TRANSIT PASSAGE (Transit Geçiş Rejimi — Kısım 1)

(Uygulama Alanı, Geçiş Hakkı, Gemi ve Hava Araçlarının Yükümlülükleri: Madde 37 – 40)

1. Transit Geçiş Rejiminin Uygulama Alanı (Madde 37)

  • Coğrafi Kriter: Açık denizin veya münhasır ekonomik bölgenin (MEB) bir kısmı ile diğer bir kısmı arasında uluslararası seyrüsefer için kullanılan boğazlarda uygulanır.

 

2. Transit Geçiş Hakkı ve Kapsamı (Madde 38)

  • Temel İlke: Kapsam dahilindeki boğazlarda tüm gemiler ve hava araçları engellenemez bir transit geçiş hakkına sahiptir.
  • Transit Geçişin Tanımı: Yalnızca açık deniz veya MEB’in bir kısmından diğer bir kısmına kesintisiz ve hızlı (continuous and expeditious) bir geçiş amacıyla seyrüsefer ve üstten uçuş serbestisinin kullanılmasıdır.
  • Kıyıya Uğrama: Transit geçiş rejiminin kesintisiz olma şartı, boğaz kıyısındaki bir devlete giriş-çıkış koşullarına uymak kaydıyla o devlete uğramayı engellemez.
  • Ada ve Anakara İstisnası (Madde 38/1): Boğaz, kıyıdaş devletin ana karası ile o devlete ait bir ada arasında oluşmuşsa ve adanın deniz tarafında seyrüsefer/hidrografik açıdan benzer kolaylıkta bir açık deniz veya MEB rotacoursesı varsa transit geçiş rejimi uygulanmaz (bu tür boğazlarda Madde 45 uyarınca askıya alınamaz zararsız geçiş rejimi geçerli olur).

 

3. Gemi ve Hava Araçlarının Yükümlülükleri (Madde 39)

Transit geçiş hakkını kullanan tüm deniz ve hava araçları şu kurallara uymak zorundadır:

  • Genel Kurallar (Tüm Araçlar İçin):

– Boğazdan gecikmeksizin, durmaksızın ve süratle geçmek.

– Boğaz kıyıdaşı devletlerin egemenliğine, toprak bütünlüğüne veya siyasi bağımsızlığına karşı herhangi bir tehdit veya kuvvet kullanımından kaçınmak (BM Şartı ilkelerine riayet).

– Mücbir sebep veya tehlike/kaza hali haricinde, transit seyrin olağan gereği dışındaki faaliyetlerden kaçınmak.

  • Gemilerin Özel Görevleri:

– Denizde çatışmayı önlemeye yönelik genel kabul görmüş uluslararası kurallara (özellikle COLREG – Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü) tam olarak uymak.

– Gemilerden kaynaklanan kirliliğin önlenmesi, azaltılması ve kontrolüne ilişkin uluslararası standartlara (MARPOL vb.) riayet etmek.

  • Hava Araçlarının Özel Görevleri:

– Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü’nün (ICAO) belirlediği Hava Kurallarına (Rules of the Air) uymak (devlet/askeri uçakları da bu güvenlik önlemlerine fiilen uyar).

– Yetkili hava trafik kontrol otoritesinin tahsis ettiği radyo frekansını veya uluslararası acil durum/tehlike frekansını sürekli dinlemede tutmak.

 

4. Bilimsel Araştırma ve Hidrografik Ölçüm Yasağı (Madde 40)

  • Yabancı gemiler (deniz bilimsel araştırma ve hidrografik ölçüm/haritacılık gemileri dahil), transit geçiş sırasında boğaz kıyıdaşı devletlerin önceden verilmiş resmi izni olmaksızın hiçbir araştırma veya hidrografik ölçüm faaliyeti yürütemez.