(A1/1.2 Search and Rescue Communications, A1/1.3 Requesting Medical Assistance)

Bir MAYDAY yayınlandıktan sonra telsiz trafiği iki yönde devam eder: Kurtarıcılar tehlikedeki gemiden bilgi toplar, tehlikedeki gemi de sorulara cevap verir. Ardından yakındaki gemiler mesajı alır, aktarır ve sahnede görevlendirilen koordinatörün (OSC) talimatlarıyla arama yapar. Bu bölüm bu sürecin tamamını ve gemide hasta veya yaralı olduğunda tıbbi yardım istemeyi kapsar. Gemi içinde arama-kurtarma hazırlıkları Bölüm 16’da verilmiştir.

6.1 Arama-Kurtarma Sürecinin Akışı

Aşama Kim konuşur? SMCP bölümü
1. Tehlike mesajı Tehlikedeki gemi A1/1.1 (Bölüm 5)
2. Bilgi toplama MRCC, kıyı istasyonu veya yardıma gelen gemi sorar; tehlikedeki gemi cevaplar A1/1.2.1
3. Alındı onayı ve aktarma Mesajı alan gemiler A1/1.2.2
4. Aramanın yürütülmesi Sahne koordinatörü (OSC) talimat verir, arayan gemiler uygular A1/1.2.3
5. Aramanın bitirilmesi OSC ve kurtaran gemiler A1/1.2.4

Sahne koordinatörü (On-scene Co-ordinator – OSC), belirli bir bölgede arama-kurtarma faaliyetlerini koordine etmek üzere görevlendirilen kişidir. Genellikle olay yerine gelen en uygun geminin kaptanı veya bir kurtarma biriminin komutanıdır. Aramaya ilişkin sorular genellikle OSC tarafından sorulur, tavsiyeler de OSC tarafından verilir. Ayrıntılı usuller Uluslararası Havacılık ve Denizcilik Arama-Kurtarma El Kitabında (IAMSAR) yer alır.

6.2 Arama-Kurtarma Haberleşmesi: Bilgi Toplama

(A1/1.2.1 SAR communications – A1/1.1’i belirginleştiren veya tamamlayan ifadeler)

İngilizce Türkçe karşılığı
I require / MV … requires assistance. Yardıma ihtiyacım var.
I am / MV … proceeding to your assistance. Yardımınıza geliyorum.
What is your MMSI number? MMSI numaranız nedir?
   My MMSI number is … . MMSI numaram … .
What is your position? Mevkipositioniniz nedir?
   My position … . Mevkiim … .
What is your present course and speed? Şu anki rotacoursenız ve hızınız nedir?
   My present course … degrees, my speed … knots. Şu anki rotam … derece, hızım … knot.
Report number of persons on board. Gemideki kişi sayısını bildirin.
   Number of persons on board: … . Gemideki kişi sayısı: … .
Report injured persons. Yaralıları bildirin.
   No person injured. Yaralı yok.
   Number of injured persons / casualties: … . Yaralı / ölü sayısı: … .
Will you abandon vessel? Gemiyi terk edecek misiniz?
   I will not abandon vessel. Gemiyi terk etmeyeceğim.
   I will abandon vessel at … UTC. Gemiyi … UTC’de terk edeceğim.
Is your EPIRB / SART transmitting? EPIRB’iniz / SART’ınız yayın yapıyor mu?
   Yes, my EPIRB / SART is transmitting. Evet, EPIRB’im / SART’ım yayın yapıyor.
   Yes, my EPIRB / SART is transmitting by mistake. Evet, EPIRB’im / SART’ım yanlışlıkla yayın yapıyor.
Did you transmit a DSC distress alert? DSC tehlike alarmı gönderdiniz mi?
   Yes, I transmitted a DSC alert. Evet, DSC alarmı gönderdim.
   Yes, I transmitted a DSC alert by mistake. Evet, yanlışlıkla DSC alarmı gönderdim.
How many lifeboats / liferafts (with how many persons) will you launch? Kaç can filikası / can salı (kaç kişiyle) indireceksiniz?
   I will launch … lifeboats / liferafts (with … persons). … can filikası / can salı (… kişiyle) indireceğim.
How many persons will stay on board? Gemide kaç kişi kalacak?
   No person will stay on board. Gemide kimse kalmayacak.
   … persons will stay on board. Gemide … kişi kalacak.
What is the weather situation in your position? Mevkiinizde hava durumu nedir?
   Wind … (cardinal points) force Beaufort … . Rüzgâr …’dan, kuvveti bofor … .
   Visibility good / moderate / poor. Görüş iyi / orta / kötü.
   Smooth / moderate / rough / high sea; slight / moderate / heavy swell … (cardinal points). Deniz sakin / orta / dalgalı / çok dalgalı; …’dan hafif / orta / ağır soluğan.
   Current … knots, to … (cardinal points). Akıntı … knot, …’ya doğru.
Are there dangers to navigation? Seyir için tehlike var mı?
   No dangers to navigation. Seyir için tehlike yok.
   Warning! Uncharted rocks / ice / abnormally low tides / mines / … . Uyarı! Haritada olmayan kayalar / buz / olağandışı alçak gel-git / mayınlar / … .

Rüzgâr yönü, rüzgârın estiği yön olarak söylenir: “Wind North-East force Beaufort six” kuzeydoğudan esen 6 kuvvetinde rüzgâr demektir. Akıntı ise aktığı yönle söylenir: “Current two knots, to South” güneye doğru akan iki knotluk akıntı demektir. Bu fark Türkçede de aynıdır (poyraz kuzeydoğudan eser) ve sık karıştırılır.

Yanlışlıkla gönderilen bir tehlike alarmı gizlenmez, hemen bildirilir. “Transmitting by mistake” ifadesi bu amaçla vardır; kurtarma kaynaklarının boşuna harekete geçmesini önler.

6.3 Arama-Kurtarma Mesajlarının Alındı Onayı ve Aktarılması

(A1/1.2.2 Acknowledgement and / or relay of SAR messages)

İngilizce Türkçe karşılığı
Received MAYDAY from MV … at … UTC on VHF Channel … / frequency … . … UTC’de VHF … kanalından / … frekansından MV …’dan MAYDAY alındı.
Vessel in position … on fire. … mevkiindeki gemide yangın var.
Vessel in position … had explosion. … mevkiindeki gemide patlama oldu.
Vessel in position … flooded. … mevkiindeki gemi su aldı.
Vessel in position … in collision (with …). … mevkiindeki gemi (… ile) çatıştı.
Vessel in position … listing / in danger of capsizing. … mevkiindeki gemi meyilli / alabora tehlikesinde.
Vessel in position … sinking. … mevkiindeki gemi batıyor.
Vessel in position … disabled and adrift. … mevkiindeki gemi arızalı ve sürükleniyor.
Vessel in position … abandoned / … . … mevkiindeki gemi terk edildi / … .
Vessel requires assistance. Geminin yardıma ihtiyacı var.
Received your MAYDAY. MAYDAY’inizi aldım.
   My position … . Mevkiim … .
   I / MV … will proceed to your assistance. Yardımınıza geleceğim.
   ETA at distress position within … hours / at … UTC. Tehlike mevkiine … saat içinde / … UTC’de varış.

Aktarma (relay) mesajı, tehlikedeki geminin sesini duyamayan istasyonlara iletmek için yapılır. Aktaran gemi, mesajın kendi gemisine değil başka bir gemiye ait olduğunu belli etmek için “Vessel in position …” veya “MV … is …” kalıbını kullanır. Gemide MAYDAY RELAY gönderme emri ve raporu Bölüm 16’da yer alır.

6.4 Arama-Kurtarma Operasyonunun Yürütülmesi ve Koordinasyonu

(A1/1.2.3 Performing / co-ordinating SAR operations)

İngilizce Türkçe karşılığı
I will act as On-scene Co-ordinator. Sahne koordinatörü (OSC) olarak görev yapacağım.
   I will show following signals / lights: … . Şu işaretleri / ışıkları göstereceğim: … .
Can you proceed to distress position? Tehlike mevkiine gidebilir misiniz?
   Yes, I can proceed to distress position. Evet, tehlike mevkiine gidebilirim.
   No, I cannot proceed to distress position. Hayır, tehlike mevkiine gidemem.
What is your ETA at distress position? Tehlike mevkiine tahmini varış zamanınız nedir?
   My ETA at distress position within … hours / at … UTC. Tehlike mevkiine … saat içinde / … UTC’de varırım.
MAYDAY position is not correct. MAYDAY mevkii doğru değil.
   Correct MAYDAY position is … . Doğru MAYDAY mevkii … .
Vessels are advised to proceed to position … to start rescue. Gemilerin kurtarmaya başlamak için … mevkiine gitmeleri tavsiye edilir.
Carry out search pattern … starting at … UTC. … UTC’den başlayarak … arama modelini uygulayın.
Initial course … degrees, search speed … knots. Başlangıç rotası … derece, arama hızı … knot.
Carry out radar search. Radarla arama yapın.
MV … allocated track number … . MV …’ya … numaralı arama hattı verildi.
MV / MVs … adjust interval between vessels to … kilometres / nautical miles. MV … gemiler arasındaki aralığı … kilometre / deniz milinautical milene ayarlasın.
Adjust track spacing to … kilometres / nautical miles. Hat aralığını … kilometre / deniz miline ayarlayın.
Search speed now … knots. Arama hızı şimdi … knot.
Alter course to … degrees (– at … UTC). (… UTC’de) rotayı … dereceye değiştirin.
Alter course for next leg of track now / at … UTC. Arama hattının bir sonraki ayağı için şimdi / … UTC’de rota değiştirin.
We resume search in position … . … mevkiinde aramaya yeniden başlıyoruz.
Crew has abandoned vessel / MV … . Mürettebat gemiyi / MV …’yı terk etti.
Keep sharp lookout for lifeboats / liferafts / persons in water / … . Can filikaları / can salları / sudaki kişiler / … için dikkatli gözcülookoutlük yapın.

“Search pattern” (arama modeli), gemilerin ve uçakların koordineli arama yaparken izledikleri düzendir (genişleyen kare, sektör araması, paralel hat araması gibi). IAMSAR yedi arama modeli tanımlar. “Track” arama hattı, “track spacing” ise iki komşu arama hattı arasındaki mesafedir.

6.5 Arama-Kurtarma Operasyonunun Bitirilmesi

(A1/1.2.4 Finishing with SAR operations)

İngilizce Türkçe karşılığı
What is the result of search? Aramanın sonucu nedir?
   The result of search is negative. Aramanın sonucu olumsuz.
Sighted vessel in position … . … mevkiinde gemi görüldü.
Sighted lifeboats / liferafts in position … . … mevkiinde can filikaları / can salları görüldü.
Sighted persons in water / … in position … . … mevkiinde suda kişiler / … görüldü.
Continue search in position … . … mevkiinde aramaya devam edin.
Can you pick up survivors? Kazazedeleri alabilir misiniz?
   Yes, I can pick up survivors. Evet, kazazedeleri alabilirim.
   No, I cannot pick up survivors. Hayır, kazazedeleri alamam.
MV … / I will proceed to pick up survivors. MV … / Ben kazazedeleri almaya gideceğim.
   Stand by lifeboats / liferafts. Can filikalarını / can sallarını hazır tutun.
Picked up … survivors in position … . … mevkiinde … kazazede alındı.
Picked up … lifeboats / liferafts (with … persons / casualties) in position … . … mevkiinde (… kişi / ölü bulunan) … can filikası / can salı alındı.
Picked up … persons / casualties in lifejackets in position … . … mevkiinde can yelekli … kişi / ölü alındı.
Picked up … in position … . … mevkiinde … alındı.
Survivors in bad / good condition. Kazazedelerin durumu kötü / iyi.
Do you require medical assistance? Tıbbi yardıma ihtiyacınız var mı?
   Yes, I require medical assistance. Evet, tıbbi yardıma ihtiyacım var.
   No, I do not require medical assistance. Hayır, tıbbi yardıma ihtiyacım yok.
Try to obtain information from survivors. Kazazedelerden bilgi almaya çalışın.
There are still … lifeboats / liferafts with survivors. Hâlâ kazazedelerin bulunduğu … can filikası / can salı var.
There are no more lifeboats / liferafts. Başka can filikası / can salı yok.
Total number of persons on board was … . Gemideki toplam kişi sayısı … idi.
All persons / … persons rescued. Herkes / … kişi kurtarıldı.
You / MV … may stop search and proceed with voyage. Aramayı durdurup seferinize devam edebilirsiniz.
There is no hope to rescue more persons. Daha fazla kişiyi kurtarma umudu yok.
We finish with SAR operations. Arama-kurtarma operasyonunu bitiriyoruz.

“Survivor” (kazazede, hayatta kalan) çok aşırı tehlikeli bir durumdan, örneğin bir deniz felaketinden sağ çıkan kişidir. “Sighted” (görüldü) ile “picked up” (alındı) arasındaki fark önemlidir: birincisi yalnızca gözle görmek, ikincisi denizden gemiye almaktır.

6.6 Tıbbi Yardım İsteme

(A1/1.3 Requesting medical assistance)

İngilizce Türkçe karşılığı
I require / MV … requires medical assistance. Tıbbi yardıma ihtiyacım var.
What kind of assistance is required? Ne tür yardım gerekiyor?
   I require / MV … requires boat for hospital transfer. Hastaneye nakil için bota ihtiyacım var.
   I require radio medical advice. Telsizle tıbbi danışmanlığa ihtiyacım var.
   I require helicopter with doctor (to pick up person(s)). (Kişi(ler)i almak için) doktorlu helikoptere ihtiyacım var.
I / MV … will send boat. Bot göndereceğim.
I / MV … will send helicopter with doctor. Doktorlu helikopter göndereceğim.
I / MV … will send helicopter to pick up person(s). Kişi(ler)i almak için helikopter göndereceğim.
I / MV … will arrange for radio medical advice on VHF Channel … / frequency … . VHF … kanalında / … frekansında telsizle tıbbi danışmanlık ayarlayacağım.
Boat / helicopter ETA at … UTC / within … hours. Bot / helikopter … UTC’de / … saat içinde varacak.
Do you have doctor on board? Gemide doktor var mı?
   Yes, I have doctor on board. Evet, gemide doktor var.
   No, I have no doctor on board. Hayır, gemide doktor yok.
Can you make rendezvous in position … ? … mevkiinde buluşabilir misiniz?
   Yes, I can make rendezvous in position … at … UTC / within … hours. Evet, … mevkiinde … UTC’de / … saat içinde buluşabilirim.
   No, I cannot make rendezvous. Hayır, buluşamam.
I / MV … will send boat / helicopter to transfer doctor. Doktoru nakletmek için bot / helikopter göndereceğim.
Transfer person(s) to my vessel / to MV … by boat / helicopter. Kişi(ler)i botla / helikopterle gemime / MV …’ya nakledin.
Transfer of person(s) not possible. Kişi(ler)in nakli mümkün değil.

Tıbbi yardım isteği tek başına genellikle bir acil durum (urgency) mesajıdır ve PAN PAN ile başlatılır. Hastanın hayatı ağır ve yakın tehlike altındaysa ve gemi dışından hemen yardım gerekiyorsa durum tehlikeye dönüşebilir. Hangi sinyalin kullanılacağına kaptan karar verir.

“Rendezvous”, iki geminin veya geminin bir helikopterle önceden telsizde kararlaştırılan bir mevkide buluşmasıdır. Kelime Fransızcadır ve “RON-dey-vu” diye okunur; yazımdaki “s” ve “z” okunmaz.

6.7 Telaffuz

Kelime Yaklaşık okunuş Dikkat edilecek nokta
search and rescue (SAR) SÖÖÇ ınd RES-kyu Kısaltma “sar” diye tek kelime okunur.
co-ordinator ko-OR-di-ney-tır
On-scene on-SİİN “sc” burada “s” okunur.
EPIRB İİ-pörb Tek kelime gibi okunur.
SART SART
transmitting trenz-Mİ-ting
lifeboat LAYF-bot
liferaft LAYF-raft
launch LOONÇ “lanç” okunmaz.
Beaufort BO-fırt “t” hafif; “bo-for” da duyulur.
visibility vi-zı-Bİ-li-ti
swell SUEL
current KA-rınt “kur-rent” okunmaz.
abnormally eb-NOR-mı-li
mines MAYNZ
acknowledgement ık-NO-lic-mınt “k” okunmaz.
relay Rİİ-ley
allocated E-lı-key-tid
interval İN-tır-vıl
sighted SAY-tid “gh” okunmaz.
survivors sır-VAY-vırz
rescued RES-kyuud
medical ME-di-kıl
helicopter HE-li-kop-tır
doctor DOK-tır
rendezvous RON-dey-vu “s” ve “z” okunmaz.
transfer TRENS-för

6.8 Karşılıklı Konuşmalar

6.8.1 MRCC’nin Tehlikedeki Gemiden Bilgi Alması

Konuşan İngilizce Türkçe karşılığı
MRCC MV Deniz, this is Ankara MRCC. QUESTION. Report number of persons on board. Over. MV Deniz, burası Ankara MRCC. SORU. Gemideki kişi sayısını bildirin. Tamam.
MV Deniz Ankara MRCC, this is MV Deniz. Number of persons on board: two four. Over. Gemideki kişi sayısı: 24. Tamam.
MRCC MV Deniz, this is Ankara MRCC. QUESTION. Will you abandon vessel? Over. SORU. Gemiyi terk edecek misiniz? Tamam.
MV Deniz Ankara MRCC, this is MV Deniz. I will abandon vessel at one five three zero UTC. I will launch two liferafts with one two persons. Over. Gemiyi 15:30 UTC’de terk edeceğim. 12’şer kişiyle iki can salı indireceğim. Tamam.
MRCC MV Deniz, this is Ankara MRCC. QUESTION. Is your EPIRB transmitting? Over. SORU. EPIRB’iniz yayın yapıyor mu? Tamam.
MV Deniz Ankara MRCC, this is MV Deniz. Yes, my EPIRB is transmitting. Over. Evet, EPIRB’im yayın yapıyor. Tamam.
MRCC MV Deniz, this is Ankara MRCC. QUESTION. What is the weather situation in your position? Over. SORU. Mevkiinizde hava durumu nedir? Tamam.
MV Deniz Ankara MRCC, this is MV Deniz. Wind North force Beaufort seven. Visibility moderate. Rough sea. Over. Rüzgâr kuzeyden, bofor 7. Görüş orta. Deniz dalgalı. Tamam.

6.8.2 Sahne Koordinatörünün Talimatları

Konuşan İngilizce Türkçe karşılığı
OSC All vessels, this is MV Kartal. I will act as On-scene Co-ordinator. Over. Tüm gemiler, burası MV Kartal. Sahne koordinatörü olarak görev yapacağım. Tamam.
OSC MV Ege, this is MV Kartal. What is your ETA at distress position? Over. MV Ege, burası MV Kartal. Tehlike mevkiine tahmini varışınız nedir? Tamam.
MV Ege MV Kartal, this is MV Ege. My ETA at distress position within two hours. Over. Tehlike mevkiine iki saat içinde varırım. Tamam.
OSC MV Ege, this is MV Kartal. Carry out search pattern expanding square starting at one six zero zero UTC. Initial course zero four five degrees, search speed eight knots. Keep sharp lookout for liferafts. Over. 16:00 UTC’den başlayarak genişleyen kare arama modelini uygulayın. Başlangıç rotası 045 derece, arama hızı 8 knot. Can salları için dikkatli gözcülük yapın. Tamam.
MV Ege MV Kartal, this is MV Ege. I will carry out search pattern expanding square starting at one six zero zero UTC. Initial course zero four five degrees, search speed eight knots. Over. Talimatı tekrarlıyor. Tamam.

6.8.3 Tıbbi Yardım

Konuşan İngilizce Türkçe karşılığı
MV Deniz PAN PAN … This is MV Deniz … Position … I require medical assistance. Over. PAN PAN … Burası MV Deniz … Mevki … Tıbbi yardıma ihtiyacım var. Tamam.
Samsun Radio MV Deniz, this is Samsun Radio. QUESTION. Do you have doctor on board? Over. SORU. Gemide doktor var mı? Tamam.
MV Deniz Samsun Radio, this is MV Deniz. No, I have no doctor on board. I require helicopter with doctor to pick up person. Over. Hayır, gemide doktor yok. Kişiyi almak için doktorlu helikoptere ihtiyacım var. Tamam.
Samsun Radio MV Deniz, this is Samsun Radio. I will send helicopter with doctor. Helicopter ETA within one hour. Can you make rendezvous in position … ? Over. Doktorlu helikopter göndereceğim. Helikopter bir saat içinde varacak. … mevkiinde buluşabilir misiniz? Tamam.
MV Deniz Samsun Radio, this is MV Deniz. Yes, I can make rendezvous in position … at one two four five UTC. Over. Evet, … mevkiinde 12:45 UTC’de buluşabilirim. Tamam.

6.9 Konuşma Alıştırması

  1. Tehlikedeki gemiye MMSI numarasını sorun.
  2. Gemide 18 kişi olduğunu, 3 kişinin yaralı olduğunu bildirin.
  3. SART’ınızın yanlışlıkla yayın yaptığını bildirin.
  4. 4 kişinin gemide kalacağını bildirin.
  5. Hava durumu: güneybatıdan 5 kuvvetinde rüzgâr, görüş iyi, kuzeydoğuya 1 knot akıntı.
  6. 10:20 UTC’de VHF 16’dan MV Ege’den MAYDAY aldığınızı ve geminin batmakta olduğunu aktarın.
  7. OSC olarak MV Ege’ye hat aralığını 2 mile ayarlamasını söyleyin.
  8. 41° 10′ N 029° 15′ E mevkiinde can salı gördüğünüzü bildirin.
  9. Kazazedeleri alabileceğinizi bildirin.
  10. Telsizle tıbbi danışmanlığa ihtiyacınız olduğunu söyleyin.

Cevap anahtarı:

  1. What is your MMSI number?
  2. Number of persons on board: one eight. Number of injured persons: three.
  3. Yes, my SART is transmitting by mistake.
  4. Four persons will stay on board.
  5. Wind South-West force Beaufort five. Visibility good. Current one knot, to North-East.
  6. Received MAYDAY from MV Ege at one zero two zero UTC on VHF Channel one six. Vessel in position … sinking. Vessel requires assistance.
  7. MV Ege, adjust track spacing to two nautical miles.
  8. Sighted liferafts in position four one degrees one zero minutes North, zero two niner degrees one five minutes East.
  9. Yes, I can pick up survivors.
  10. I require radio medical advice.

6.10 Bölüm Terimleri

İngilizce Türkçe
Search and Rescue (SAR) Arama-kurtarma
Maritime Rescue Co-ordination Centre (MRCC) Denizcilik Kurtarma Koordinasyon Merkezi
On-scene Co-ordinator (OSC) Sahne (olay yeri) koordinatörü
IAMSAR Manual Uluslararası Havacılık ve Denizcilik Arama-Kurtarma El Kitabı
EPIRB Mevki bildiren acil durum radyo vericisi
SART Arama-kurtarma transponderi (radar vericisi)
DSC distress alert DSC tehlike alarmı
Persons on board Gemideki kişiler
Lifeboat / Liferaft Can filikası / Can salı
To launch (Filika, sal) denize indirmek
Force Beaufort Bofor rüzgâr kuvveti
Visibility Görüş
Sea / swell Deniz (dalga) / soluğan
Current Akıntı
Relay Aktarma
Distress position Tehlike mevkii
Search pattern Arama modeli
Initial course Başlangıç rotası
Search speed Arama hızı
Track / track spacing Arama hattı / hat aralığı
Leg (of track) (Arama hattının) ayağı, kolu
Radar search Radarla arama
To sight Görmek, gözle tespit etmek
Survivor Kazazede, hayatta kalan
Lifejacket Can yeleği
Medical assistance Tıbbi yardım
Radio medical advice Telsizle tıbbi danışmanlık
Hospital transfer Hastaneye nakil
Rendezvous Buluşma (önceden kararlaştırılmış)

Kaynak: International Maritime Organization (IMO). Resolution A.918(22), IMO Standard Marine Communication Phrases. London: IMO, 2001.