Standart Tehlike Çağrısı ve Mesaj Formatı (Distress Procedure)
· Sinan Berat Kardaş
Tehlike çağrısı, MAYDAY ile başlayan ve geminin kimliği, mevkipositioni, tehlikenin türü ile istenen yardımı belirli bir sırayla bildiren standart telsiz mesajıdır.
Tehlike Mesaj Formatları, Telsiz Prosedürleri ve Acil Durum Kodları
1. Telsiz Telefon Haberleşmesinde Öncelik Sıralaması (Priority Levels)
Deniz haberleşmesinde mesajlar aciliyetine ve hayati önemine göre 4 temel sınıfa ayrılır:
| Öncelik | Çağrı Kelimesi | Anlamı ve Kapsamı | Kullanım Durumları |
|---|---|---|---|
| 1. TEHLİKE (Distress) | MAYDAY (3 kez) | Gemi veya personelin ciddi ve yakın bir tehlike altında olduğunu ve acil yardım talep edildiğini gösterir. | Yangın, batma, çatışma, karaya oturma, su alma, gemiyi terk. |
| 2. ACELELİK (Urgency) | PAN PAN (3 kez) | Gemi, hava aracı veya bir kişinin güvenliğini ilgilendiren çok acele mesajları bildirir (anlık can/batma tehlikesi yoktur). | Tıbbi tahliye ihtiyacı (Medevac), dümen/makine arızası, sürüklenmedrift tehlikesi. |
| 3. EMNİYET (Safety) | SÉCURITÉ (3 kez) | Seyir güvenliği, fenerlight arızaları, meteorolojik fırtına ihbarları ve seyir tehlikelerini duyurur. | Sönük fenerler, başıboş mayın/şamandırabuoy, tsunami/fırtına uyarısı. |
| 4. RUTİN (Routine) | Standart Çağrı | Ticari, liman veya gemiler arası olağan haberleşme. | Liman giriş-çıkış, acente ve rutin gemiler arası görüşmeler. |
2. Standart Tehlike Çağrısı ve Mesaj Formatı (Distress Procedure)
Tehlike anında telsiz telefon (VHF Kanal 16 veya MF 2182 kHz) üzerinden yayın aşağıdaki adımlarla yapılır:
- Alarm Gönderimi: Varsa iki tonlu alarm sinyali 30 sn – 1 dk arası yayınlanır (veya VHF/MF DSC’den Distress Alert butonu ile basılır).
Sonraki kısım için sizinle aynı sınava çalışan bir arkadaşınız ile karşılıklı konuşmanız sizin için daha verimli olabilir. Alternatif olarak da metni yapay zekaya verip karşılıklı konuşturabilirsiniz.
Tehlike Çağrısı (Distress Call):
MAYDAY MAYDAY MAYDAY
THIS IS (Gemi Adı veya Çağrı İşareti 3 kez)
Tehlike Mesajı (Distress Message):
MAYDAY [Gemi Adı veya Çağrı İşareti 1 kez]
POSITION: [Enlemlatitude-Boylamlongitude veya bir karasal mevkiden Hakiki Kerterizbearing ve Mesafe]
NATURE OF DISTRESS: [Tehlikenin türü: Örn: I am on fire / I am sinking]
ASSISTANCE REQUIRED: [İstenen yardım: Immediate assistance required]
ADDITIONAL INFO: [Ek bilgi: Mürettebat sayısı, denize indirilen can salları vb.]
OVER
3. Uluslararası Kod Kitabı (Pub. 102) ile Kodlu Tehlike Mesajları
Yabancı istasyonlarla dil engeli yaşandığında mesajın başına INTERCO kelimesi eklenerek Pub. 102 kod grupları fonetik olarak okunur.
En Kritik İki Harfli Tehlike ve Acil Durum Kodları:
- Genel Tehlike ve Terk:
NC: “Tehlikedeyim ve acil yardım istiyorum.” (Uluslararası temel tehlike sancağı)AE: “Gemimi terk etmeliyim.” (I must abandon my vessel.)AC: “Gemimi terk ediyorum.” (I am abandoning my vessel.)DX: “Batıyorum.” (I am sinking.)
- Acil Yardım İstekleri (
CBGrubu):CB: “Acil yardıma ihtiyacım var.”CB 1: “Acil yardım istiyorum; tehlikeli bir meyilim var.”CB 2: “Acil yardım istiyorum; dümen donanımım hasarlı.”CB 4: “Acil yardım istiyorum; karaya oturdum.”CB 5: “Acil yardım istiyorum; sürükleniyorum.”CB 6: “Acil yardım istiyorum; yanıyorum.”CB 7: “Acil yardım istiyorum; teknem su alıyor.”CB 8: “Acil yardım istiyorum; şaftım kırıldı.”
- Çatışma, Yangın ve Su Alma:
HW: “Su üstü teknesi ile çatıştım.”IT: “Yanıyorum.”JW: “Su alıyorum (sızıntı başladı).”KA: “Acilen çatışma brandasına (collision mat) ihtiyacım var.”
- Yardıma Cevap ve Kurtarma:
CP: “Yardımınıza geliyorum / İlerliyorum.”ED: “Tehlike işaretleriniz anlaşıldı.”EL: “Tehlike mevkiinizi tekrar ediniz.”GW: “Denize adam düştü. Lütfen kurtarmak için harekete geçiniz.”
4. Sahil Ekipleri ve Arama Kurtarma Vasıtalarıyla Görsel Sinyalleşme
A. Karaya Çıkış / Yanaşma Kılavuz Sinyalleri (Landing Signals):
- Dikey Beyaz Bayrak / Yeşil Fişek / Mors
K(-.-):- Anlamı: “Burası karaya çıkmak / yanaşmak için en uygun yerdir.”
- Anlamı: “Burası karaya çıkmak / yanaşmak için en uygun yerdir.”
- Yatay Beyaz Bayrak / Kırmızı Fişek / Mors
S(...):- Anlamı: “Buraya yanaşmak / karaya çıkmak son derece tehlikelidir.”
- Anlamı: “Buraya yanaşmak / karaya çıkmak son derece tehlikelidir.”
- Mors
S + R(... .-.):- Anlamı: “Buraya çıkmak tehlikelidir; daha elverişli yer sağ taraftadır.”
- Anlamı: “Buraya çıkmak tehlikelidir; daha elverişli yer sağ taraftadır.”
- Mors
S + L(... .-..):- Anlamı: “Buraya çıkmak tehlikelidir; daha elverişli yer sol taraftadır.”
- Anlamı: “Buraya çıkmak tehlikelidir; daha elverişli yer sol taraftadır.”
B. Hava Kurtarma Araçları (Uçak/Helikopter) ile Yüzey İletişimi:
- Uçak Gemiyi Tehlike Mevkiine Yönlendirirken:
- Geminin üzerinde en az bir tam tur atar.
- Geminin pruvasından alçaktan geçip kanatlarını sallar (Rocking wings).
- Gidilmesi istenen rotacourseya doğru yönelir.
- Gemiye İhtiyacın Kalmadığını Bildirirken:
- Geminin kıç tarafından (iz suyundan) alçaktan geçerek kanatlarını sallar (“Yardımınıza gerek kalmadı”).
- Geminin kıç tarafından (iz suyundan) alçaktan geçerek kanatlarını sallar (“Yardımınıza gerek kalmadı”).
C. Yüzeyden Havaya Görsel Semboller (Surface-to-Air Signals – ICAO Annex 12):
V: Yardıma ihtiyacımız var (Require assistance).X(veyaW) : Tıbbi yardıma ihtiyacımız var (Require medical assistance).N: Hayır / Olumsuz (Negative).Y(veyaC) : Evet / Olumlu (Affirmative).↑: Bu yönde ilerliyoruz (Proceeding in this direction).