Bu Bölümde
Bölüm XV, açık denizde çalışmaya giden endüstriyel personeli “yolcu” saymadan, onları taşıyan yük gemilerine IP Kodu adlı ayrı bir emniyet çerçevesi getirir.
Kısa Özet
- Bölüm XV, SOLAS’ın en yeni bölümüdür. 1 Temmuz 2024‘te yürürlüğe girmiştir (MSC.521(106)).
- Sadece 5 kural vardır. Ayrıntı IP Kodu‘ndadır (MSC.527(106)).
- Endüstriyel personel (IP), başka bir gemide veya açık deniz tesisinde çalışmak için taşınan kişidir. IP yolcu sayılmaz.
- Yeni gemiler için üç anahtar: 500 GT ve üzeri, 1 Temmuz 2024 ve sonrası inşa, 12’den fazla IP.
- Sayım yapılırken IP + özel personel + yolcu toplanır. Yolcu sayısı 12’yi geçemez.
- Gemi temelde yük gemisi olarak kalır. Ek olarak Endüstriyel Personel Emniyet Sertifikası taşır.
- IP Kodu sörveyleri, geminin mevcut SOLAS veya HSC sörveyleriyle birlikte yapılır.
Bir şantiye servis minibüsü düşünün. Her sabah işçileri şantiyeye götürür. Bu araç bir turist otobüsü değildir; içindekiler gezmeye değil çalışmaya gider. Onları “turist” saymak, minibüse otobüs firmasının bütün yükünü bindirir. Hiç saymamak ise kalabalık bir grubu korumasız bırakır. Çözüm, servis araçları için ayrı ve uygun bir kurallar seti yazmaktır.
Bölüm XV tam olarak bunu yapar. Endüstriyel personel turist yolcu değildir. Ama onlar için IP Kodu adında ayrı bir emniyet çerçevesi vardır. Benzetme burada tutar. Tutmadığı yer şu: Servis minibüsü bir kara aracıdır; burada söz konusu olan, SOLAS’ın yük gemisi kurallarının üstüne eklenen uluslararası bir Koddur.
Kim Endüstriyel Personeldir?
Endüstriyel personel, açık deniz endüstriyel faaliyetleri için gemide taşınan veya barındırılan herkestir. İşin kilit noktası şudur: İş, başka bir gemide veya açık deniz tesisinde yapılır. Taşıyan geminin kendi mürettebatı IP değildir.
Açık deniz endüstriyel faaliyetleri; açık deniz tesislerinin inşası, bakımı, sökülmesi, işletilmesi veya bunlara hizmet verilmesidir. Örnekler: yenilenebilir veya hidrokarbon enerjide arama ve işletme, su ürünleri yetiştiriciliği, okyanus madenciliği. Bu liste sınırlayıcı değildir.
| Kişi | IP mi? |
|---|---|
| Rüzgâr türbinine bakım yapacak teknisyen | Evet |
| Platforma vardiya değişimine giden işçi | Evet |
| Taşıyan geminin kaptanı, makinisti, aşçısı | Hayır, mürettebattır |
Kolay hatırla: Faaliyetler için “İBSİH“: İnşa, Bakım, Sökme, İşletme, Hizmet.
Endüstriyel Personel Neden Yolcu Sayılmaz?
SOLAS’ta 12’den fazla yolcu taşıyan gemi, yolcu gemisi sayılır ve çok daha ağır kurallara tabi olur. Endüstriyel personel ise eğitimlidir ve çalışmak için taşınır. Bölüm XV bu yüzden ortada bir yol bulur. Kural 2’nin dört ilkesi şunlardır:
| Kural | İlke |
|---|---|
| 2.2 | IP yolcu sayılmaz |
| 2.1 | IP Kodu yolcu gemisi kuralını işaret ederse, karşılık gelen yük gemisi kuralı esas alınır |
| 2.3 | Sayılarda IP + özel personel + yolcu toplanır; yolcu en fazla 12 |
| 2.4 | IP Kodu’na göre belgelendirilmiş yüksek süratli tekne, HSC Kodu’nun 2–12. ve 18. bölümlerine uymuş sayılır |
“Özel personel” terimi 2008 Özel Amaçlı Gemiler Kodu’ndan (SPS Kodu) gelir. Araştırma gemisindeki bilim insanları buna örnektir.
Dikkat: “IP yolcu sayılmaz” bir statü kuralıdır. Sayım kuralı ise bir hesap kuralıdır. İkisi çelişmez: Eşik hesabında gemide emniyet önlemlerinden yararlanacak herkes sayılır.
Bölüm XV Hangi Gemilere Uygulanır?
En kolay yol, gemileri üç gruba ayırmaktır. Bölüm, yük gemilerine ve yüksek süratli yük teknelerine uygulanır.
Gemi 12'den fazla IP taşıyacak mı?
├─ 1 Temmuz 2024 ve sonrası inşa, 500 GT ve üzeri → Tam uyum
├─ 1 Temmuz 2024 öncesi inşa, MSC.418(97)'ye göre yetkilendirilmiş → Belirli kurallara, takvimle uyum
└─ İnşa tarihi ne olursa olsun, yetkilendirilmemiş → Taşımaya başlamadan ÖNCE tam uyum
Önceden yetkilendirilmiş mevcut gemilerin takvimi:
| Gemi türü | Uyulacak IP Kodu kuralları | Son tarih |
|---|---|---|
| Yük gemisi | III/1, III/2 (2.1.7 hariç), IV/7, IV/8 | 1 Temmuz 2024’ten sonraki ilk ara veya yenileme sörveyi (hangisi önce gelirse) |
| Yüksek süratli yük teknesi | III/1, III/2 (2.1.7 hariç), V/7, V/8 | 1 Temmuz 2024’ten sonraki üçüncü periyodik veya ilk yenileme sörveyi (hangisi önce gelirse) |
Kolay hatırla: Yük gemisi IV/7-8, yüksek süratli tekne V/7-8. Tekne daha hızlı, harfi de bir adım ileride.
Gemi Temelde Ne Olarak Kalır, Hangi Belgeyi Taşır?
Gemi temelde bir yük gemisi olarak kalır (Kural 4). SOLAS’ın diğer bölümlerindeki yük gemisi kuralları, Bölüm XV’in değiştirdiği ölçüde uygulanır. Yüksek süratli teknede ise HSC Kodu’nun yük teknesi kuralları aynı şekilde uygulanır.
Kural 5’e göre gemi üç şey yapar. Duruma göre Bölüm I, VIII veya X’a göre yük gemisi ya da yüksek süratli yük teknesi olarak belgelendirilir. IP Kodu’na uyar. Mevcut sörveylere ek olarak IP Kodu’na göre sörvey edilir ve belgelendirilir.
Zemin kat: Yük gemisi / yüksek süratli yük teknesi sertifikaları
+
Üst kat: Endüstriyel Personel Emniyet Sertifikası (IP Kodu)
Liman devleti kontrolünde bu sertifika, Bölüm I, Kural 12 veya 13 sertifikası gibi işlem görür. Denetim, duruma göre Bölüm I, Kural 19; Bölüm XI-1, Kural 4 ve HSC Kodu’nun 1.10. bölümüne göre yapılır.
Benzetme: Bina düşünün. Zemin kat yük gemisi kurallarıdır. IP Kodu üstüne kurulan ek kattır. Ek kat bazı şeyleri değiştirebilir ama zemini kaldırmaz.
Sörveyler Ne Zaman Yapılır?
Ortak yorum MSC.1/Circ.1680 bunu açıklar. IP Kodu sörveyleri ayrı bir takvim kurmaz; mevcut SOLAS veya HSC sörveyleriyle birlikte yapılır. Bu, Bölüm XIV’teki Kutup Gemisi Sertifikası yaklaşımıyla aynıdır.
| Gemi | Sertifikanın verildiği ilk sörvey |
|---|---|
| Yük gemisi, HSSC kapsamında | 1 Temmuz 2024’ten sonraki ilk Emniyet İnşa ara veya yenileme sörveyi (hangisi önce gelirse) |
| Yük gemisi, HSSC dışında | 1 Temmuz 2024’ten sonraki ilk Emniyet İnşa yenileme sörveyi; en geç 30 Eylül 2027 |
| Yüksek süratli yük teknesi | 1 Temmuz 2024’ten sonraki üçüncü periyodik veya ilk yenileme sörveyi (hangisi önce gelirse) |
Sertifika sonra sürdürme sörveyleriyle onaylanır, yenileme sörveyleriyle verilir. Yük gemisinde bunlar Emniyet İnşa sörveyleriyle birlikte yapılıyorsa, gemide geçerli bir Yük Gemisi Emniyet Teçhizatı Sertifikası bulunmalıdır.
Kolay hatırla: HSSC dışı yük gemisinin “son çağrısı” 30 Eylül 2027.
Sayıları Kolay Hatırlamak
| Sayı | Ne anlatır | Hafıza ipucu |
|---|---|---|
| XV / 5 | Bölüm XV’teki kural sayısı | “XV’in V’si beş kuralı hatırlatır.” |
| 1 Temmuz 2024 | Yürürlük; yeni gemi ayrımı | SOLAS’ın en genç bölümü: “2024 yazı.” |
| 500 GT | Tonaj alt sınırı | “Beş yüz ve üzeri.” |
| 12’den fazla | IP eşiği | Yolcu gemisi eşiğiyle aynı sayı: “12’yi aşınca kural devreye girer.” |
| En fazla 12 | Yolcu sınırı | Aynı 12: aşarsa gemi yolcu gemisi olur. |
| 2–12 ve 18 | HSC Kodu’nda uyulmuş sayılan bölümler | Yine 12: “2’den 12’ye, bir de 18.” |
| 30 Eylül 2027 | HSSC dışı yük gemisi ilk sörvey son tarihi | Yürürlükten üç yılı biraz aşan bir süre. |
| 521 / 527 | MSC.521(106) bölüm, MSC.527(106) IP Kodu | “Önce kapı (521), sonra kitap (527).” |
| 418 | MSC.418(97) geçici tavsiyeler | Eski numara, eski dönem: yetkilendirme belgesi. |
Karıştırmayın
IP mi, mürettebat mı?
| Endüstriyel personel | Mürettebat |
|---|---|
| İşi başka gemide veya açık deniz tesisinde | İşi taşıyan geminin kendisinde |
| IP Kodu sayımına girer | Sayıma girmez |
Yük gemisi mi, yüksek süratli yük teknesi mi (mevcut gemi takvimi)?
| Yük gemisi | Yüksek süratli yük teknesi | |
|---|---|---|
| Ek kurallar | IV/7, IV/8 | V/7, V/8 |
| Son tarih | İlk ara veya yenileme sörveyi | Üçüncü periyodik veya ilk yenileme sörveyi |
Yetkilendirilmiş mi, yetkilendirilmemiş mi?
- MSC.418(97)’ye göre 1 Temmuz 2024’ten önce yetkilendirilmiş: kademeli takvim.
- Yetkilendirilmemiş: inşa tarihi ne olursa olsun, 12’den fazla IP taşımadan önce tam uyum.
MSC numaraları: 521 = bölümü ekleyen değişiklik; 527 = IP Kodu; 418 = geçici tavsiyeler; 97(73) = 2000 HSC Kodu.
Doğru mu, Yanlış mı?
- Bölüm XV’e göre endüstriyel personel yolcu sayılır.
- Taşıyan geminin aşçısı endüstriyel personeldir.
- Yeni gemiler için tonaj sınırı 500 GT ve üzeridir.
- IP Kodu’ndaki sayısal ölçütlerde yalnızca endüstriyel personel sayılır.
- Bölüm XV’e tabi bir gemi 15 yolcu taşıyabilir.
- MSC.418(97)’ye göre yetkilendirilmemiş 2015 yapımı bir gemi kademeli takvimden yararlanır.
- Bölüm XV’e tabi gemi temelde yük gemisi olarak kalır.
- Endüstriyel Personel Emniyet Sertifikası, liman devleti kontrolünde Bölüm I, Kural 12 veya 13 sertifikası gibi işlem görür.
- IP Kodu’nu kabul eden karar MSC.521(106)’dır.
- HSSC dışı bir yük gemisinin ilk sörveyi en geç 30 Eylül 2027’dir.
Cevaplar
- Y — Kural 2.2’ye göre yolcu sayılmaz.
- Y — Mürettebattır; IP, işini başka gemide veya açık deniz tesisinde yapar.
- D — Kural 3’teki ölçüttür.
- Y — IP + özel personel + yolcu toplanır.
- Y — Yolcu sayısı 12’yi geçemez.
- Y — Taşımaya başlamadan önce tam uyum sağlamalıdır.
- D — Kural 4’ün ana mesajıdır.
- D — Kural 5 böyle düzenler.
- Y — IP Kodu MSC.527(106)’dır; 521 bölümü ekleyen değişikliktir.
- D — Ortak yorumdaki üst sınırdır.
Kopya Kâğıdı
| Konu | Bilmeniz gereken |
|---|---|
| Yürürlük | 1 Temmuz 2024; MSC.521(106); SOLAS’ın en yeni bölümü |
| Yapı | 5 kural; ayrıntı IP Kodu’nda (MSC.527(106)) |
| Endüstriyel personel | Başka gemide/açık deniz tesisinde çalışmak için taşınan kişi; mürettebat değil |
| Statü (Kural 2.2) | IP yolcu sayılmaz |
| Yolcu atıfları (Kural 2.1) | Yerine yük gemisi kuralları esas alınır |
| Sayım (Kural 2.3) | IP + özel personel + yolcu; yolcu en fazla 12 |
| HSC kolaylığı (Kural 2.4) | HSC Kodu’nun 2–12. ve 18. bölümlerine uymuş sayılır |
| Yeni gemiler (Kural 3) | 500 GT ve üzeri, 1 Temmuz 2024 ve sonrası, 12’den fazla IP |
| Yetkilendirilmiş mevcut gemiler | MSC.418(97); belirli kurallar, sörvey takvimine bağlı |
| Yetkilendirilmemiş gemiler | Taşımadan önce tam uyum ve belgelendirme |
| Temel statü (Kural 4) | Yük gemisi / yüksek süratli yük teknesi |
| Belge (Kural 5) | Yük gemisi sertifikaları + Endüstriyel Personel Emniyet Sertifikası |
| Liman devleti | Kural 12/13 sertifikası gibi; Bölüm I, Kural 19; XI-1, Kural 4; HSC Kodu 1.10 |
| Sörvey zamanlaması | MSC.1/Circ.1680; mevcut sörveylerle birlikte |
| HSSC dışı yük gemisi | İlk sörvey en geç 30 Eylül 2027 |
Kaynak: International Maritime Organization (IMO). SOLAS Consolidated Edition. London: IMO Publications.