Belgelendirme Gereksinimleri – Kısım 4 Eğitim, Standartlar ve Sağlık Şartları (Part 4 Training Issues)
STCW eğitim standartları, denizcilik okullarının denetiminden simülatör kullanımına ve gemi adamı sağlık şartlarına kadar eğitimin kalitesini güvenceye alır.
Bu kısım; denizcilik eğitim kurumlarının denetimini, zorunlu simülatör kullanımını, yabancı dil yeterliliğini, staj defterlerini, şirketlerin emniyet sorumluluklarını (ISM) ve zorunlu tıbbi sağlık standartlarını düzenler.
1. Eğitim Kurumları ve Yetkilendirme Standartları (Education and Training Centres)
- İdare Onayı Şartı: STCW sertifikasına kaynaklık eden tüm eğitim programları ve sınav merkezleri, ilgili bayrak devletinin denizcilik idaresi tarafından akredite edilmek ve onaylanmak zorundadır.
- Sahteciliğin Önlenmesi ve Veri Tabanı: Manila 2010 ile yetkili eğitim merkezlerinin, verdikleri onaylı kursların ve mezunların listelendiği, şirketlerin ve diğer taraf devletlerin erişimine açık bir merkezi elektronik sicil/kayıt veri tabanı kurulması zorunlu tutulmuştur.
- Eğitmen ve Değerlendirici Standartları: Teorik veya uygulamalı eğitim veren her eğitmen (instructor) ve sınav yapan değerlendirici (assessor); öğrettiği alanda pratik tecrübeye, uygun ehliyete ve pedagojik eğitim teknikleri sertifikasyonuna sahip olmak zorundadır.
- Uluslararası Tanınırlık: Eğitimin alındığı kurumun belgesi yabancı bayrakta kullanılacaksa, ilgili bayrak devletinin o eğitim kurumunu resmi olarak tanıyıp tanımadığı kontrol edilmelidir.
2. STCW Kapsamında Simülatör Eğitimi (Simulator Training)
STCW Sözleşmesi simülatör kullanımını iki kategoriye ayırır:
- Kullanımı Zorunlu Olan Simülatörler (Mandatory):
– Radar ve ARPA Simülatörü: Geçmişten beri zorunludur.
– ECDIS Simülatörü: Manila 2010 ile tüm seyir vardiya zabitleri ve kaptanlar için zorunlu simülatör eğitimi haline getirilmiştir. Bu alandaki yetkinliğin sadece teorik anlatımla kanıtlanması kabul edilmez.
- Kullanımı Tercihe Bağlı / Destekleyici Simülatörler (Optional):
– Gemi manevrası, yük elleçleme, GMDSS haberleşmesi, ana makine ve yardımcı makinelerin kontrolü gibi alanlarda simülatörler kullanılabilir; ancak zorunlu tek yöntem değildir (gemide fiili tecrübe ile de yetkinlik kanıtlanabilir).
- Simülatör Donanım Standardı: Simülatörlerin illa milyon dolarlık elektronik cihazlar olması gerekmez; örneğin gemi stabilitesi için kullanılan ölçekli modeller veya ilk yardım eğitiminde enjeksiyon için kullanılan maketler de STCW nezdinde uygun simülatör kabul edilir.
3. Denizcilik İngilizcesi Gereksinimleri (English Language Requirements)
Uluslararası çok uluslu mürettebat yapısında emniyetli operasyon için asgari dil standartları netleştirilmiştir:
- Zabitan Düzeyi: Tüm güverte ve makine vardiya zabitleri ile yönetim düzeyi zabitanın (Kaptan, 1. Zabit, Başmüh., 2. Müh.) yazılı ve sözlü İngilizceyi teknik ve operasyonel düzeyde iyi derecede bilmesi zorunludur.
- Destek Düzeyi (Tayfa): Seyir vardiyasına katılan dümencihelmsman tayfalarının (Kural II/4), İngilizce olarak verilen standart serdümen komutlarını (helm orders) tam olarak anlaması ve doğru uygulaması zorunludur.
- Yolcu Gemisi Personeli: Acil durumlarda yolculara refakat eden ve doğrudan hizmet veren mürettebatın, güvenlik talimatlarını yolculara aktarabilecek düzeyde İngilizce veya gemide hakim yolcu dilini konuşabilmesi şarttır.
4. Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme (Distance Learning & E-Learning)
- Manila 2010 ile birlikte STCW Kodu Kısım A-I/6 kapsamında uzaktan eğitimin önü açılmıştır.
- Kursiyerlerin dersleri online / dijital ortamda alması mümkündür; ancak sistemin idare tarafından onaylanmış olması, kimlik doğrulama mekanizmalarının bulunması ve pratik değerlendirmelerin denetimli yapılması zorunludur.
5. Gemide Eğitim ve Staj Defteri (Onboard Training & Training Record Book)
- TRB Şartının Genişletilmesi: Daha önce sadece zabitan adayları için geçerli olan onaylı Staj ve Eğitim Kayıt Defteri (Training Record Book – TRB) doldurma zorunluluğu, Manila 2010 ile Usta Gemici Güverte (II/5) ve Usta Gemici Makine (III/5) kadrolarına da teşmil edilmiştir.
- Gemi İçi Eğitici ve Değerlendirici: Staj defterindeki görevler ancak yetkili gemi içi eğitim zabiti gözetiminde icra edilebilir ve Başmühendis/Kaptan tarafından düzenli periyotlarla denetlenip imzalanır.
- 5 Yıllık Yenileme Avantajı: Gemide yapılan düzenli emniyet talimleri ve eğitimler usulüne uygun kayıt altına alınırsa, personelin 5 yılda bir karadaki masraflı tazeleme kurslarına gitmesine gerek kalmadan belgeleri yenilenebilir.
6. Şirket Sorumlulukları ve ISM Kodu İlişkisi (Company Responsibilities & ISM)
- Doğrudan Sorumluluk: STCW Sözleşmesi’nin gemide uygulanmasından sadece Kaptan değil, donatan/işletmeci şirket doğrudan sorumludur.
- ISM Entegrasyonu: Şirket Emniyet Yönetim Sistemi (SMS) gereğince:
– Geminin asgari emniyetli donatım belgesine (Safe Manning Document) uygun, belgeli ve sağlık raporlu mürettebatla donatılmasını sağlamak,
– Gemiye yeni katılan personelin şirket politikalarına, gemi donanımına ve SMS prosedürlerine tam intibakını (familiarisation) temin etmek zorundadır.
7. GMDSS Telsiz Haberleşme Sertifikasyonu Esasları
- Kapsam: 300 GT ve üzeri tüm ticari yük gemileri ile uluslararası sefer yapan ve 12’den fazla yolcu taşıyan tüm yolcu gemilerinde GMDSS zorunludur.
- İki Temel Belge:
1. GOC (Genel Operatör Belgesi): VHF kıyı sahası ötesine geçen açık deniz (A2, A3, A4) gemilerindeki zabitan için.
2. ROC (Tahditli Operatör Belgesi): Sadece VHF kıyı sahasında (A1 sahası) çalışan gemiler için.
- Zorunlu Personel: Yönetim ve operasyonel düzeyde köprüüstü seyir görevi icra eden Kaptan ve tüm güverte vardiya zabitlerinin geçerli bir GMDSS belgesine sahip olması şarttır.
8. Sağlık Standartları ve Tıbbi Uygunluk (Medical Fitness Standards – Kural I/9)
Manila 2010 öncesinde idarelerin inisiyatifine bırakılan sağlık kuralları, bu revizyonla birlikte küresel olarak bağlayıcı asgari tıbbi kriterlere bağlanmıştır:
- Temel Kriterler:
1. Temel güvenlik eğitimlerinin zorlu fiziksel gereklerini yerine getirebilecek bedensel yeterlilik.
2. Alarmları algılayacak ve telsiz/dahili muhabereyi yürütecek yeterli işitme ve konuşma kabiliyeti.
3. Acil durum görevlerini engellemeyecek genel beden sağlığı.
4. Deniz şartlarında nüksedebilecek veya diğer personeli tehlikeye sokacak kronik rahatsızlığın bulunmaması.
5. Dengeyi, muhakemeyi veya dikkati bozabilecek yan etkiye sahip ilaçların kullanılmaması.
- Görme ve İşitme Standartları: Güverte ve makine vardiyacıları için renk körlüğü, keskinlik ve gece görüşü gibi asgari zorunlu tıbbi tablolar Kısım A-I/9 altında bağlayıcıdır.
- Raporun Geçerlilik Süresi:
– 18 yaş ve üzeri personelde en fazla 2 yıl,
– 18 yaş altındaki genç gemi insanlarında en fazla 1 yıl.
- Dil Şartı: Sağlık raporlarının düzenleyen ülkenin resmi dilinin yanı sıra mutlaka İngilizce olarak da hazırlanması mecburidir.