(A1/1.1 Distress Communications)

Bu bölüm, bir gemi tehlikeye düştüğünde telsizde kullanılacak standart ifadeleri tehlike türlerine göre verir: yangın ve patlama, su alma, çatışma, karaya oturma, meyil ve alabora tehlikesi, batma, kumanda kaybı ve sürüklenmedrift, silahlı saldırı ve korsanlık, türü belirtilmemiş tehlike, gemiyi terk ve denize adam düşmesi. Bu ifadeler, Bölüm 4’te öğrenilen MAYDAY mesajının “tehlikenin niteliği” ve “istenen yardım” kısımlarını doldurur. MAYDAY’den sonra başlayan soru–cevap trafiğinde de aynı ifadeler kullanılır.

5.1 Bölümün Kuralları

Tehlike trafiği her zaman tehlikedeki geminin mevkipositioninin bildirilmesiyle başlar. Mevkiin söylenişi Bölüm 3’teki kurallara uyar. Mevki DSC tehlike alarmında yer almıyorsa sesli mesajda mutlaka söylenir.

Tablolardaki “I am / MV … is” yapısı iki konuşma biçimini gösterir:

  • Tehlikedeki geminin kendisi konuşuyorsa: I am on fire. I require assistance.
  • Başka bir istasyon (MRCC, kıyı istasyonu veya mesajı aktaran gemi) tehlikedeki gemi hakkında konuşuyorsa: MV Deniz is on fire. MV Deniz requires assistance.

Üçüncü tekil şahısta fiile “-s” eklendiğine dikkat edilmelidir: I require → MV Deniz requires, I have → MV Deniz has.

Sorular genellikle yardıma gelen gemi, kıyı istasyonu veya MRCC tarafından sorulur. Cevaplar tehlikedeki gemi tarafından verilir. Tablolarda cevaplar sorunun altında girintili olarak gösterilmiştir.

5.2 Yangın, Patlama (Fire, Explosion)

İngilizce Türkçe karşılığı
I am / MV … is on fire (– after explosion). Gemimde / MV …’da yangın var (– patlama sonrası).
Where is the fire? Yangın nerede?
   Fire is on deck. Yangın güvertede.
   Fire is in engine-room. Yangın makine dairesinde.
   Fire is in hold(s). Yangın ambar(lar)da.
   Fire is in superstructure / accommodation / … . Yangın üst yapıda / yaşam mahallinde / …’da.
Are dangerous goods on fire? Tehlikeli yükler yanıyor mu?
   Yes, dangerous goods are on fire. Evet, tehlikeli yükler yanıyor.
   No, dangerous goods are not on fire. Hayır, tehlikeli yükler yanmıyor.
Is there danger of explosion? Patlama tehlikesi var mı?
   Yes, danger of explosion. Evet, patlama tehlikesi var.
   No danger of explosion. Patlama tehlikesi yok.
I am / MV … not under command. Gemim / MV … kumanda altında değil (manevra yapamıyor).
Is the fire under control? Yangın kontrol altında mı?
   Yes, fire is under control. Evet, yangın kontrol altında.
   No, fire is not under control. Hayır, yangın kontrol altında değil.
What kind of assistance is required? Ne tür yardım gerekiyor?
   I do not / MV … does not require assistance. Yardıma ihtiyacım yok / MV …’nın yardıma ihtiyacı yok.
   I require / MV … requires fire fighting assistance. Yangınla mücadele yardımına ihtiyacım var.
   I require / MV … requires breathing apparatus – smoke is toxic. Solunum cihazına ihtiyacım var – duman zehirli.
   I require / MV … requires foam extinguishers / CO2 extinguishers. Köpüklü / CO2’li söndürücülere ihtiyacım var.
   I require / MV … requires fire pumps. Yangın pompalarına ihtiyacım var.
   I require / MV … requires medical assistance / … . Tıbbi yardıma / …’ya ihtiyacım var.
Report injured persons. Yaralıları bildirin.
   No persons injured. Yaralı yok.
   Number of injured persons / casualties: … . Yaralı / ölü sayısı: … .

“Casualty” kelimesi SMCP’de “kazada veya deniz felaketinde ölüm” anlamında kullanılır. Günlük İngilizcede bazen “yaralı” anlamına da gelir, bu nedenle “injured persons” (yaralılar) ile “casualties” (ölüler) ayrı söylenir.

“Not under command” (NUC) COLREG’den gelen bir terimdir: olağanüstü bir durum nedeniyle kuralların gerektirdiği manevrayı yapamayan gemi. Yangın nedeniyle makine durdurulmuşsa gemi NUC olur.

5.3 Su Alma (Flooding)

İngilizce Türkçe karşılığı
I am / MV … is flooding below water line / in the engine room / in the hold(s). Su hattının altından / makine dairesine / ambar(lar)a su alıyorum.
I / MV … cannot control flooding. Su almayı kontrol edemiyorum.
What kind of assistance is required? Ne tür yardım gerekiyor?
   I require / MV … requires pumps / divers / … . Pompalara / dalgıçlara / …’ya ihtiyacım var.
   I will send pumps / divers / … . Pompa / dalgıç / … göndereceğim.
   I cannot send pumps / divers / … . Pompa / dalgıç / … gönderemem.
I have / MV … has dangerous list to port side / starboard. İskeleye / sancağa tehlikeli meylim var.
I am / MV … in critical condition. Durumum kritik.
Flooding is under control. Su alma kontrol altında.
I / MV … can proceed without assistance. Yardımsız seyre devam edebilirim.
I require / MV … requires escort / tug assistance / … . Refakate / römorkör yardımına / …’ya ihtiyacım var.

SMCP sözlüğünde “flooding” büyük ve kontrolsüz deniz suyu girişidir. Küçük miktarda su girişi “leaking” (sızıntı) olarak adlandırılır.

5.4 Çatışma (Collision)

İngilizce Türkçe karşılığı
I have / MV … has collided with MV … . MV … ile çatıştım.
I have / MV … has collided with unknown vessel / object / … . Bilinmeyen bir gemi / nesne ile çatıştım.
I have / MV … has collided with … (name) light vessel. … fenerlight gemisiyle çatıştım.
I have / MV … has collided with seamark … (charted name). … (haritadaki adı) seyir işaretiyle çatıştım.
I have / MV … has collided with iceberg / … . Buzdağıicebergyla / … ile çatıştım.
Report damage. Hasarı bildirin.
   I have / MV … has damage above / below water line. Su hattının üstünde / altında hasarım var.
   I am / MV … not under command. Kumanda altında değilim.
   I / MV … cannot establish damage. Hasarı tespit edemiyorum.
   I / MV … cannot repair damage. Hasarı onaramıyorum.
   I / MV … can only proceed at slow speed. Ancak düşük hızla seyre devam edebilirim.
What kind of assistance is required? Ne tür yardım gerekiyor?
   I require / MV … requires escort / tug assistance / … . Refakate / römorkör yardımına / …’ya ihtiyacım var.

“Collided” kelimesinde son “d” sesi mutlaka duyulmalıdır: “kı-LAY-did”. Bu, olayın olmuş bittiğini gösteren tek işarettir.

5.5 Karaya Oturma (Grounding)

İngilizce Türkçe karşılığı
I am / MV … aground. Karaya oturdum.
I require / MV … requires tug assistance / pumps / … . Römorkör yardımına / pompalara / …’ya ihtiyacım var.
What part of your vessel is aground? Geminizin hangi kısmı oturdu?
   Aground forward / amidships / aft / full length. Baştan / ortadan / kıçtan / boydan boya oturdu.
   I cannot establish which part is aground. Hangi kısmın oturduğunu tespit edemiyorum.
Warning. Uncharted rocks in position … . Uyarı. … mevkiinde haritada gösterilmemiş kayalar.
Risk of grounding at low water. Alçak suda karaya oturma riski.
I / MV … will jettison cargo to refloat. Yüzdürmek için yük atacağım.
   Warning! Do not jettison IMO-Class cargo! Uyarı! IMO sınıfı (tehlikeli) yük atmayın!
When do you / does MV … expect to refloat? Ne zaman yüzmeyi bekliyorsunuz?
   I expect / MV … expects to refloat at … UTC. … UTC’de yüzmeyi bekliyorum.
   I expect to refloat when tide rises. Gel-git yükseldiğinde yüzmeyi bekliyorum.
   I expect to refloat when weather improves. Hava düzeldiğinde yüzmeyi bekliyorum.
   I expect to refloat when draft decreases. Draft azaldığında yüzmeyi bekliyorum.
   I expect to refloat with tug assistance / … . Römorkör yardımıyla yüzmeyi bekliyorum.
Can you / can MV … beach? Gemiyi bilerek sahile oturtabilir misiniz?
   I / MV … can / will beach in position … . Gemiyi … mevkiinde sahile oturtabilirim / oturtacağım.
   I / MV … cannot beach. Gemiyi sahile oturtamam.

“Aground” (karaya oturmuş) ile “beach” (gemiyi derin suda batmasın diye bilerek kumsala oturtmak) farklıdır. Birincisi kazadır, ikincisi bir kurtarma kararıdır. “Jettison”, acil durumda gemiyi hafifletmek veya stabilitesini düzeltmek için yükü denize atmaktır. “Refloat”, oturan gemiyi yeniden yüzdürmektir.

5.6 Meyil – Alabora Tehlikesi (List – Danger of Capsizing)

İngilizce Türkçe karşılığı
I have / MV … has dangerous list to port / starboard. İskeleye / sancağa tehlikeli meylim var.
I / MV … will transfer cargo / bunkers to stop listing. Meyli durdurmak için yük / yakıt aktaracağım.
I / MV … will jettison cargo to stop listing. Meyli durdurmak için yük atacağım.
I am / MV … in danger of capsizing (list increasing). Alabora tehlikesindeyim (meyil artıyor).

5.7 Batma (Sinking)

İngilizce Türkçe karşılığı
I am / MV … sinking after collision / grounding / flooding / explosion / … . Çatışma / karaya oturma / su alma / patlama / … sonrası batıyorum.
I require / MV … requires assistance. Yardıma ihtiyacım var.
I am / MV … proceeding to your assistance. Yardımınıza geliyorum.
ETA at distress position within … hours / at … UTC. Tehlike mevkiine … saat içinde / … UTC’de varış.

5.8 Kumanda Kaybı ve Sürüklenme (Disabled and Adrift)

İngilizce Türkçe karşılığı
I am / MV … not under command. Kumanda altında değilim.
I am / MV … adrift. Sürükleniyorum (başıboşum).
I am / MV … drifting at … knots to … (cardinal points). … knotla …’ya doğru sürükleniyorum.
I am / MV … drifting into danger. Tehlikeye doğru sürükleniyorum.
I require / MV … requires tug assistance. Römorkör yardımına ihtiyacım var.

“Adrift”, akıntı, gel-git veya rüzgârın etkisiyle kontrolsüz hareket demektir. Sürüklenme yönü ana yönlerle söylenir: “drifting at two knots to South-West”.

5.9 Silahlı Saldırı – Korsanlık (Armed Attack / Piracy)

İngilizce Türkçe karşılığı
I am / MV … under attack by pirates. Korsan saldırısı altındayım.
   I / MV … was under attack by pirates. Korsan saldırısına uğradım.
I require / MV … requires assistance. Yardıma ihtiyacım var.
What kind of assistance is required? Ne tür yardım gerekiyor?
   I require / MV … requires medical assistance. Tıbbi yardıma ihtiyacım var.
   I require navigational assistance. Seyir yardımına ihtiyacım var.
   I require military assistance. Askerî yardıma ihtiyacım var.
   I require tug assistance. Römorkör yardımına ihtiyacım var.
   I require escort / … . Refakate / …’ya ihtiyacım var.
Report damage. Hasarı bildirin.
   I have / MV … has no damage. Hasarım yok.
   I have / MV … has damage to navigational equipment / … . Seyir cihazlarımda / …’da hasar var.
   I am / MV … not under command. Kumanda altında değilim.
Can you / can MV … proceed? Seyre devam edebilir misiniz?
   Yes, I / MV … can proceed. Evet, devam edebilirim.
   No, I / MV … cannot proceed. Hayır, devam edemem.

“I am under attack” (şu anda saldırı sürüyor) ile “I was under attack” (saldırı oldu, bitti) arasındaki fark yalnızca fiilin zamanıdır. Telsizde “am” ve “was” net söylenmelidir.

5.10 Türü Belirtilmemiş Tehlike (Undesignated Distress)

Yukarıdaki başlıkların hiçbirine uymayan tehlikeler için kullanılır.

İngilizce Türkçe karşılığı
I have / MV … has problems with cargo / engine(s) / navigation / … . Yükle / makine(ler)le / seyirle / … ile ilgili sorunum var.
I require / MV … requires … . …’ya ihtiyacım var.

5.11 Gemiyi Terk (Abandoning Vessel)

İngilizce Türkçe karşılığı
I / crew of MV … must abandon vessel after explosion / collision / grounding / flooding / piracy / armed attack / … . Patlama / çatışma / karaya oturma / su alma / korsanlık / silahlı saldırı / … sonrası gemiyi terk etmek zorundayım.

SMCP’de “abandon ship” değil “abandon vessel” denir. Ancak gemideki alarmın adı “abandon ship alarm” olarak kalmıştır (Bölüm 18).

5.12 Denize Adam Düşmesi (Person Overboard)

İngilizce Türkçe karşılığı
I have / MV … has lost person(s) overboard in position … . … mevkiinde denize adam düştü (kişi kaybettim).
Assist with search in vicinity of position … . … mevkii civarında aramaya yardım edin.
All vessels in vicinity of position … keep sharp lookout and report to … . … mevkii civarındaki tüm gemiler dikkatli gözcülookoutlük yapsın ve …’ya rapor versin.
I am / MV … is proceeding for assistance. ETA at … UTC / within … hours. Yardım için geliyorum. Varışım … UTC / … saat içinde.
Search in vicinity of position … . … mevkii civarında arayın.
   I am / MV … is searching in vicinity of position … . … mevkii civarında arama yapıyorum.
Aircraft ETA at … UTC / within … hours to assist in search. Aramaya yardım edecek uçak … UTC’de / … saat içinde varacak.
Can you continue search? Aramaya devam edebilir misiniz?
   Yes, I can continue search. Evet, aramaya devam edebilirim.
   No, I cannot continue search. Hayır, aramaya devam edemem.
Stop search. Aramayı durdurun.
   Return to … . …’ya dönün.
   Proceed with your voyage. Seferinize devam edin.
What is the result of search? Aramanın sonucu nedir?
   The result of search is negative. Aramanın sonucu olumsuz.
I / MV … located / picked up person(s) in position … . … mevkiinde kişi(ler)i buldum / aldım.
Person picked up is crew member / passenger of MV … . Alınan kişi MV …’nın mürettebatından / yolcusu.
What is condition of person(s)? Kişi(ler)in durumu nedir?
   Condition of person(s) bad / good. Kişi(ler)in durumu kötü / iyi.
   Person(s) dead. Kişi(ler) ölü.

Gemi içinde denize adam düştüğünde verilen emirler (“Man overboard!”, “Drop lifebuoy!”) Bölüm 16’da yer alır. Bu bölümdeki ifadeler gemi dışıyla, telsizde yapılan haberleşme içindir.

5.13 Telaffuz

Kelime Yaklaşık okunuş Dikkat edilecek nokta
distress dis-TRES Vurgu ikinci hecede.
superstructure SUU-pır-strak-çır
accommodation ı-ko-mı-DEY-şın
dangerous goods DEYN-cı-rıs GUDZ “dangerous” “dan-ge-rus” okunmaz.
breathing apparatus BRİİ-zing e-pı-REY-tıs
extinguisher iks-TİN-gui-şır
injured İN-cırd
casualty / casualties KE-jıl-ti / KE-jıl-tiz
flooding FLA-ding “fluu-ding” okunmaz.
divers DAY-vırz
critical KRİ-ti-kıl
collided kı-LAY-did Son “d” net.
damage DE-mic “da-ma-ge” okunmaz.
establish is-TEB-liş
aground ı-GRAUND
amidships ı-MİD-şips
jettison CE-ti-sın
refloat rii-FLOT
beach BİİÇ “biç” kısa okunmaz (anlam değişir).
capsizing kep-SAY-zing
sinking SİN-king “thinking” ile karıştırılmamalı.
adrift ı-DRİFT
pirates PAY-rıts
abandon ı-BEN-dın
overboard O-vır-bord
vicinity vi-Sİ-ni-ti
lookout LUK-aut
aircraft EİR-kraft

5.14 Karşılıklı Konuşmalar

5.14.1 Yangın

Konuşan İngilizce Türkçe karşılığı
MV Deniz MAYDAY. This is … motor vessel Deniz … Position … I am on fire after explosion. Over. MAYDAY. Burası MV Deniz… Mevki… Patlama sonrası gemimde yangın var. Tamam.
Samsun Radio MV Deniz, this is Samsun Radio. Received MAYDAY. QUESTION. Where is the fire? Over. MV Deniz, burası Samsun Radyo. MAYDAY alındı. SORU. Yangın nerede? Tamam.
MV Deniz Samsun Radio, this is MV Deniz. Fire is in engine-room. Fire is not under control. Over. Yangın makine dairesinde. Yangın kontrol altında değil. Tamam.
Samsun Radio MV Deniz, this is Samsun Radio. QUESTION. Is there danger of explosion? Over. SORU. Patlama tehlikesi var mı? Tamam.
MV Deniz Samsun Radio, this is MV Deniz. No danger of explosion. I am not under command. Over. Patlama tehlikesi yok. Kumanda altında değilim. Tamam.
Samsun Radio MV Deniz, this is Samsun Radio. QUESTION. What kind of assistance is required? Over. SORU. Ne tür yardım gerekiyor? Tamam.
MV Deniz Samsun Radio, this is MV Deniz. I require fire fighting assistance. I require breathing apparatus – smoke is toxic. Over. Yangınla mücadele yardımına ihtiyacım var. Solunum cihazına ihtiyacım var – duman zehirli. Tamam.
Samsun Radio MV Deniz, this is Samsun Radio. Report injured persons. Over. Yaralıları bildirin. Tamam.
MV Deniz Samsun Radio, this is MV Deniz. Number of injured persons: two. Over. Yaralı sayısı: iki. Tamam.

5.14.2 Karaya Oturma

Konuşan İngilizce Türkçe karşılığı
MV Kartal … I am aground. I require tug assistance. Over. … Karaya oturdum. Römorkör yardımına ihtiyacım var. Tamam.
VTS MV Kartal, this is Canakkale VTS. QUESTION. What part of your vessel is aground? Over. SORU. Geminizin hangi kısmı oturdu? Tamam.
MV Kartal Canakkale VTS, this is MV Kartal. Aground forward. Over. Baştan oturdum. Tamam.
VTS MV Kartal, this is Canakkale VTS. QUESTION. When do you expect to refloat? Over. SORU. Ne zaman yüzmeyi bekliyorsunuz? Tamam.
MV Kartal Canakkale VTS, this is MV Kartal. I expect to refloat with tug assistance. Over. Römorkör yardımıyla yüzmeyi bekliyorum. Tamam.

5.15 Konuşma Alıştırması

Durumu standart ifadeyle söyleyin. Kendi geminizden (I) konuşun.

  1. Ambarlarınıza su giriyor ve kontrol edemiyorsunuz.
  2. Sancağa tehlikeli meyliniz var ve meyil artıyor.
  3. Bilinmeyen bir nesneyle çatıştınız, hasar su hattının altında.
  4. Hasarı tespit edemiyorsunuz.
  5. Korsan saldırısı bitti, seyir cihazlarınızda hasar var.
  6. Gemi kıçtan karaya oturdu, gel-git yükselince yüzmeyi bekliyorsunuz.
  7. 2 knotla güneye sürükleniyorsunuz ve tehlikeye yaklaşıyorsunuz.
  8. MRCC olarak, MV Kartal’ın römorkör yardımına ihtiyacı olduğunu diğer gemilere bildirin.
  9. Mürettebatınız su alma nedeniyle gemiyi terk etmek zorunda.
  10. Denize düşen kişiyi buldunuz, durumu iyi.

Cevap anahtarı:

  1. I am flooding in the holds. I cannot control flooding.
  2. I have dangerous list to starboard. I am in danger of capsizing – list increasing.
  3. I have collided with unknown object. I have damage below water line.
  4. I cannot establish damage.
  5. I was under attack by pirates. I have damage to navigational equipment.
  6. Aground aft. I expect to refloat when tide rises.
  7. I am drifting at two knots to South. I am drifting into danger.
  8. MV Kartal requires tug assistance.
  9. Crew of MV … must abandon vessel after flooding. (Kendi geminiz için: I must abandon vessel after flooding.)
  10. I located person in position … . Condition of person good.

5.16 Bölüm Terimleri

İngilizce Türkçe
Distress communications Tehlike haberleşmesi
On fire Yanıyor, yangın var
Explosion Patlama
Engine-room Makine dairesi
Hold Ambar
Superstructure Üst yapı
Accommodation Yaşam mahalli
Dangerous goods Tehlikeli yükler
Not under command (NUC) Kumanda altında olmayan (manevra yapamayan)
Under control Kontrol altında
Breathing apparatus Solunum cihazı
Foam / CO2 extinguisher Köpüklü / CO2’li söndürücü
Fire pump Yangın pompası
Injured person Yaralı
Casualty Ölü (kazada ölen)
Flooding Su alma (büyük, kontrolsüz)
Water line Su hattı
Diver Dalgıç
List Meyil (iskele veya sancağa yatma)
Critical condition Kritik durum
Collision / to collide Çatışma / çatışmak
Light vessel Fener gemisi
Seamark Seyir işareti
Iceberg Buzdağı
Damage above / below water line Su hattı üstünde / altında hasar
Aground Karaya oturmuş
Forward / amidships / aft / full length Baş / orta / kıç / boydan boya
Uncharted rocks Haritada gösterilmemiş kayalar
Low water / high water Alçak su / yüksek su
To jettison Gemiyi hafifletmek için yükü denize atmak
To refloat Yeniden yüzdürmek
To beach Gemiyi bilerek sahile oturtmak
Bunkers Gemi yakıtı
Capsizing Alabora olma
Sinking Batma
Adrift / drifting Sürüklenen / sürüklenme
Pirates / armed attack Korsanlar / silahlı saldırı
Military assistance Askerî yardım
To abandon vessel Gemiyi terk etmek
Person overboard Denize adam düşmesi
Keep sharp lookout Dikkatli gözcülük yapmak
To pick up (Denizden) almak, kurtarmak

Kaynak: International Maritime Organization (IMO). Resolution A.918(22), IMO Standard Marine Communication Phrases. London: IMO, 2001.