(Appendix to A1: Standard Distress, Urgency and Safety Messages)

Bir denizcinin telsizde söyleyebileceği en önemli cümleler tehlike, acil durum ve emniyet mesajlarıdır. Bu mesajlar gerçek bir olayda, stres altında, hiç tereddüt etmeden ve doğru sırayla söylenmelidir. Bu nedenle bu bölüm serinin başına alınmıştır: Önce mesajın iskeleti öğrenilir, sonraki bölümlerde (5, 6, 7) bu iskeletin içine yerleştirilecek ifadeler çalışılır.

4.1 GMDSS’te Sesli Mesajın Yeri

Küresel Denizcilik Tehlike ve Emniyet Sistemi (GMDSS) içinde bir gemi tehlike, acil veya emniyet durumunu önce Sayısal Seçmeli Çağrı (DSC) ile duyurur. DSC, gemi kimliğini (MMSI), mevkipositionini ve durumun türünü otomatik olarak gönderir. Ardından aynı bilgi ve ayrıntılar sesli olarak, uluslararası tehlike trafik frekanslarından birinde, örneğin VHF 16. kanalda veya 2182 kHz’de (otomatik kontrol yoksa) verilir. SMCP’nin bu bölümdeki ifadeleri, bu sesli kısmın standart yapısını belirler.

Mesaj türü Ön sinyal Önce yapılan Sesli mesajın kanalı
Tehlike (distress) MAYDAY DSC tehlike alarmı (distress alert) ve alındı onayının beklenmesi VHF 16 veya 2182 kHz
Acil durum (urgency) PAN PAN DSC acil çağrısı (urgency call) VHF 16 veya 2182 kHz
Emniyet (safety) SÉCURITÉ DSC emniyet çağrısı (safety call) VHF 16 veya 2182 kHz

Tehlike ve acil durum trafiği her zaman tehlikedeki veya çağrı yapan geminin mevkiinin bildirilmesiyle başlar. Mevki DSC alarmında zaten yer alıyorsa sesli mesajda yine de söylenir, çünkü dinleyen gemilerin hepsi DSC ekranına bakamayabilir.

4.2 Standart Tehlike Mesajı (MAYDAY)

4.2.1 Yapı

DSC tehlike alarmının alındı onayı geldikten sonra tehlikedeki gemi, tehlike trafiğini şu sırayla başlatır:

Sıra Mesajın parçası Türkçe açıklama
1 MAYDAY Tehlike sinyali.
2 THIS IS “Burası”.
3 9 haneli MMSI numarası + gemi adı / çağrı işareti veya diğer kimlik Kim olduğumuz.
4 Geminin mevkii Neredeyiz.
5 Tehlikenin niteliği Ne oldu (yangın, su alma, batma…).
6 İstenen yardım Neye ihtiyacımız var.
7 Kurtarmayı kolaylaştırabilecek diğer bilgiler Kişi sayısı, gemiyi terk niyeti, hava durumu vb.
8 OVER Cevap bekliyorum.

Bu sırayı hatırlamanın kolay yolu dört soru sormaktır: Kim? Nerede? Ne oldu? Ne istiyorum?

Uygulamada, özellikle DSC alarmı verilemeyen durumlarda, ITU telsiz usulüne göre MAYDAY kelimesi ve gemi adı çağrı bölümünde üç kez söylenir. Sınav ve tatbikatlarda okulun ve idarenin öğrettiği usule uyulmalıdır. Mesajın gövdesindeki sıra (kimlik – mevki – tehlike – yardım – diğer bilgi) her durumda aynıdır.

4.2.2 Mesajın Tamamı

İngilizce (söylendiği gibi) Türkçe karşılığı
MAYDAY MAYDAY
THIS IS TWO-ONE-ONE-TWO-THREE-NINE-SIX-EIGHT-ZERO, MOTOR VESSEL “BIRTE”, CALL SIGN DELTA ALPHA MIKE KILO Burası 211239680 MMSI numaralı motorlu gemi BIRTE, çağrı işareti DAMK.
POSITION SIX TWO DEGREES ONE ONE DECIMAL EIGHT MINUTES NORTH, ZERO ZERO SEVEN DEGREES FOUR FOUR MINUTES EAST Mevki 62° 11,8′ N, 007° 44′ E.
I AM ON FIRE AFTER EXPLOSION Patlama sonrası gemide yangın var.
I REQUIRE FIRE FIGHTING ASSISTANCE Yangınla mücadele yardımına ihtiyacım var.
SMOKE NOT TOXIC Duman zehirli değil.
OVER Tamam.

Mesajdaki “I am on fire” ifadesi blok dilin tipik örneğidir. Kelime anlamı “ben yanıyorum”dur; denizcilikte “gemimde yangın var” demektir. Gemi kendisinden “I” diye söz eder.

4.3 Standart Acil Durum Mesajı (PAN PAN)

4.3.1 Yapı

DSC acil çağrısı gönderildikten sonra verici VHF 16. kanala veya 2182 kHz’e (otomatik kontrol yoksa) alınır ve acil durum trafiği şöyle başlatılır:

Sıra Mesajın parçası Türkçe açıklama
1 PAN PAN (üç kez) Acil durum sinyali.
2 ALL STATIONS (üç kez) Tüm istasyonlara.
3 THIS IS “Burası”.
4 9 haneli MMSI + gemi adı / çağrı işareti veya diğer kimlik Kim olduğumuz.
5 Geminin mevkii Neredeyiz.
6 Acil durum mesajının metni Sorun ve istenen yardım.
7 OUT Haberleşme bitti (veya cevap bekleniyorsa OVER).

“PAN PAN” bir sinyal olarak iki kelimedir; “üç kez” söylenmesi altı kelime eder: “PAN PAN, PAN PAN, PAN PAN”.

4.3.2 Mesajın Tamamı

İngilizce (söylendiği gibi) Türkçe karşılığı
PAN PAN, PAN PAN, PAN PAN PAN PAN (üç kez)
ALL STATIONS, ALL STATIONS, ALL STATIONS Tüm istasyonlara (üç kez)
THIS IS TWO-ONE-ONE-TWO-THREE-NINE-SIX-EIGHT-ZERO, MOTOR VESSEL “BIRTE”, CALL SIGN DELTA ALPHA MIKE KILO Burası 211239680 MMSI numaralı motorlu gemi BIRTE, çağrı işareti DAMK.
POSITION SIX TWO DEGREES ONE ONE DECIMAL EIGHT MINUTES NORTH, ZERO ZERO SEVEN DEGREES FOUR FOUR MINUTES EAST Mevki 62° 11,8′ N, 007° 44′ E.
I HAVE PROBLEMS WITH ENGINES Makinelerimde sorun var.
I REQUIRE TUG ASSISTANCE Römorkör yardımına ihtiyacım var.
OUT Haberleşme bitti.

Makine arızası tek başına gemiyi ağır ve yakın bir tehlikeye sokmuyorsa MAYDAY değil PAN PAN kullanılır. Gemi sürüklenerek kayalıklara yaklaşıyorsa durum tehlikeye dönüşür ve MAYDAY’e geçilir. Doğru sinyali seçmek, kurtarma kaynaklarının doğru önceliklendirilmesi için önemlidir.

4.4 Standart Emniyet Mesajı (SÉCURITÉ)

4.4.1 Yapı

DSC emniyet çağrısı gönderildikten sonra verici VHF 16. kanala veya 2182 kHz’e (otomatik kontrol yoksa) alınır ve emniyet mesajı şöyle verilir:

Sıra Mesajın parçası Türkçe açıklama
1 SÉCURITÉ (üç kez) Emniyet sinyali.
2 ALL STATIONS (veya belirli bir coğrafi bölgedeki tüm gemiler, ya da belirli bir istasyon) (üç kez) Kime.
3 THIS IS “Burası”.
4 9 haneli MMSI + gemi adı / çağrı işareti veya diğer kimlik Kim olduğumuz.
5 Emniyet mesajının metni Uyarı.
6 OVER / OUT

Emniyet mesajında geminin kendi mevkii zorunlu bir parça değildir, çünkü önemli olan uyarının konusu olan tehlikenin mevkiidir.

4.4.2 Mesajın Tamamı

İngilizce (söylendiği gibi) Türkçe karşılığı
SÉCURITÉ, SÉCURITÉ, SÉCURITÉ SÉCURITÉ (üç kez)
ALL SHIPS, ALL SHIPS, ALL SHIPS IN AREA PETER REEF Peter Resifi bölgesindeki tüm gemilere (üç kez)
THIS IS TWO-ONE-ONE-TWO-THREE-NINE-SIX-EIGHT-ZERO, MOTOR VESSEL “BIRTE”, CALL SIGN DELTA ALPHA MIKE KILO Burası 211239680 MMSI numaralı motorlu gemi BIRTE, çağrı işareti DAMK.
DANGEROUS WRECK LOCATED IN POSITION TWO NAUTICAL MILES SOUTH OF PETER REEF Peter Resifinin 2 deniz milinautical mile güneyinde tehlikeli batık tespit edildi.
OVER Tamam.

“Located” kelimesi seyir uyarılarında mevkiin doğrulandığını gösterir. Mevki doğrulanmamışsa “reported” kullanılır (Bölüm 8).

4.5 Üç Mesajın Karşılaştırması

Özellik MAYDAY PAN PAN SÉCURITÉ
Durum Ağır ve yakın tehlike Acil durum, tehlike değil Seyir veya meteoroloji uyarısı
Sinyal tekrar sayısı (SMCP yapısında) Bir kez Üç kez Üç kez
Muhatap (Tüm istasyonlar dinler) ALL STATIONS ×3 ALL STATIONS / belirli bölge / istasyon ×3
Geminin kendi mevkii Zorunlu Zorunlu Zorunlu değil
Örnek konu Yangın, batma, çatışma, gemiyi terk Makine arızası, dümen arızası, tıbbi acil durum Batık, söndürülmüş fenerlight, sürüklenen konteyner

4.6 Mesaj Kurarken Sık Yapılan Hatalar

  • Sırayı karıştırmak: Heyecanla önce “I am on fire!” deyip kimliği ve mevkii sona bırakmak. Mevkii duyamayan kurtarıcı hiçbir şey yapamaz. Her zaman Kim – Nerede – Ne oldu – Ne istiyorum.
  • MMSI’yi gruplayarak söylemek: “two hundred eleven, two thirty-nine…” denmez. MMSI dokuz rakamın her biri ayrı ayrı söylenerek verilir.
  • “Help” demek: “Help me!” standart ifade değildir. “I require assistance” veya “I require … assistance” denir.
  • Fazla konuşmak: Mesajın içine açıklama ve duygu eklemek (“we are very scared, please hurry”). Blok dil kısa ve nettir.
  • Mesajı bitirmeyi unutmak: “Over” denmediğinde dinleyenler mesajın bitip bitmediğini anlayamaz.

4.7 Telaffuz

Kelime Yaklaşık okunuş Dikkat edilecek nokta
Mayday MEY-dey
Pan Pan PAN PAN “Pen” değil; “a” Türkçedeki gibi açık.
Sécurité SEY-kü-ri-TEY Fransızca kökenli; son hece vurgulu.
all stations OOL STEY-şınz
all ships OOL ŞİPS “ships” kısa “i” ile, “sheeps” gibi uzatılmaz.
explosion iks-PLO-jın
fire fighting FAY-ır FAY-ting
toxic TOK-sik
assistance ı-SİS-tıns
tug TAG “tug” Türkçedeki gibi “tug” okunmaz.
engine(s) EN-cin(z)
wreck REK “w” okunmaz.
reef RİİF
located lo-KEY-tid
MMSI em-em-es-AY
motor vessel MO-tır VE-sıl

4.8 Karşılıklı Konuşma: MAYDAY ve Alındı Onayı

Aşağıdaki konuşma, tehlike mesajının ardından yakındaki bir geminin mesajı aldığını bildirmesini gösterir. Alındı onayı ifadeleri Bölüm 6’da ayrıntılı olarak verilmiştir.

Konuşan İngilizce Türkçe karşılığı
MV Deniz MAYDAY. This is two-seven-one-zero-zero-zero-one-two-three, motor vessel Deniz, call sign Tango Charlie Alfa Bravo. Position three niner degrees five zero minutes North, zero two five degrees five five minutes East. I am flooding in the engine room. I cannot control flooding. I require pumps and escort. Two two persons on board. Over. MAYDAY. Burası 271000123 MMSI’li MV Deniz, çağrı işareti TCAB. Mevki 39° 50′ N, 025° 55′ E. Makine dairesine su alıyorum. Su almayı kontrol edemiyorum. Pompa ve refakate ihtiyacım var. Gemide 22 kişi var. Tamam.
MV Kartal MAYDAY. Motor vessel Deniz, this is motor vessel Kartal. Received your MAYDAY. My position is four zero degrees zero two minutes North, zero two five degrees five zero minutes East. I will proceed to your assistance. ETA at distress position within one hour. Over. MAYDAY. MV Deniz, burası MV Kartal. MAYDAY’inizi aldım. Mevkiim 40° 02′ N, 025° 50′ E. Yardımınıza geleceğim. Tehlike mevkiine bir saat içinde varırım. Tamam.

4.9 Konuşma Alıştırması

Aşağıdaki bilgilerle üç mesajı sırasıyla sesli olarak kurun.

Gemi bilgisi: MV Kartal, MMSI 271 000 456, çağrı işareti TCKR.
Mevki: 40° 21,5′ N, 026° 40,2′ E.

  1. Ambarda yangın çıktı, kontrol altında değil. Yangınla mücadele yardımı gerekiyor. Duman zehirli. (Tehlike mesajı)
  2. Dümen makinesinde arıza var, römorkör yardımı gerekiyor. (Acil durum mesajı)
  3. 40° 24,5′ N, 026° 40,2′ E mevkiinde sürüklenen, ışıksız, terk edilmiş bir tekne gördünüz. (Emniyet mesajı)

Cevap anahtarı:

  1. MAYDAY. This is two-seven-one-zero-zero-zero-four-five-six, motor vessel Kartal, call sign Tango Charlie Kilo Romeo. Position four zero degrees two one decimal five minutes North, zero two six degrees four zero decimal two minutes East. Fire in hold. Fire is not under control. I require fire fighting assistance. Smoke is toxic. Over.
  2. PAN PAN, PAN PAN, PAN PAN. All stations, all stations, all stations. This is two-seven-one-zero-zero-zero-four-five-six, motor vessel Kartal, call sign Tango Charlie Kilo Romeo. Position four zero degrees two one decimal five minutes North, zero two six degrees four zero decimal two minutes East. I have problems with steering gear. I require tug assistance. Out.
  3. SÉCURITÉ, SÉCURITÉ, SÉCURITÉ. All ships, all ships, all ships. This is two-seven-one-zero-zero-zero-four-five-six, motor vessel Kartal, call sign Tango Charlie Kilo Romeo. Unlit derelict vessel adrift in vicinity four zero degrees two four decimal five minutes North, zero two six degrees four zero decimal two minutes East. Over.

4.10 Bölüm Terimleri

İngilizce Türkçe
Global Maritime Distress and Safety System (GMDSS) Küresel Denizcilik Tehlike ve Emniyet Sistemi
Digital Selective Calling (DSC) Sayısal Seçmeli Çağrı
Distress alert Tehlike alarmı
Acknowledgement Alındı onayı
Urgency call / Safety call Acil çağrı / Emniyet çağrısı
Distress traffic Tehlike trafiği (tehlikeyle ilgili telsiz haberleşmesi)
Maritime Mobile Service Identity (MMSI) Denizcilik Gezgin Hizmet Kimliği (9 haneli numara)
Nature of distress Tehlikenin niteliği
Assistance required İstenen yardım
Fire fighting assistance Yangınla mücadele yardımı
Tug assistance Römorkör yardımı
Escort Refakat
Smoke not toxic / toxic Duman zehirli değil / zehirli
All stations / All ships Tüm istasyonlar / Tüm gemiler
Dangerous wreck Tehlikeli batık
Distress position Tehlike mevkii

Kaynak: International Maritime Organization (IMO). Resolution A.918(22), IMO Standard Marine Communication Phrases. London: IMO, 2001.