Bu Bölümde

Hızlı ve hafif tekneler, SOLAS’ın geleneksel gemi kuralları yerine HSC Kodu’na bütünüyle uyar; bu uyum SOLAS’ın bazı bölümlerinin yerine geçer, diğer bölümler ise aynen geçerli kalır.

Kısa Özet

  • Bölüm X sadece 3 kuraldır: tanımlar, uygulama, gereklilikler. Asıl içerik HSC Kodu‘ndadır.
  • “Yüksek süratli” olmak teknenin büyüklüğüne bağlıdır: azami hız ≥ 3,7 × ∇^0,1667 (m/s).
  • WIG araçları (yer etkisiyle suyun üzerinde taşınanlar) tanımın dışındadır.
  • 1 Ocak 1996 – 1 Temmuz 2002 arası tekneler 1994 HSC Kodu‘na, 1 Temmuz 2002 ve sonrası tekneler 2000 HSC Kodu‘na uyar.
  • Yolcu tekneleri sığınma yerinden en çok 4 saat, 500 GT ve üzeri yük tekneleri en çok 8 saat uzaklaşır.
  • Kod’a bütünüyle uyan tekne, Bölüm I, II-1, II-2, III, IV ve Bölüm V Kural 18, 19, 20‘ye uymuş sayılır.
  • Bölüm V’in geri kalanı, VI, VII, IX, XI-1 ve XI-2 ayrıca uygulanır.

Geleneksel bir gemi, uzun yolculuğa çıkan ve her şeyini yanında taşıyan bir karavan gibidir. Yüksek süratli tekne ise şehirlerarası hızlı bir otobüse benzer. Hafiftir, hızlıdır ve hep dinlenme tesislerine yakın yollardan gider. Karavana uygulanan “her şeyi yanında taşı” kuralları bu otobüsü gereksiz yere ağırlaştırırdı. Bu yüzden hızlı otobüsün kendi kural kitabı vardır: HSC Kodu.

Bu kural kitabı bir pakettir. Hafif yapı, kıyıdan hızlı yardım ve sıkı işletme sınırları birbirini tamamlar. Benzetme burada tutar. Tutmadığı yer: “Dinlenme tesisi”nin denizdeki karşılığı sığınma yeridir ve uzaklık kilometreyle değil, saatle ölçülür.

Bir Tekne Ne Zaman “Yüksek Süratli” Sayılır?

Azami hızı (m/s) 3,7 × ∇^0,1667 değerine eşit veya büyük olan tekne yüksek süratlidir. ∇ (nabla), tasarım su hattına karşılık gelen deplasman hacmidir (su altında kalan hacim, m³). Üs yaklaşık 1/6’dır. Yani büyük tekne, “hızlı” sayılmak için daha hızlı gitmelidir.

∇ Eşik (m/s, yaklaşık) Eşik (knot, yaklaşık)
100 m³ 7,97 15,5
500 m³ 10,43 20,3
1.000 m³ 11,70 22,7

(Bu tablo kural metninde yoktur; formülün kullanımını göstermek için hesaplanmıştır.)

∇'yi bul → 3,7 × ∇^0,1667 ile eşiği hesapla → Azami hızı m/s'ye çevir → Eşik veya üstü mü? → Evet: HSC

Dikkat: Formüldeki hız azami hız ve birimi m/s‘dir. Knot’u önce çevirin (1 m/s ≈ 1,944 knot).

WIG mi, Hovercraft mı?

Gövdesi, deplasmansız modda yer etkisiyle oluşan aerodinamik kuvvetlerle tamamen suyun üzerinde taşınan araçlar (WIG craft) HSC tanımının dışındadır. Hava yastıklı tekne (hovercraft) ise HSC örnekleri arasında sayılır.

Araç HSC tanımında mı?
Katamaran, hidrofoil, hava yastıklı tekne Evet (eşiği geçiyorsa)
Yer etkili araç (WIG) Hayır

Kolay hatırla: WIG’in “W”si wing (kanat) demektir: kanatla uçan gibi taşınan araç HSC değildir.

Hangi Kod, Hangi Tekne?

Hangi HSC Kodu’nun uygulanacağını inşa tarihi belirler. İki kod da değişiklikleriyle birlikte uygulanır.

Kod Kabul eden karar İnşa tarihi
1994 HSC Kodu MSC.36(63) 1 Ocak 1996 – 1 Temmuz 2002 arası
2000 HSC Kodu MSC.97(73) 1 Temmuz 2002 ve sonrası

“İnşa edilmiş” tekne, omurgası kızağa konmuş ya da benzer inşa aşamasındaki teknedir. Benzer inşa aşaması, montajın en az 50 ton veya tahmini yapısal malzeme kütlesinin %3‘üne (hangisi azsa) ulaştığı aşamadır. Diğer SOLAS bölümlerinde bu oran %1‘dir; hafif teknelerde %1 neredeyse hiçbir şey ifade etmediği için %3 seçilmiştir.

Kolay hatırla: Hafif tekne, üç kat oran: %1 değil %3.

Bölüm X Hangi Teknelere Uygulanır?

1 Ocak 1996 ve sonrasında inşa edilen şu yüksek süratli teknelere uygulanır. Uzaklık, tekne tam yüklüyken işletme hızıyla kaç saatte gidebileceğiyle ölçülür. Önemli olan, sığınağa ne kadar sürede ulaşılabileceğidir.

Tekne Tonaj Sığınma yerinden en çok
Yolcu teknesi Kural 2’de sınır yok 4 saat
Yük teknesi 500 GT ve üzeri 8 saat

Onarım ve tadilatta tekne en az daha önce uyduğu gerekliliklere uymaya devam eder. Büyük çaplı onarım ve tadilatlar ise İdarenin makul ve uygulanabilir gördüğü ölçüde 1 Temmuz 2002 ve sonrası inşa edilen tekneler için geçerli gereklilikleri karşılar.

Kolay hatırla: Yolcu 4, yük 8 — yük, yolcunun iki katı uzağa gidebilir.

HSC Kodu’na Uymak Neyin Yerine Geçer?

Bölümün en önemli hükmü budur. Tekne ilgili HSC Kodu’na bütünüyle uyarsa ve Kod’a göre sörvey edilip belgelendirilirse, SOLAS’ın bazı hükümlerine uymuş sayılır. Kod’un bir kısmını seçip uygulamak eşdeğerlik sağlamaz.

HSC Kodu’nun yerine geçtiği Yine de ayrıca uygulanan
Bölüm I (genel hükümler) Bölüm V’in diğer kuralları (sefer planlama, tehlike mesajları, yardım yükümlülüğü, LRIT vb.)
Bölüm II-1 (yapı, stabilite, makine, elektrik) Bölüm VI ve VII (yük ve tehlikeli yük)
Bölüm II-2 (yangından korunma) Bölüm IX (ISM)
Bölüm III (can kurtarma) Bölüm XI-1 ve XI-2 (ISPS dahil)
Bölüm IV (telsiz)
Bölüm V, Kural 18, 19, 20 (seyir donanımı onayı ve taşınması, sefer veri kaydedici)
Kod'a bütünüyle uyum  +  Kod'a göre sörvey ve belge  =  I, II-1, II-2, III, IV ve V/18-19-20'ye uymuş sayılma

Dikkat: Sadece tasarımın Kod’a uygun olması yetmez; sörvey ve belgelendirme de Kod’a göre yapılmalıdır.

Teknenin Belgeleri Nelerdir?

HSC Kodu’na göre düzenlenen sertifika ve izinler, Bölüm I sertifikalarıyla aynı hukuki değere sahiptir ve aynı şekilde tanınır. Kod’a göre iki başlıca belge vardır (bu bilgi Kod’un içeriğidir, Bölüm X metninde yer almaz).

Belge Ne söyler?
Yüksek Süratli Tekne Emniyet Sertifikası Tekne yapı, donanım ve düzenleme bakımından Kod’a uygundur.
Yüksek Süratli Tekne İşletme İzni Tekne belirli bir güzergâhta, belirli koşullarla işletilebilir.

İşletme İzni, geleneksel gemilerde bulunmayan, HSC rejimine özgü bir belgedir.

Benzetme: Emniyet sertifikası araç muayenesi gibidir. İşletme izni ise “bu araç yalnızca şu yolda, şu hava koşullarında kullanılabilir” diyen izin gibidir.

Sayıları Kolay Hatırlamak

Sayı Ne anlatır Hafıza ipucu
3 Bölüm X’taki kural sayısı Tanım – Uygulama – Gereklilik: “Ne, kime, nasıl?”
3,7 × ∇^0,1667 Yüksek sürat eşiği (m/s) 0,1667 ≈ 1/6: “altıncı kök”.
1 Ocak 1996 Bölüm X’un başlangıcı; 1994 Kodu dönemi başlar Kodun adında 94, uygulamanın başında 96.
1 Temmuz 2002 2000 HSC Kodu’na geçiş “2000 Kodu, 2002 teknesi.”
MSC.36(63) / MSC.97(73) 1994 ve 2000 HSC Kodları Küçük numara eski kod, büyük numara yeni kod.
50 ton / %3 Benzer inşa aşaması (hangisi azsa) Hafif tekne, %1 yerine %3.
4 saat Yolcu teknesinin sığınma yerine azami uzaklığı Yolcu 4.
8 saat Yük teknesinin sığınma yerine azami uzaklığı Yük 8, yolcunun iki katı.
500 GT Yük teknesi için alt sınır ISM’deki yük gemisi eşiğiyle aynı sayı.
18, 19, 20 Bölüm V’te HSC Kodu’nun yerine geçtiği kurallar Art arda üç sayı: seyir donanımı ve VDR.

Karıştırmayın

WIG mi, hovercraft mı?

WIG Hovercraft
Yer etkisiyle aerodinamik olarak taşınır Hava yastığıyla taşınır
HSC tanımının dışında HSC örnekleri arasında

1994 Kodu mu, 2000 Kodu mu?

1994 HSC Kodu 2000 HSC Kodu
MSC.36(63) MSC.97(73)
1 Ocak 1996 – 1 Temmuz 2002 arası tekneler 1 Temmuz 2002 ve sonrası tekneler

Emniyet Sertifikası mı, İşletme İzni mi?

  • Emniyet Sertifikası: Tekne nasıl yapılmış?
  • İşletme İzni: Tekne nerede ve hangi koşullarda çalışabilir?

%1 mi, %3 mü?

  • Diğer bölümlerde benzer inşa aşaması %1; HSC’de 50 ton veya %3 (hangisi azsa).

Doğru mu, Yanlış mı?

  1. Yüksek sürat eşiği bütün tekneler için aynı sabit hızdır.
  2. Formüldeki hız knot cinsindendir.
  3. Yer etkili araçlar (WIG) HSC tanımının dışındadır.
  4. Hava yastıklı tekneler HSC tanımının dışındadır.
  5. 1 Mart 2001’de omurgası kızağa konan tekne 1994 HSC Kodu’na uyar.
  6. HSC’de benzer inşa aşaması oranı %1’dir.
  7. Yük teknesi için koşul 500 GT ve üzeri, sığınma yerinden en çok 8 saattir.
  8. HSC Kodu’na uyan yüksek süratli yolcu teknesi ISM’den (Bölüm IX) muaftır.
  9. Eşdeğerlik için Kod’a bütünüyle uyum ve Kod’a göre sörvey ve belgelendirme gerekir.
  10. HSC sertifikaları Bölüm I sertifikalarıyla aynı hukuki değerdedir.

Cevaplar

  1. Y — Eşik deplasman hacmine bağlıdır.
  2. Y — Hız m/s cinsindendir.
  3. D — WIG araçları tanımın dışındadır.
  4. Y — Hovercraft HSC örnekleri arasında sayılır.
  5. D — 1996–2002 aralığındadır; Kod MSC.36(63) ile kabul edilmiştir.
  6. Y — 50 ton veya %3 (hangisi azsa); %1 diğer bölümlerdedir.
  7. D — Kural 2’deki koşul budur.
  8. Y — Bölüm IX, HSC Kodu’nun yerine geçtiği hükümler arasında değildir.
  9. D — İki koşul birlikte gerekir.
  10. D — Aynı şekilde tanınır.

Kopya Kâğıdı

Konu Bilmeniz gereken
Yapı 3 kural; asıl içerik HSC Kodu’nda
Tanım (K1) Azami hız ≥ 3,7 × ∇^0,1667 m/s; ∇ = tasarım su hattında deplasman hacmi (m³)
Kapsam dışı WIG (yer etkili) araçlar
1994 HSC Kodu MSC.36(63); 1 Ocak 1996 – 1 Temmuz 2002 arası tekneler
2000 HSC Kodu MSC.97(73); 1 Temmuz 2002 ve sonrası tekneler
Benzer inşa aşaması 50 ton veya %3 (hangisi azsa); diğer bölümlerde %1
Yolcu teknesi (K2) Sığınma yerinden ≤ 4 saat
Yük teknesi (K2) ≥ 500 GT; sığınma yerinden ≤ 8 saat
Onarım / tadilat En az önceki gereklilikler; büyük çaplıda makul ölçüde 2002 sonrası gereklilikler
Eşdeğerlik koşulu (K3) Kod’a bütünüyle uyum + Kod’a göre sörvey ve belgelendirme
Yerine geçtiği Bölüm I, II-1, II-2, III, IV; Bölüm V Kural 18, 19, 20
Ayrıca uygulanan Bölüm V’in diğer kuralları, VI, VII, IX (ISM), XI-1, XI-2 (ISPS dahil)
Belgelerin değeri Bölüm I sertifikalarıyla aynı hukuki değer
Belgeler (HSC Kodu) HSC Emniyet Sertifikası + HSC İşletme İzni

Kaynak: International Maritime Organization (IMO). SOLAS Consolidated Edition. London: IMO Publications.