Rigging Pilot Ladders (Kılavuz Çarmıhının Donatılması ve Emniyeti)
· Sinan Berat Kardaş
Rigging Pilot Ladders (Kılavuz Çarmıhının Donatılması ve Emniyeti)
Kılavuz çarmıhı, kılavuz kaptanpilotın gemiye emniyetle binip inmesi için SOLAS Kural V/23 standartlarına göre donatılan halat merdivendir.
Teknik Özellikler ve SOLAS Standartları
Kılavuz çarmıhı, kılavuz kaptanın (ve yetkili personelin) gemiye emniyetle biniş ve inişini sağlamak üzere SOLAS Kural V/23 standartlarına göre donatılması zorunlu hayati bir donanımdır:
-
Tırmanma Mesafesi ve Kombinasyon Düzeni (Combination Ladder):
-
Su yüzeyinden gemiye giriş noktasına kadar olan dikey mesafe en az 1.5 metre, en fazla 9 metre (30 feet) olmalıdır.
-
Serbest borda yüksekliği (su seviyesinden erişim noktasına kadar olan mesafe) 9 metreyi aştığında, tek başına çarmıh kullanılamaz; çarmıh mutlaka bir iskele (bordumbot / accommodation ladder) ile kombine edilmelidir.
-
Kombinasyon düzeninde iskele açısı yatayla 45°’yi geçmemeli, iskelenin alt sahanlığı yatay durmalı ve su seviyesinden en az 5 metre yukarıda bulunmalıdır.
-
-
Çarmıh Basamakları (Treads) ve Ölçüleri:
-
Basamaklar budaksız sert ağaçtan (meşe, dişbudak, tik) imal edilmiş, kaymaz yüzeyli ve yekpare olmalıdır.
-
Boyutlar: Uzunluk en az 480 mm, genişlik en az 115 mm, kalınlık en az 25 mm olmalıdır.
-
Basamak aralıkları eşit olmalı; en az 300 mm, en fazla 380 mm aralıkla yatay olarak bağlanmalıdır.
-
Kılavuz motorunun ezici darbesine dayanması için en alttaki 4 basamak sert kauçuktan (rubber) üretilmiş olmalıdır.
-
Bir çarmıhta farklı yöntemle onarılmış en fazla 2 adet yedek basamak bulunabilir; bunlar da en kısa sürede orijinaline uygun hale getirilmelidir.
-
-
Yan Halatlar ve Çarmıh Genişleticiler (Spreaders / Anti-twist battens):
-
Yan halatlar (side ropes) eksiz, kaplamasız ve en az 18 mm çapında manila halatından olmalıdır.
-
Çarmıhın kendi etrafında dönmesini ve burulmasını önlemek için 1.8 ila 2.0 metre uzunluğunda sert ağaç genişleticiler (spreader) takılmalıdır.
-
En alttaki genişletici basamak, alttan itibaren en geç 5. basamağa yerleştirilmeli; iki genişletici arasındaki aralık 9 basamağı aşmamalıdır.
-
-
Güverteye Geçiş ve Küpeşte Donanımı:
-
Küpeşte çıkışında çarmıh sağlam mapalara kilitlenmelidir.
-
Güverteye geçişte sağlam punteller (stanchions) bulunmalıdır: Puntel çapı/yapısı rijit, iki puntel arası mesafe 700 – 800 mm, küpeşteden yukarı yüksekliği ise en az 1200 mm (1.2 metre) olmalıdır.
-
-
Yasaklanan Ekipmanlar: Mekanik kılavuz asansörlerinin (mechanical pilot hoists) kullanımı IMO kararıyla tamamen yasaklanmıştır.
Pratik Emniyet Prosedürleri ve Yaşanmış Kaza Dersleri
-
Bir Zabitin Fiili Denetimi Şartı: Çarmıh donatılırken ve kılavuz kaptan basamaklardayken operasyonun başında el telsizli bir güverte zabiti bizzat bulunmalıdır. Zabit köprüüstü ile sürekli temas halinde olmalıdır.
-
Ölümcül Hata: Gizli Boşluk (Slackness in the Ladder):
-
MARS kaza raporları (örneğin Yeni Zelanda kazası), hafif kilolu personelin çarmıhı ayakla basarak test etmesinin yanıltıcı olduğunu göstermektedir.
-
Çarmıh küpeşteden aşırılırken veya lashing yapılırken basamakların küpeşte sacına takılması sebebiyle içeride gizli halat boşluğu kalabilir. Kılavuz kaptan ağırlığını verdiğinde bu takılma kurtulur; çarmıh aniden boşalıp silkelenir ve kılavuz denize düşer.
-
-
Gerekli Emniyet Malzemeleri (Çarmıh Başında Hazır Bulundurulacaklar):
-
Kendinden yanar ışıklı ve can halatlı (self-igniting light & buoyant lifeline) can simidi,
-
En az 20 mm çapında nizami tutunma halatları (manropes – kılavuz kaptan talep ederse donatılır),
-
Kılavuzun çantasını almak için kılavuz savlası (heaving line),
-
Gece operasyonları için çarmıhı ve bordayı aydınlatan, pruvaya doğru yönlendirilmiş projektör ve zabitin el fenerlighti.
-
-
Gemi Manevrası ve Bordadan Tahliyeler:
-
Çarmıh, geminin pis su, balast veya soğutma suyu tahliye (overboard discharge) çıkışlarının üzerine gelecek şekilde donatılamaz.
-
Köprüüstü, kılavuz motorunun yanaşacağı tarafta rüzgâr ve dalgayı kesecek şekilde gemiye döküntü (lee) yaptırmalıdır.
-
Özet / Çıkarım
Kılavuz transferi denizcilik operasyonlarının can güvenliği açısından en riskli halkalarından biridir. Doğru standartlarda çarmıh donatmak, gizli halat boşluğu bırakmamak, aydınlatmayı eksiksiz sağlamak ve zabit gözetiminde kapalı devre telsiz iletişimi yürütmek kazaları önlemenin tek yoludur.