Security (Gemi ve Liman Güvenliği ISPS)
· Sinan Berat Kardaş
Security (Gemi ve Liman Güvenliği ISPS)
Gemi ve liman güvenliği, ISPS Kodu çerçevesinde terör, korsanlık ve yetkisiz erişime karşı alınan önlemler ile vardiyadaki güvenlik görevlerini kapsar.
Yasal Altyapı ve Güvenlik Teşkilatı
-
ISPS Kodu’nun Doğuşu ve Amacı: Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu (ISPS Code), terör, korsanlık, kaçak yolcu ve yetkisiz giriş tehditlerine karşı deniz taşımacılığını korumak üzere IMO tarafından hayata geçirilmiş zorunlu bir güvenlik rejimidir. Kod, gemi güvenliğinde Kaptanın nihai takdir yetkisini pekiştirir.
-
Kilit Güvenlik Görevlileri ve İletişim Zinciri:
-
Gemi Güvenlik Zabiti (Ship Security Officer – SSO): Gemi bünyesinde Kaptana karşı doğrudan sorumlu, Gemi Güvenlik Planı’nın (SSP) uygulanması, denetlenmesi ve mürettebatın eğitilmesinden sorumlu olan zabittir.
-
Şirket Güvenlik Yetkilisi (Company Security Officer – CSO): Şirket merkezinde görevli; gemi güvenlik değerlendirmelerinin yapılmasını, planların onaylatılmasını ve sahil otoriteleri ile gemi arasındaki koordinasyonu sağlayan kişidir.
-
Liman Tesisi Güvenlik Görevlisi (Port Facility Security Officer – PFSO): Liman tesisinin güvenliğinden ve gemiyle güvenlik seviyesi mutabakatından sorumlu sahil temsilcisidir.
-
-
Gemi Güvenlik Planı (Ship Security Plan – SSP): Her gemiye özel hazırlanan; yolcuları, personeli, yükü ve gemi donanımını korumak için alınacak operasyonel tedbirleri detaylandıran gizli nitelikteki onaylı dokümandır.
-
Gemi Güvenlik Alarm Sistemi (Ship Security Alert System – SSAS):
-
Korsan saldırısı, terör veya rehine durumlarında köprüüstünden ve en az bir gizli noktadan aktive edilebilen "sessiz alarm" sistemidir.
-
Tetiklendiğinde gemi içinde hiçbir ışıklı veya sesli alarm üretmez (saldırganları uyandırmamak için); doğrudan şirket merkezine ve bayrak devleti güvenlik merkezine acil durum uydusal sinyali iletir.
-
-
Deniz Güvenlik Seviyeleri (Security Levels):
-
Güvenlik Seviyesi 1 (Standart / Normal): Gemide her zaman asgari seviyede tutulması gereken temel koruyucu önlemleri kapsar.
-
Güvenlik Seviyesi 2 (Yükseltilmiş): Belirli bir güvenlik riski istihbaratı olduğunda, sınırlı bir süre için ilave koruma tedbirlerinin devreye alındığı seviyedir.
-
Güvenlik Seviyesi 3 (Olağanüstü): Hedef tam belirlenemese dahi bir güvenlik olayının muhtemel veya an meselesi olduğu durumlarda en üst düzey spesifik koruma önlemlerinin uygulandığı seviyedir.
-
-
Silahlı Güvenlik Personeli: IMO tavsiyeleri doğrultusunda, Yüksek Riskli Bölgelerde (HRA – High Risk Areas) korsanlığa karşı gemilerde özel yetkilendirilmiş silahlı güvenlik personeli (PCASP) istihdam edilebilmektedir.
Vardiya Zabiti’nin Güvenlik Sorumlulukları ve Korsanlık Önlemleri
-
Demirde ve Limanda Güvenlik Nöbeti:
-
Demir yerinde tutulan vardiyada tehlike sadece navigasyonel (tarama) değildir; bordadan tırmanma, yasa dışı girişler ve silahlı soygun girişimleri büyük risk oluşturur.
-
Radarda küçük, ışıksız tahta teknelerin (skiff) izlenmesi, bordaların ve güvertenin projektörlerle taranması zabitin sürekli görevidir.
-
-
Yaşam Mahallinin İzolasyonu ve Sığınak (Citadel):
-
Riskli bölgelerde seyrederken veya demirdeyken, yaşam mahalline açılan tüm dış kapılar ve lumbuz kör kapakları (deadlights) içeriden kilitlenmeli, ancak personelin yangın gibi acil durumlarda tahliyesini engellemeyecek acil çıkış düzenleri korunmalıdır.
-
Olası bir korsan saldırısında mürettebatın güvenle toplanıp gemiyi içeriden kontrol edebildiği emniyetli sığınak (citadel) prosedürlerine zabit tam olarak hâkim olmalıdır.
-
-
Kaçak Yolcu (Stowaway) Taraması:
- Limandan hareket etmeden önce tüm ambarlar, koferdamlar, filikalar, zincirlik ve açık yaşam mahalleri aranarak kaçak yolcu arama protokolü tamamlanmalı ve seyir jurnaline kaydedilmelidir.
-
İzinsiz Giriş Tespitinde İlk Eylemler:
- Geminin bordasında şüpheli bir tekne veya tırmanma girişimi fark edildiğinde derhal Genel Alarm çalınmalı, gemi düdüğüyle kesintisiz ses işareti verilmeli, güverte projektörleri yakılarak liman otoritesine / VTS’e telsizle haber verilmelidir.
Özet / Çıkarım
Güvenlik (Security), seyir emniyetinin (Safety) ayrılmaz bir ortağıdır. Vardiya zabitiofficer of the watch (OOW) sadece rotacourseyı ve çatışma risklerini değil; gemiyi hedef alabilecek her türlü fiziksel ve yasa dışı tehdidi önceden sezecek bir güvenlik bilinciyle köprüüstü gözcülookoutlüğünü sürdürmelidir.