Bu Bölümde

SOLAS Ek’i, gemilere verilen emniyet sertifikalarının ve onlara eklenen teçhizat kayıtlarının dünyanın her yerinde aynı görünmesi için hazırlanmış resmî formları içerir.

Kısa Özet

  • Bölüm I, Kural 12 ve Bölüm VIII, Kural 10 hangi sertifikanın verileceğini söyler. Ek ise sertifikanın nasıl görüneceğini gösterir.
  • Ek’te 8 sertifika formu ve 4 teçhizat kaydı vardır: Form P, E, R, C.
  • Yolcu gemisi tek sertifika taşır. Yük gemisi ya üç ayrı sertifika ya da tek birleşik sertifika taşır.
  • Her sertifika bir sörvey (resmî denetim) kuralına dayanır: Kural 7 yolcu, 8 teçhizat, 9 telsiz, 10 inşa.
  • Bütün formların iskeleti aynıdır: başlık, gemi bilgileri, tasdik maddeleri, muafiyet, alternatif tasarım, geçerlilik, düzenleme bilgileri, şerhler.
  • Muafiyet Sertifikası tek başına anlam taşımaz; hep başka bir sertifikaya bağlıdır.
  • Teçhizat kayıtları gemideki can kurtarma, telsiz ve seyir teçhizatını sayı ve tür olarak gösterir.

Sertifikaları bir aracın ruhsatı ve muayene raporu gibi düşünün. Ruhsat “bu araç trafiğe çıkabilir” der. Muayene raporunun arkasındaki liste ise “yangın tüpü var, ilk yardım çantası var, reflektör var” diye ayrıntıyı verir. SOLAS’ta sertifika ruhsata, teçhizat kaydı da bu ayrıntılı listeye benzer. Muayene damgaları ise sertifikanın arka sayfasındaki şerhlere karşılık gelir.

Ek’in asıl işi, bu belgelerin her ülkede aynı şablonla düzenlenmesini sağlamaktır. Böylece bir liman devleti denetçisi hangi bayrağı görürse görsün, aradığı bilgiyi formun aynı yerinde bulur. Benzetme burada tutar. Tutmadığı yer şu: Araç belgeleri ulusal kurallara göre düzenlenir; SOLAS formları ise uluslararası bir sözleşmenin ekidir.

Ek Ne İşe Yarar?

SOLAS’ın teknik bölümleri geminin nasıl yapılacağını söyler. Bölüm I, sörvey ve sertifika verilmesini düzenler. Ek ise bu sertifikaların kâğıt üzerindeki biçimini verir. Formlar, 1988 SOLAS Protokolü ile değiştirilmiş 1974 SOLAS’a dayanır. Bu Protokol, sörvey takvimlerini uyduran HSSC‘yi (Uyumlaştırılmış Sörvey ve Belgelendirme Sistemi) getirmiştir. Protokole taraf olmayan devletler de A.883(21) sayılı karara göre bu formları kullanabilir.

Kural 12 / VIII-10: HANGİ sertifika?  →  Ek: NASIL bir form?  →  Kural 14 / VIII-10: NE KADAR geçerli?

Dikkat: Süreler (5 yıl, 12 ay) formlarda yazmaz. Bölüm I, Kural 14 ve Bölüm VIII, Kural 10’da düzenlenir.

Ek’te Hangi Belgeler Var?

İki grup vardır: 8 sertifika formu ve 4 teçhizat kaydı. Teçhizat kaydı ayrı bir sertifika değildir; sertifikanın ayrılmaz ekidir.

No Sertifika Eklenen kayıt
1 Yolcu Gemisi Emniyet Form P
2 Yük Gemisi Emniyet İnşa —
3 Yük Gemisi Emniyet Teçhizatı Form E
4 Yük Gemisi Emniyet Telsiz Form R
5 Yük Gemisi Emniyet (birleşik) Form C
6 Nükleer Yolcu Gemisi Emniyet Form P
7 Nükleer Yük Gemisi Emniyet Form C
8 Muafiyet —

Kolay hatırla: Passenger (yolcu), Equipment (teçhizat), Radio (telsiz), Cargo (birleşik yük). İnşa ve Muafiyet sertifikasının kaydı yoktur.

Yük Gemisi Neden Üç ya da Bir Sertifika Taşır?

Yolcu gemisi her şeyi kapsayan tek sertifika taşır. Sörvey Kural 7‘ye göre yapılır ve sertifika her yıl yenilenir. Yük gemisinde iki yol vardır: üç ayrı sertifika ya da hepsini birleştiren tek sertifika. Kapsanan konular aynıdır; değişen yalnızca belge sayısıdır.

Sertifika Sörvey kuralı Kısaca soru Bağlı olduğu sörveyler
Emniyet İnşa Kural 10 “Gemi sağlam mı?” Yıllık + ara; gemi dibinin dıştan denetimi
Emniyet Teçhizatı Kural 8 “Doğru donanım var mı?” Yıllık + periyodik
Emniyet Telsiz Kural 9 “Yardım çağırabilir mi?” Yalnızca periyodik
Birleşik Yük Gemisi Emniyet Kural 8, 9, 10 Üçü birden Yıllık, ara, periyodik; gemi dibi denetimi
İnşa (10) + Teçhizat (8) + Telsiz (9) = Birleşik Yük Gemisi Emniyet Sertifikası (8+9+10)

Dikkat: Yapısal yangından korunma (perdeler, izolasyon) İnşa‘dadır. Yangın emniyeti sistemleri, cihazları ve yangın kontrol planları ise Teçhizat‘tadır.

Bir Sertifika Formu Nasıl Okunur?

Sekiz formun hepsi aynı iskelete sahiptir. Bir kez öğrenirseniz her formda yolunuzu bulursunuz. Gemi bilgilerinde IMO numarası A.1117(30)‘a göre yazılır. Uygulanabilen bütün tarihler (inşa sözleşmesi, omurga, teslim, varsa büyük dönüşüm) doldurulur. Seçenekli ifadelerde uygun olmayan çizilir (“uygun olmayanı silin”).

Başlık → Gemi bilgileri → Tasdik maddeleri → Muafiyet → Alternatif tasarım → Geçerlilik → Düzenleme bilgileri → Şerhler

Bitiş tarihi Kural 14(a)‘ya göre belirlenir. Bu tarihin gün ve ayı yıldönümü tarihine karşılık gelir. Kural 14(h) ile değiştirilmişse yeni tarih esas alınır.

Kolay hatırla: “Önce kim (gemi), sonra ne (tasdik), sonra ne zamana kadar (geçerlilik), en sonda sonra ne oldu (şerhler).”

Yolcu ve Nükleer Gemi Sertifikalarında Neler Özel?

Yolcu gemisi: Tasdik listesi yapıdan telsize kadar her şeyi kapsar. Uluslararası veya kısa uluslararası sefer için düzenlenir. Telsiz için belgelendirilen deniz alanları da yazılır. Bölmeleme yükleme sınırları P1, P2, P3 ile gösterilir. 1 Ocak 2009’dan önce inşa edilmiş gemilerde bunlar C.1, C.2, C.3 olarak işaretlenir.

Nükleer gemiler: Sörvey Bölüm I’e göre değil, Bölüm VIII, Kural 9‘a göre yapılır. Sertifika, Bölüm VIII’e ve onaylı emniyet değerlendirmesine uygunluğu tasdik eder. Ayrıca nükleer tahrik tesisi ve çatışmaya karşı koruyucu yapı tasdik edilir; yolcu formunda radyasyondan korunma sistemleri de yer alır. Geçerlilik en fazla 12 aydır (Bölüm VIII, Kural 10).

Kolay hatırla: 2009 öncesi gemi → C.1-C.2-C.3. 1 Ocak 2009 ve sonrası → P1-P2-P3. Harfler alfabede de sırayla gelir: önce C, sonra P.

Muafiyet Sertifikası ve Şerhler Ne Anlatır?

Muafiyet Sertifikası en kısa formdur. Dayanağı, konusu, varsa koşulları ve seferleri ile bir geçerlilik tarihi içerir. Ama bu tarih tek başına yetmez. Eklendiği sertifika geçersiz olursa muafiyet de biter. Nükleer gemilere muafiyet hiç verilemez (Bölüm VIII, Kural 3).

Şerhler, sertifikanın arka sayfalarıdır. Ara dönem sörveylerini ve süre işlemlerini kaydeder. Her şerhte imza, yer, tarih ve mühür bulunur.

Sertifika Şerhler
Yük gemisi sertifikaları Yıllık/ara/periyodik sörveyler, gemi dibi denetimi, Kural 14(c), (d), (e), (f), (h)
Yolcu Gemisi Emniyet Yıllık şerh yok; yalnızca Kural 14(d), (e), (f)
Nükleer gemi sertifikaları Kural 14 uygulanmadığı için bu şerhler yok

Benzetme: Sertifika düzenlendiği günün fotoğrafıdır; şerhler sonraki yılların günlüğüdür. Her yıl yeniden çekilen fotoğrafın (yolcu gemisi) günlüğe ihtiyacı azdır.

Teçhizat Kayıtlarında Ne Yazar?

Sertifika “gemi uygundur” der; kayıt “şu kadar filika, şu kadar can yeleği var” der. Her kayıt “her bakımdan doğru olduğu tasdik olunur” ifadesi ve imzayla biter.

Bölüm P E R C
Gemi bilgileri ✓ ✓ ✓ ✓
Can kurtarma araçları ✓ ✓ — ✓
Telsiz donanımı ve kullanılabilirlik yöntemleri ✓ — ✓ ✓
Seyir sistemleri ✓ ✓ — ✓

Form P’ye özgü kalemler vardır: can yelekleri yetişkin, çocuk, bebek diye ayrı sayılır; deniz tahliye sistemleri (MES) ve yüzer cihazlar yazılır. Form E/C’de ise filikalar mataforayla indirilen ve serbest düşüşlü diye ayrılır. Telsizin çalışır kalması için seçilen yöntem de yazılır: teçhizatın çiftlenmesi, kıyı tabanlı bakım veya denizde bakım kabiliyeti.

Kolay hatırla: E (teçhizat) + R (telsiz) = C (birleşik). E’de telsiz yok, R’de can kurtarma ve seyir yok.

Harita ve ECDIS Satırları Nasıl Doldurulur?

MSC.1/Circ.1496 ortak yorumu, kayıttaki 2.1 (Deniz haritaları / ECDIS) ve 2.2 (ECDIS yedeği) satırlarını standartlaştırır. Bu satırlar Form P ve C’nin 5. bölümünde, Form E’nin 3. bölümündedir. Ana aracın hangisi olacağına geminin yönetimi karar verir. Yedek, ana ECDIS ile dönüşümlü kullanılabilir.

Gemideki durum 2.1 2.2
Yalnızca kâğıt harita ECDIS çizilir, “Deniz haritaları” kalır → Sağlanmıştır “–”
İki ECDIS, kâğıt yok “Deniz haritaları” çizilir, ECDIS kalır → Sağlanmıştır “ECDIS”
ECDIS + kâğıt harita İkisi de kalır → İkisi de sağlanmıştır “ECDIS” veya “Deniz haritaları”
ECDIS + yedek kâğıt harita “Deniz haritaları” çizilir, ECDIS kalır → Sağlanmıştır “Deniz haritaları”

Dikkat: Kâğıt harita yalnızca yedek ise 2.1’de çizilir ve 2.2’ye yazılır.

Sayıları Kolay Hatırlamak

Sayı Ne anlatır Hafıza ipucu
8 Sertifika formu sayısı “8 belge, 4 liste”: iki katı.
4 Teçhizat kaydı sayısı (P, E, R, C) “PERC” diye tek kelime okuyun.
7 Yolcu gemisi sörvey kuralı Yolcu en önde: 7.
8 / 9 / 10 Teçhizat / telsiz / inşa sörvey kuralları “Teçhizat–Telsiz–Tekne”: T-T-T, 8-9-10 sırasıyla.
1988 Formların dayandığı Protokol Formlar “88 modeli”.
A.883(21) Protokole taraf olmayanların formu kullanması Yine 883: 1988 Protokolü’nün yaygınlaştırılması.
A.1117(30) IMO numarası programı Numara için bir numara kararı.
1 Ocak 2009 Bu tarihten önceki yolcu gemilerinde C.1–C.3 “2009 öncesi = C dönemi.”
1 Temmuz 1986 – 1 Temmuz 1998 Ticaret bölgesi maddesinin ilgili olduğu gemiler 86’dan 98’e: on iki yıllık özel pencere.
2.1 / 2.2 Harita–ECDIS / ECDIS yedeği satırları “Bir ana, iki yedek.”
12 ay Yolcu ve nükleer gemi sertifikası azami süresi Her yıl yeni sertifika.
5 yıl Yük gemisi sertifikası azami süresi Yük gemisi beş yılda bir yenilenir.

Karıştırmayın

Kural 12 mi, Ek mi?

Kural 12 / VIII-10 Ek
Hangi sertifika verilir? Sertifika nasıl görünür?

İnşa Sertifikası mı, Teçhizat Sertifikası mı? (Yangın konusu)

İnşa (Kural 10) Teçhizat (Kural 8)
Yapısal yangından korunma Yangın emniyeti sistemleri, cihazları, yangın kontrol planları

Form P ve Form C kimlere eklenir?

  • Form P: Yolcu Gemisi Emniyet + Nükleer Yolcu Gemisi Emniyet.
  • Form C: Birleşik Yük Gemisi Emniyet + Nükleer Yük Gemisi Emniyet.

P1–P3 mü, C.1–C.3 mü?

  • Aynı bölmeleme yükleme sınırlarıdır. 1 Ocak 2009’dan önce inşa edilen gemilerde C işaretleri kullanılır.

Doğru mu, Yanlış mı?

  1. Ek, hangi gemiye hangi sertifikanın verileceğini belirler.
  2. Ek’te 8 sertifika formu ve 4 teçhizat kaydı vardır.
  3. Emniyet İnşa Sertifikası’na Form E eklenir.
  4. Emniyet Telsiz Sertifikası Kural 9’a dayanır ve yalnızca periyodik sörveylere bağlıdır.
  5. Sabit CO₂ söndürme sistemi İnşa Sertifikası’nın kapsamındadır.
  6. 2005’te inşa edilmiş bir yolcu gemisinde bölmeleme yükleme sınırları C.1, C.2, C.3 ile gösterilir.
  7. Muafiyet Sertifikası’ndaki tarih dolmadıkça muafiyet her durumda sürer.
  8. Yolcu Gemisi Emniyet Sertifikası yıllık sörvey şerhi içermez.
  9. Nükleer gemi sertifikası için sörvey Bölüm I, Kural 7’ye göre yapılır.
  10. İki ECDIS olan, kâğıt haritası olmayan gemide 2.2 satırına “ECDIS” yazılır.

Cevaplar

  1. Y — Bunu Kural 12 ve Bölüm VIII, Kural 10 belirler; Ek formun biçimini gösterir.
  2. D — 8 form ve P, E, R, C kayıtları.
  3. Y — İnşa Sertifikası’na hiçbir teçhizat kaydı eklenmez.
  4. D — Yıllık veya ara sörvey şerhi yoktur.
  5. Y — Yangın emniyeti sistemleri Teçhizat Sertifikası’ndadır.
  6. D — 1 Ocak 2009’dan önce inşa edildiği için C işaretleri kullanılır.
  7. Y — Eklendiği sertifika geçersiz olursa muafiyet de biter.
  8. D — Her yıl yenilendiği için; yalnızca Kural 14(d), (e), (f) şerhleri vardır.
  9. Y — Bölüm VIII, Kural 9’a göre yapılır.
  10. D — 2.1’de “Deniz haritaları” çizilir, ECDIS bırakılır; 2.2’ye “ECDIS” yazılır.

Kopya Kâğıdı

Konu Bilmeniz gereken
Ek’in görevi Sertifika ve teçhizat kayıtlarının resmî formları
Dayanak 1988 Protokolü ile değiştirilmiş 1974 SOLAS; HSSC
Taraf olmayanlar A.883(21)’e göre Protokol formlarını kullanabilir
Belge sayısı 8 sertifika formu + 4 teçhizat kaydı (P, E, R, C)
Yolcu gemisi Tek sertifika, Kural 7, her yıl yenilenir, Form P
Yük gemisi Üç ayrı (İnşa–10, Teçhizat–8, Telsiz–9) veya birleşik (8, 9, 10; Form C)
Yangın ayrımı Yapısal korunma İnşa’da; sistemler ve planlar Teçhizat’ta
Form iskeleti Başlık, gemi bilgileri, tasdik, muafiyet, alternatif tasarım, geçerlilik, düzenleme, şerhler
IMO numarası A.1117(30)
Bitiş tarihi Kural 14(a); gün-ay yıldönümü tarihine karşılık gelir
Bölmeleme sınırları P1, P2, P3; 1 Ocak 2009 öncesi gemilerde C.1, C.2, C.3
Alternatif tasarım II-1/55, II-2/17, III/38
Nükleer gemi Sörvey Bölüm VIII, Kural 9; en fazla 12 ay; muafiyet yok
Muafiyet Sertifikası Daima başka bir sertifikaya bağlı
Şerhler Yolcu gemisinde yalnızca 14(d), (e), (f); nükleer gemide Kural 14 şerhleri yok
Harita/ECDIS 2.1 ve 2.2 satırları MSC.1/Circ.1496’ya göre

Kaynak: International Maritime Organization (IMO). SOLAS Consolidated Edition. London: IMO Publications.