PART 4 Kısım 3 Kıyı Devletinin Yaptırım/Kolluk Yetkileri ve MEB’in Sınırlandırılması (Madde 73 – 75)

Bu kısım; kıyı devletinin MEB kurallarını ihlal eden yabancı balıkçı gemilerine karşı kullanabileceği kolluk yetkilerinin sınırlarını, mürettebatın korunmasını ve komşu ülkeler arasında MEB sınırlarının nasıl belirleneceğini düzenler.

1. Kıyı Devletinin Kanun Uygulama ve Kolluk Yetkileri (Madde 73)

Kıyı devleti, MEB’indeki canlı kaynakları koruma ve yönetme amacıyla yabancı gemilere karşı şu adli ve idari işlemleri uygulayabilir:

  • Müdahale Hakları: Gemiye çıkma (boarding), arama/denetleme yapma (inspection), gemiyi alıkoyma/tutuklama (arrest) ve kaptan/mürettebat hakkında adli dava açma (judicial proceedings).
  • Teminat Karşılığı Derhal Serbest Bırakma İlkesi (Prompt Release): Alıkonulan gemi ve mürettebatı, makul bir nakdi teminat veya kefalet senedi (reasonable bond) yatırıldığı anda derhal serbest bırakılmak zorundadır (Kıyı devleti gemiyi rehin tutamaz).
  • Kritik Hukuki Kural: Hapis ve Bedensel Ceza Yasağı (Madde 73/3):

– MEB’deki balıkçılık kurallarının ihlali sebebiyle, ilgili devletler arasında aksine ikili bir anlaşma yoksa, kaptan ve mürettebata kesinlikle hapis cezası verilemez.

– Hiçbir surette bedensel ceza (corporal punishment) uygulanamaz.

– Yaptırımlar yalnızca para cezası, avlanan ürünün veya av takımlarının müsaderesi (el konulması) şeklinde olabilir.

  • Bayrak Devletine Bildirim: Yabancı bir gemi alıkonulduğunda veya ceza kesildiğinde, kıyı devleti durumu resmi kanallardan derhal geminin bayrak devletine bildirmekle yükümlüdür.

 

2. Karşı Karşıya veya Bitişik Kıyılarda MEB’in Sınırlandırılması (Madde 74)

  • Hakkaniyete Uygun Çözüm İlkesi (Equitable Solution):

– Karasularındaki katı “ortay hat” kuralından farklı olarak; MEB sınırlandırmasında tek tip bir geometrik kural zorunlu kılınmamıştır.

– Sınırlandırma, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü’nün 38. maddesinde belirtilen uluslararası hukuk ilkelerine dayanarak, tarafların uzlaşacağı bir anlaşma yoluyla ve mutlaka hakkaniyete uygun bir çözüme (equitable solution) ulaşacak şekilde yapılmalıdır.

  • Geçici Pratik Düzenlemeler: Nihai bir anlaşmaya varılana kadar kıyıdaş devletler iyi niyetle pratik geçici anlaşmalar (örneğin Ortak Geliştirme/Yönetim Bölgeleri – Joint Development Zones) yapmaya gayret etmeli; nihai uzlaşmayı zora sokacak tek taraflı oldubittilerden kaçınmalıdır.
  • Uyuşmazlık Çözümü: Makul bir süre içinde uzlaşma sağlanamazsa, taraflar sözleşmenin zorunlu uyuşmazlık çözüm mekanizmalarına (Part XV: Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi veya Tahkim) başvurur.

 

3. Haritalar ve Coğrafi Koordinatlar (Madde 75)

  • Kıyı devleti, MEB’in dış sınır çizgilerini ve sınırlandırma hatlarını gösteren uygun ölçekli resmi deniz haritalarını veya jeodezik koordinat listelerini yayımlamak zorundadır.
  • Bu harita ve listelerin resmi bir nüshası Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği’ne tevdi edilir (tescil ettirilir).