GMDSS, DENİZ ALANLARI, YASAL BELGELER

· Sinan Berat Kardaş

GMDSS deniz alanları, kıyı istasyonlarının kapsama mesafesine göre A1’den A4’e kadar dört bölgeye ayrılır ve gemide taşınacak telsiz donanımını belirler.

GMDSS Tanımı, Tarihçesi, Kapsamı, Deniz Alanları ve Yasal Belgeler

1. GMDSS Nedir ve Amacı Nelerdir?

  • Açılımı: GMDSS (Global Maritime Distress and Safety System / Küresel Deniz Tehlike ve Emniyet Sistemi).
  • Temel Amacı: Gemilerin seyir yaptıkları bölgeye bağlı kalmaksızın, can ve mal emniyetini sağlamak üzere tehlike, acelelik, emniyet ve genel haberleşme uyarılarını yersel (terrestrial) ve göksel (satellite) sistemlerle, mesafe sınırı olmaksızın otomatik, hızlı ve güvenilir biçimde kıyıdaki Kurtarma Koordinasyon Merkezlerine (MRCC / RCC) ve çevredeki gemilere iletmektir.
  • İşbirliği Yapan Uluslararası Kuruluşlar:
    • IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü)
    • ITU (Uluslararası Telekomünikasyon Birliği)
    • CCIR (Uluslararası Telsiz Danışma Komitesi)
    • WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü)
    • IHO (Uluslararası Hidrografi Örgütü)
    • INMARSAT ve COSPAS-SARSAT uydu konsorsiyumları.

2. Eski Sistem ile GMDSS Arasındaki Temel Farklar

ÖzellikEski Sistem (GMDSS Öncesi)GMDSS Sistemi
Donanım KriteriGeminin Grosstonajına (GT) göre belirlenirdi.Geminin sefer yaptığı Deniz Alanına (A1-A4) göre belirlenir.
Personel ZorunluluğuAyrı Telsiz Zabiti/Mors Operatörü zorunluydu (1, 2 veya 3 kişi).Güverte Zabitleri (GOC / ROC ehliyetli) haberleşmeyi yürütür.
Haberleşme MenziliKısıtlıydı (100–150 mil); kıyıya aktarma gemiden gemiye yapılırdı.Küreseldir; uydu ve DSC sistemleri ile mesafe sınırı yoktur.
Zorunlu Dinleme500 kHz (Mors), 2182 kHz (MF) ve Kanal 16 (VHF) elle dinlenirdi.DSC nöbet alıcıları, NAVTEX ve Uydularla otomatik ve kesintisiz dinleme yapılır.
Alarm İletimiManuel ve sesli/Mors olarak yapılırdı.Tek tuşla (Distress Button) dijital kimlik ve mevkipositionli otomatik iletilir.

GMDSS’in Önemli Yürürlük Tarihleri

  • 1 Şubat 1992: GMDSS uluslararası alanda kademeli olarak uygulanmaya başlandı.
  • 1 Ağustos 1993: NAVTEX ve EPIRB cihazları zorunlu hale geldi.
  • 1 Şubat 1995: SART cihazı zorunlu oldu; bu tarihten sonra inşa edilen tüm gemiler doğrudan GMDSS donanımlı olarak üretilmeye başlandı.
  • 1 Şubat 1999: 7 yıllık geçiş süreci tamamlanarak GMDSS tamamen ve zorunlu olarak yürürlüğe girdi (500 kHz Mors dinleme nöbeti kaldırıldı).

4. GMDSS Kapsamındaki Gemiler (SOLAS Kriteri)

  • GMDSS’e Tabi Gemiler (SOLAS Kapsamı):
    • Uluslararası sefer yapan 300 Grosston (GT) ve üzeri tüm yük gemileri.
    • Uluslararası sefer yapan tüm yolcu gemileri (tonaja bakılmaksızın).
  • GMDSS’e Tabi Olmayan Gemiler (Non-SOLAS):
    • 300 GT altı yük gemileri,
    • Askeri / harp gemileri,
    • Balıkçı gemileri ve özel ticari olmayan yatlar,
    • Makinesiz (ilkel/ahşap) tekneler.

5. GMDSS Deniz Alanları (GMDSS Sea Areas)

GMDSS sisteminde geminin cihaz donanımı seyir yaptığı deniz alanına göre belirlenir:

    ◄── 20-30 NM ──►◄───── 100-150 NM ─────►◄─────── 76°N - 76°S ───────►◄── KUTUPLAR ──►

SAHİL ──► [ A1 ALANI ] ──► [ A2 ALANI ] ──► [ A3 ALANI ] ──► [ A4 ALANI ]
(VHF DSC) (MF DSC) (INMARSAT / HF DSC) (HF / COSPAS)

  1. A1 Deniz Alanı: Kıyıdan en az bir VHF DSC sahil istasyonunun kesintisiz kapsama alanında olan bölge (yaklaşık 20–30 Deniz Milinautical mile).
  2. A2 Deniz Alanı: A1 alanı dışında kalan, en az bir MF DSC sahil istasyonunun kesintisiz kapsama alanında olan bölge (yaklaşık 100–150 Deniz Mili).
  3. A3 Deniz Alanı: A1 ve A2 alanları dışında kalan, INMARSAT jeostatik uydularının kapsama alanı içindeki bölge (76° Kuzey ile 76° Güney enlemlatitudeleri arası).
  4. A4 Deniz Alanı: A1, A2 ve A3 alanları dışında kalan, 76°N ve 76°S enlemlerinin ötesindeki Kutup Bölgeleri (Jeostatik uydular buraları görmez; sadece HF DSC ve polar yörüngeli COSPAS-SARSAT uyduları çalışır).

Önemli Not: Deniz alanları sadece coğrafi mesafeyle değil, kıyı istasyonunun menziliyle tanımlanır. Örneğin Marmara Denizi ve Ege Denizi, kıyıdan mesafe yer yer 30 mili aşsa dahi her noktası kıyı VHF DSC istasyonlarının kapsamasında olduğu için tamamen A1 Deniz Alanı kabul edilir.

6. GMDSS Telsiz Operatör Belgeleri

  • REO-1 (1. Sınıf Telsiz Elektronik Operatörü): Tüm deniz alanlarında (A1-A4) telsiz operasyonu ve cihazların elektronik bakım-onarımını yapma yetkisine sahiptir.
  • REO-2 (2. Sınıf Telsiz Elektronik Operatörü): Tüm deniz alanlarında operasyon ve sınırlı bakım-onarım yetkisine sahiptir.
  • GOC (Genel Telsiz Operatörü / General Operator’s Certificate): Tüm deniz alanlarında (A1-A4) SOLAS kapsamındaki tüm gemilerde cihazları kullanma yetkisi verir (bakım yetkisi yoktur).
  • ROC (Tahditli Telsiz Operatörü / Restricted Operator’s Certificate): Sadece A1 Deniz Alanında sefer yapan SOLAS gemilerinde geçerlidir.
  • SRC (Kısa Mesafe Telsiz Operatörü / Short Range Certificate): SOLAS dışı yatlarda ve balıkçı teknelerinde sadece VHF cihazlarını kullanma yetkisi verir.

7. Gemide Bulundurulması Zorunlu Belgeler ve ITU Yayınları

A. Gemide Bulunması Gereken Belgeler:
  1. Gemi Telsiz İstasyonu Ruhsatı (Ship Radio Station Licence)
  2. GMDSS Operatör Belgeleri (Gemiadamı cüzdanına işlenmiş)
  3. GMDSS Telsiz Jurnali (Radio Log Book)
  4. ITU Yayınları
B. Zorunlu 4 Temel ITU Yayını (İngilizce, Fransızca, İspanyolca):
  1. List of Coast Stations (Liste IV – Sahil İstasyonları Listesi): Kıyı istasyonlarının isimleri, çağrı işaretleri, çalışma frekansları ve sundukları hizmetler.
  2. List of Ship Stations (Liste V – Gemi İstasyonları Listesi – Vol I & II): Dünya genelindeki gemilerin adları, çağrı işaretleri, MMSI numaraları, EPIRB hex kodları ve telsiz donanımları.
  3. List of Radiodetermination and Special Service Stations (Liste VI – Özel Servis İstasyonları): Radyo yön bulma (RDF), DGPS, sahil güvenlik, zaman sinyalleri, seyir uyarıları ve tıbbi tavsiye istasyonları.
  4. List of Call Signs and Numerical Identities (Liste VIIA – Çağrı İşaretleri ve Sayısal Kimlikler): Gemilerin ve sahil istasyonlarının çağrı işaretleri ile MMSI numaralarının alfabetik ve nümerik çapraz dizin listesi.
Bu ders anlaşıldı mı?