Bu Bölümde
Ek 1, IMO belgelerinin bir gemide bulunmasını istediği sertifika, plan, el kitabı ve kayıt defterlerini, gemi türüne göre katman katman sıralayan toplu bir kontrol listesidir.
Kısa Özet
- Ek 1, Konsolide Baskı’nın Kısım 2‘sindedir. Yalnız SOLAS’ı değil; Tonaj, Yükleme Sınırı, MARPOL, STCW, AFS, BWM ve sigorta sözleşmelerini de kapsar.
- Liste yalnızca IMO belgelerini içerir. ILO’nun MLC sertifikası listede yoktur.
- Liste, liman devleti kontrolünde dayanak olarak kullanılmamalıdır. Her belge için ilgili sözleşmenin kendi metnine bakılır.
- Gemideki bütün sertifikalar geçerli olmalı ve öngörülen örnek forma uygun düzenlenmelidir.
- Yapı katmanlıdır: Bölüm 1 her gemi, Bölüm 2 yolcu gemisi, Bölüm 3 yük gemisi, Bölüm 4–13 özel türler.
- Belgelerin çoğu gros tonaj (GT) eşiklerine bağlıdır: 150, 300, 400, 500 GT gibi.
- Belgeler üç işe yarar: göstermek (sertifika), kullanmak (plan, el kitabı), kaydetmek (kayıt defteri).
Ek 1’i bir okul kayıt listesi gibi düşünün. Her öğrenci nüfus cüzdanı, fotoğraf ve sağlık raporu getirir; bu ortak kısımdır (Bölüm 1). İlkokula yazılan aşı kartını, liseye yazılan diplomayı ekler (Bölüm 2 ve 3). Yüzme takımına girecek olan bir de sporcu lisansı getirir (Bölüm 4–13). Liste katman katman büyür ama temel hep aynıdır.
Benzetme burada tutar. Tutmadığı yer şu: Okul listesi bağlayıcıdır, Ek 1 ise bir özettir. Denetçi bir belgeyi “listede yazıyor” diye istemez; o belgenin bu gemi için gerçekten gerekli olup olmadığına sözleşmenin kendi metninden bakar.
Ek 1 Nedir, Ne Değildir?
Ek 1, dağınık gereklilikleri tek yerde toplayan bir listedir. IMO’nun dört komitesinin 2022 tarihli ortak genelgesine dayanır: FAL.2/Circ.133 – MEPC.1/Circ.902 – MSC.1/Circ.1646 – LEG.2/Circ.4. Elektronik sertifikalar için FAL.5/Circ.39/Rev.2, MARPOL elektronik kayıt defterleri için MEPC.312(74) rehberleri de vardır.
| Ek 1 … | Ek 1 … değildir |
|---|---|
| IMO belgelerinin toplu listesidir | Bütün belgelerin listesi (MLC yok) |
| Zabitin takip aracıdır | Liman devleti kontrolünün dayanağı |
| Sözleşmelerin kısaltılmış özetidir | Sözleşme metninin yerine geçen bir kural |
Dikkat: “Listede yok” demek “gemide gerekmez” demek değildir. MLC sertifikası buna en iyi örnektir.
Liste Nasıl Katman Katman Kurulur?
Bölüm 1 her geminin temelidir. Gemi yolcu gemisiyse Bölüm 2, yük gemisiyse Bölüm 3 eklenir. Özel bir tür ya da özel yük varsa Bölüm 4–13’ten ilgili olan gelir. Listenin sonunda ayrıca zorunlu olmayan belgeler vardır.
Bölüm 1 (tüm gemiler)
+ Bölüm 2 (yolcu) veya Bölüm 3 (yük)
+ Bölüm 4–6 (NLS, kimyasal, gaz → hep yük gemisi: 1 + 3'e eklenir)
+ Bölüm 7–13 (HSC, tehlikeli yük, ambalajlı tehlikeli yük, INF, nükleer, kutup, IGF → 1, 2 veya 3'e eklenir)
| Gemi | Belge seti |
|---|---|
| Kimyasal tanker | Bölüm 1 + 3 + 5 |
| Kutup sularında çalışan yolcu gemisi | Bölüm 1 + 2 + 12 |
Kolay hatırla: 4-5-6 “sıvı ve gaz taşıyan üçlü” hep yük gemisidir; 7’den 13’e kadarkiler herkese eklenebilir.
Her Gemide Hangi Belgeler Var? (Bölüm 1)
Bölüm 1 en kalabalık bölümdür. Konu gruplarına ayırınca kolaylaşır:
| Grup | Örnek belgeler |
|---|---|
| Kimlik | Tonaj Sertifikası (1969), Yükleme Sınırı Sertifikası (ve muafiyeti), SOLAS Muafiyet Sertifikası |
| Yapı ve stabilite (II-1) | Kaplama Teknik Dosyası, Acil Durum Yedekte Çekme Prosedürü, inşa çizimleri, Gemi İnşa Dosyası, Gürültü Sörvey Raporu, stabilite bilgisi, hasar kontrol planı, manevra kitapçığı |
| Yangın (II-2) | Bakım planları, eğitim el kitabı, yangın kontrol planı, yangın emniyeti işletme kitapçığı |
| Can kurtarma (III) | Toplanma listesi, denizden kişi kurtarma planları, eğitim el kitabı |
| Telsiz ve seyir (IV, V) | Telsiz kaydı, Asgari Emniyetli Personel Belgesi, VDR sertifikası, AIS test raporu, haritalar, IAMSAR Cilt III |
| Yük (VI, VII) | Yük Bağlama El Kitabı, MSDS |
| Yönetim ve güvenlik (IX, XI) | SMC, DOC kopyası, Sürekli Özet Kaydı, gemi güvenlik planı, ISSC |
| Çevre | MARPOL belgeleri, AFS, BWM |
| Personel (STCW) | Yeterlik belgelerinin asılları, dinlenme saatleri kayıtları |
| Sigorta | Bunker (1.000 GT’den büyük), Nairobi batık kaldırma (300 GT+) |
Bazı önemli ayrıntılar şunlardır. İnşa çizimleri 1 Ocak 2007 ve sonrası inşa gemilerde aranır. Gürültü Sörvey Raporu 1.600 GT+ yeni gemiler içindir. Stabilite bilgisi her yolcu gemisinde ve 24 m+ yük gemilerinde bulunur. VDR ve AIS her yıl test edilir.
Kolay hatırla: DOC = Dışarıdaki şirket (gemide kopya). SMC = Ship, yani gemi (gemide asıl).
Çevre ve Sigorta Belgelerinde Eşikler Nelerdir?
MARPOL belgeleri listenin en kalabalık grubudur. Ekleri sırayla düşünün: Ek I petrol, Ek IV pis su, Ek V çöp, Ek VI hava. Eşikler gemi türüne ve belgeye göre değişir.
| Belge | Eşik |
|---|---|
| IOPP, Petrol Kayıt Defteri Kısım I, SOPEP | Tankerde 150 GT+, diğer gemilerde 400 GT+ |
| Petrol Kayıt Defteri Kısım II | Yalnızca 150 GT+ tankerler |
| Çöp Yönetim Planı | 100 GT+ ve 15+ kişi taşımaya belgeli gemiler |
| Çöp Kayıt Defteri | 400 GT+ ve 15+ kişi taşımaya belgeli uluslararası sefer yapan gemiler |
| SEEMP | 400 GT+; 5.000 GT+ gemilerde veri toplama yöntemini içerir |
| AFS Sertifikası / Beyanı | Uluslararası sefer, 400 GT+ sertifika; 24 m+ ama 400 GT altı beyan |
| BWM Sertifikası | 400 GT+ |
| Balast Suyu Yönetim Planı ve Kayıt Defteri | Her gemi |
Balast Suyu Kayıt Defteri, son kayıttan sonra 2 yıl gemide, ardından 3 yıl şirkette tutulur.
Kolay hatırla: “Tanker yüz elli, öbürü dört yüz.” Petrol belgelerinde tanker daha erken kapsama girer, çünkü yükü petroldür.
Yolcu ve Yük Gemisi Neleri Ekler? (Bölüm 2 ve 3)
Yolcu gemisi SOLAS’ın teknik bölümlerini tek sertifikada toplar: Yolcu Gemisi Emniyet Sertifikası + Form P. Ayrıca kaptan için karar destek sistemi, arama-kurtarma işbirliği planı ve işletme sınırlamaları listesi taşır. 12’den fazla yolcu taşımaya ruhsatlı gemilerde yolcu ölüm ve yaralanmasına karşı sigorta sertifikası (PAL) bulunur.
Yük gemisi üç ayrı sertifika ya da onların yerine tek birleşik sertifika taşır:
| Sertifika | Eşik | Ek |
|---|---|---|
| Emniyet İnşa | 500 GT+ | — |
| Emniyet Teçhizatı | 500 GT+ | Form E |
| Emniyet Telsiz | 300 GT+ (telsiz tesisatı olan) | Form R |
| Yük Gemisi Emniyet (birleşik) | Üçünün yerine | Form C |
Yük gemisinde ayrıca Dökme Yük Gemisi Kitapçığı, tahıl belgeleri ve yoğunlaştırılmış sörvey rapor dosyası olabilir. Petrol tankerlerinde CAS belgeleri, COW El Kitabı, STS planı (kayıtlar 3 yıl) ve VOC Yönetim Planı gibi belgeler eklenir. 2.000 tondan fazla dökme petrol taşıyan gemiler CLC sigorta sertifikası taşır.
Dikkat: CLC eşiği gros tonaj değil, taşınan dökme petrol miktarıdır. Bunker sigortasında ise eşik 1.000 GT’den büyük gemidir.
Özel Türler Neleri Ekler? (Bölüm 4–13)
Bu katmanlar, geminin ne taşıdığına veya nasıl bir tekne olduğuna göre gelir.
| Bölüm | Tür | Akılda kalacak belge |
|---|---|---|
| 4 | Dökme zararlı sıvı (NLS) | NLS Sertifikası, Yük Kayıt Defteri, P&A El Kitabı |
| 5 | Kimyasal tanker | Uygunluk Sertifikası (BCH veya IBC) |
| 6 | Gaz taşıyıcı | Uygunluk Sertifikası (GC veya IGC) |
| 7 | Yüksek süratli tekne | HSC Emniyet Sertifikası, İşletme İzni |
| 8 | Tehlikeli yük | Özel gerekliliklere uygunluk belgesi |
| 9 | Ambalajlı tehlikeli yük | Manifesto veya istif planı |
| 10 | INF yükü | INF Uygunluk Sertifikası |
| 11 | Nükleer gemi | Nükleer Yük/Yolcu Gemisi Emniyet Sertifikası (normal sertifikaların yerine), işletme el kitabı |
| 12 | Kutup suları | Kutup Gemisi Sertifikası, PWOM |
| 13 | Gaz/düşük parlama noktalı yakıt kullanan | Prosedürler, yakıt elleçleme el kitabı (IGF Kodu) |
Kimyasal ve gaz taşıyıcılarda ayrım tarihi 1 Temmuz 1986‘dır. Öncesi eski kodlar (BCH, GC), sonrası uluslararası kodlar (IBC, IGC).
Listenin sonunda zorunlu olmayan belgeler yer alır: özel amaçlı gemi, açık deniz ikmal ve destek gemisi, dalış sistemi, yolcu denizaltısı, DSC, MODU ve WIG belgeleri gibi.
Kolay hatırla: “I harfi International”: IBC ve IGC yeni (1 Temmuz 1986 ve sonrası) gemiler içindir.
Sayıları Kolay Hatırlamak
| Sayı | Ne anlatır | Hafıza ipucu |
|---|---|---|
| 2022 | Listenin dayandığı ortak genelgenin yılı | Dört komite, tek liste. |
| 24 m | Yük gemisinde stabilite bilgisi; AFS beyanı | “İki belge, aynı 24”: stabilite bilgisi ve AFS beyanı. |
| 100 GT | Çöp Yönetim Planı | Çöpte “yüz”den başlanır. |
| 150 GT | Tankerde IOPP, Petrol Kayıt Defteri, SOPEP | “Tanker yüz elli.” |
| 300 GT | Telsiz Sertifikası; Nairobi batık sigortası | “Telsiz 3, batık 3”: ikisi de 300. |
| 400 GT | Tanker dışı petrol belgeleri, Çöp Kayıt Defteri, SEEMP, AFS, BWM | “Dört yüz, çevrenin kapısı.” |
| 500 GT | İnşa ve Teçhizat Sertifikaları | Telsizden (300) bir basamak yukarı. |
| 1.000 GT’den büyük | Bunker sigortası | “Binin üstü bunker.” |
| 1.600 GT | Gürültü Sörvey Raporu (yeni gemiler) | Gürültü büyük gemide ölçülür. |
| 12’den fazla yolcu | PAL sigortası | “Bir düzineyi aşınca sigorta.” |
| 15+ kişi | Çöp planı ve defteri | Kalabalık gemi, çok çöp. |
| 2.000 ton | CLC sigortası (dökme petrol) | Tonaj değil, yük tonu. |
| 1 Temmuz 1986 | BCH/GC → IBC/IGC | “86’dan sonra I.” |
| 2 + 3 yıl | Balast suyu kayıtları (gemide + şirkette) | “İki gemide, üç ofiste: toplam beş.” |
| 3 yıl | ODMC ve STS kayıtları | Petrol kayıtları üç yıl. |
Karıştırmayın
DOC mu, SMC mi?
| DOC (Uygunluk Belgesi) | SMC (Emniyet Yönetim Sertifikası) |
|---|---|
| Şirkete verilir | Gemiye verilir |
| Gemide kopyası | Gemide aslı |
Gaz taşıyan mı, gaz yakan mı?
| Bölüm 6 | Bölüm 13 |
|---|---|
| Gazı yük olarak taşır (IGC/GC) | Gazı veya düşük parlama noktalı yakıtı yakıt olarak kullanır (IGF) |
AFS Sertifikası mı, Beyanı mı?
- 400 GT+ uluslararası sefer → Sertifika (ekinde Zehirli Boya Sistemi Kaydı).
- 24 m+ ama 400 GT altı → donatanın imzaladığı Beyan.
İki “eğitim el kitabı”:
- Yangın emniyeti eğitim el kitabı (II-2) ile can kurtarma eğitim el kitabı (III) farklı belgelerdir.
Gürültü Sörvey Raporu iki kez geçer:
- 1.600 GT+ yeni gemilerde zorunlu (II-1/3-12); mevcut gemilerde zorunlu olmayan (A.468(XII)).
Doğru mu, Yanlış mı?
- Ek 1 listesi yalnızca SOLAS belgelerini içerir.
- MLC sertifikası Ek 1 listesinde yer alır.
- Liman devleti denetçisi Ek 1 listesini dayanak olarak kullanmalıdır.
- Kimyasal tankerin belge seti Bölüm 1 + 3 + 5’ten oluşur.
- 300 GT’lik bir petrol tankeri IOPP sertifikası taşır.
- Gemide DOC’un aslı bulunur.
- Yük Gemisi Emniyet Telsiz Sertifikası’nın eşiği 500 GT’dir.
- Balast Suyu Kayıt Defteri kayıtları 2 yıl gemide, sonra 3 yıl şirkette tutulur.
- CLC sigortasının eşiği 2.000 GT’dir.
- Yeterlik belgelerinin gemide asılları bulunur.
Cevaplar
- Y — Tonaj, Yükleme Sınırı, MARPOL, STCW, AFS, BWM ve sigorta sözleşmelerini de kapsar.
- Y — Liste yalnız IMO belgelerini içerir; MLC ILO belgesidir.
- Y — Liste PSC’de dayanak olarak kullanılmamalıdır.
- D — Bölüm 4–6 her zaman Bölüm 1 ve 3’e eklenir.
- D — IOPP eşiği tankerde 150 GT’dir.
- Y — DOC şirkete verilir; gemide kopyası bulunur.
- Y — Telsiz 300 GT+; İnşa ve Teçhizat 500 GT+.
- D — BWM 2004, Kural B-2.
- Y — Eşik tonaj değil, 2.000 tondan fazla dökme petrol yüküdür.
- D — Fotokopi yeterli değildir.
Kopya Kâğıdı
| Konu | Bilmeniz gereken |
|---|---|
| Yer | Konsolide Baskı, Kısım 2 |
| Kapsam | IMO belgeleri: SOLAS, Tonaj, LL, MARPOL, STCW, AFS, BWM, CLC, Bunker, Nairobi, Atina, kodlar |
| Kapsam dışı | ILO’nun MLC sertifikası gibi IMO dışı belgeler |
| PSC | Liste dayanak olarak kullanılmaz |
| Dayanak | 2022 ortak genelgesi (FAL–MEPC–MSC–LEG) |
| Yapı | Bölüm 1 tüm gemiler; 2 yolcu; 3 yük; 4–6 yük gemisi türleri; 7–13 her türe eklenir; zorunlu olmayanlar |
| Yolcu gemisi | Tek sertifika + Form P; karar destek sistemi; PAL sigortası (12’den fazla yolcu) |
| Yük gemisi | İnşa ve Teçhizat 500 GT+, Telsiz 300 GT+ veya birleşik sertifika (Form C) |
| ISM | DOC şirkete (gemide kopya), SMC gemiye (gemide asıl) |
| MARPOL Ek I | Tanker 150 GT+, diğerleri 400 GT+ |
| Çöp | Plan 100 GT+, defter 400 GT+; ikisinde de 15+ kişi |
| Sigorta | Bunker 1.000 GT’den büyük; Nairobi 300 GT+; CLC 2.000 tondan fazla dökme petrol |
| Balast suyu | Kayıt defteri 2 yıl gemide + 3 yıl şirkette |
| Kimyasal/gaz | 1 Temmuz 1986: BCH/GC → IBC/IGC |
| STCW | Yeterlik belgelerinin asılları gemide |
Kaynak: International Maritime Organization (IMO). SOLAS Consolidated Edition. London: IMO Publications.