GENERAL PROVISIONS (Genel Hükümler — Madde 34 – 36)

Bu bölüm, açık denizin veya münhasır ekonomik bölgenin bir kısmı ile diğer bir kısmı arasında uluslararası seyrüsefer için kullanılan boğazların tabi olduğu genel hukuki çerçeveyi ve istisnaları belirler.

1. Boğaz Sularının Hukuki Statüsü ve Kıyı Egemenliği (Madde 34)

  • Egemenliğin Korunması: Uluslararası seyrüsefere açık boğazlardan geçiş rejimi, boğazı çevreleyen devletlerin bu sular, hava sahası, deniz tabanı ve toprak altı üzerindeki egemenlik veya yargı yetkisi statüsünü değiştirmez.
  • Hukuki Çerçeve: Boğaz kıyıdaşı devletler egemenlik haklarını mutlak bir serbestiyle değil; bu Bölümde (Part III) yer alan geçiş kurallarına ve uluslararası hukukun diğer ilkelerine uygun olarak kullanır.

 

2. Bu Bölümün Kapsamı Dışında Kalan Özel Haller (Madde 35)

Bu bölümdeki genel boğaz rejimleri aşağıdaki durumlara halel getirmez ve bunları etkilemez:

  • İç Sular: Düz esas hat çekilmesi nedeniyle önceden iç su sayılmayan bir alanın iç sulara dahil edilmesi hariç olmak üzere, boğaz içindeki iç suların hukuki statüsü değişmez.
  • Karasuları Ötesi Sular: Boğaz kıyıdaşı devletlerin karasuları sınırının ötesinde kalan suların MEB veya açık deniz statüsü korunur.
  • Özel Sözleşmeli Tarihi Boğazlar İstisnası (Madde 35/c): Geçiş rejimleri, uzun süredir yürürlükte olan ve doğrudan o boğaza özgü uluslararası sözleşmelerle kısmen veya tamamen düzenlenmiş bulunan boğazlar bu bölümün kapsamı dışındadır.

– (Örnek: Türk Boğazları —İstanbul ve Çanakkale Boğazları— 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ne tabi olduğu için UNCLOS’un transit geçiş kuralları burada uygulanmaz).

 

3. Benzer Elverişlilikte Açık Deniz veya MEB Rotası Bulunan Boğazlar (Madde 36)

  • Açık Koridor Kuralı: Uluslararası seyrüseferde kullanılan bir boğazın ortasından seyrüsefer ve hidrografik özellikler (derinlik, genişlik, akıntı) bakımından aynı kolaylıkta açık deniz veya münhasır ekonomik bölge rotacoursesı geçiyorsa, bu bölümün özel hükümleri (transit geçiş vb.) uygulanmaz.
  • Uygulanacak Rejim: Söz konusu açık rota üzerinden seyreden gemi ve uçaklar için doğrudan açık deniz ve MEB’deki tam seyrüsefer ve uçuş serbestisi kuralları geçerlidir.