GMDSS alt sistemleri

· Sinan Berat Kardaş

GMDSS alt sistemleri, uydu tabanlı ve yersel sistemlerin birlikte çalışarak tehlike alarmının her koşulda karaya ulaşmasını sağlar.

GMDSS Alt Sistemleri: Yersel ve Göksel Sistemler

A. Göksel (Uydu) Sistemlerinin Karşılaştırılması:
  • COSPAS-SARSAT Sistemi:
    • Alçak irtifalı kutupsal yörüngeli (LEOSAR) ve jeostatik (GEOSAR) uydulardan oluşur.
    • Sadece 406 MHz Uydu EPIRB cihazlarından gelen tehlike alarmlarını ve mevkipositionleri Kurtarma Koordinasyon Merkezlerine (MRCC / RCC) iletir (rutin ses/veri haberleşmesi yapılamaz).
    • Kutup bölgeleri (A4 alanı) dahil tüm dünyayı kapsar.
  • INMARSAT Sistemi:
    • Ekvator üzerinde yaklaşık 36.000 km irtifada 4 ana jeostatik uydu bölgesinden (AOR-E, AOR-W, POR, IOR) oluşur.
    • Tehlike alarmlarının yanı sıra sesli telefon, teleks, e-posta, faks ve genel haberleşmeyi sağlar.
    • Kapsama Alanı: 76° Kuzey ile 76° Güney enlemlatitudeleri arasıdır. Kutupları (76° ötesini) görmez.

2. VHF (Very High Frequency) Haberleşmesinin Temel Özellikleri

  • Frekans Bandı: 156 – 174 MHz aralığıdır.
  • Yayılım Prensibi: Doğrudan görüş hattı (Line of Sight / Antenlerin birbirini görmesi prensibi).
  • Güç Seviyeleri ve Haberleşme Menzilleri:
    • Kıyı İstasyonları: 50 Watt güç → Yaklaşık 50 Deniz Milinautical mile.
    • Gemi İstasyonları (High Power): 25 Watt güç → Yaklaşık 20–30 Deniz Mili.
    • Düşük Güç (Low Power): 1 Watt güç → Yaklaşık 1 Deniz Mili (Liman içi, gemi içi ve yanaşma manevralarında zorunludur).

3. VHF Kanal Yapısı ve Özel Kanallar

Uluslararası deniz bandında toplam 57 kanal (01–28 ve 60–88) tanımlıdır:

  • Kanal 75 ve 76: Kanal 16’nın sağ ve solundaki koruma kanallarıdır (Guard Channels); Kanal 16’ya parazit yapmaması için sesli iletişime kapatılmıştır.
  • Kanal 70 (156.525 MHz): Sadece VHF DSC (Sayısal Seçmeli Çağrı) kanalıdır. Bu kanalda kesinlikle sesli konuşma yapılamaz!
  • Kanal 87 ve 88: AIS (Automatic Identification System / Otomatik Tanımlama Sistemi) veri iletimi için tahsis edilmiştir.
  • Aktif Kullanılabilir Kanal Sayısı: 52 kanaldır.

4. En Çok Kullanılan Kritik VHF Kanalları ve Amaçları

Kanal NoFrekans (MHz)TipTahsis / Kullanım Amacı
16156.800SimplexUluslararası Tehlike, Acelelik, Emniyet ve Çağrı/Buluşma Kanalı
70156.525SimplexVHF DSC (Sayısal Seçmeli Çağrı) Nöbet ve Alarm Kanalı
06156.300SimplexArama ve Kurtarma (SAR) Koordinasyon Kanalı (Gemi-Hava araçları)
13156.650SimplexGemiler Arası Seyir Güvenliği ve Çatışmayı Önleme Kanalı
67156.375SimplexMeteoroloji ve Seyir Emniyet Bilgilendirme Kanalı
09, 10, 77ÇeşitliSimplexBalıkçı gemileri çalışma kanalları
72, 73ÇeşitliSimplexYatlar arası haberleşme kanalları
15, 17ÇeşitliSimplexGemi İçi (On-board) Haberleşme (Çıkış gücü zorunlu 1 Watt)
11, 12, 14, 68, 71, 74ÇeşitliSimplexGemiler arası operasyonel çalışma kanalları
18, 19, 20, 21, 22, 80ÇeşitliDuplexLiman operasyon, kılavuzluk ve VTS / Gemi Trafik Hizmetleri

Simplex vs. Duplex:

  • Simplex: Gönderme (Tx) ve Alma (Rx) aynı tek frekansta gerçekleşir (Örn: Kanal 16 = 156.800 MHz). İki taraf aynı anda konuşamaz; mandal basılıyken ses duyulmaz.
  • Duplex: Gönderme ve alma iki farklı frekansta gerçekleşir (Örn: Kanal 20 → Tx: 157.000 MHz, Rx: 161.600 MHz). Telefon görüşmeleri ve sahil istasyonlarıyla haberleşmede kullanılır.

5. VHF Telsiz Telefon Çalışma Kuralları ve Haberleşme Disiplini

  1. Kanal 16 Disiplini: Kanal 16 sadece acil durumlar ve ilk çağrı/buluşma için kullanılır. Temas kurulduktan hemen sonra çalışma kanalına geçilmeli, olağan görüşmelerle meşgul edilmemelidir.
  2. Dinleme Kuralı (Listen Before Talk): Mandal basılmadan önce kanal birkaç saniye dinlenmeli, kanalda devam eden bir trafik olmadığı teyit edilmelidir.
  3. Gizlilik İlkesi: Telsizde duyulan üçüncü şahıslara ait özel ve ticari mesajlar kaydedilemez, paylaşılamaz ve yayınlanamaz.
  4. Haberleşmenin Kontrolü:
    • Sahil istasyonu ile gemi arasındaki haberleşmeyi sahil istasyonu,
    • İki gemi arasındaki haberleşmeyi çağrıyı ilk başlatan gemi yönetir.
  5. Standart Çağrı Yöntemi (Kanal 16 veya Çalışma Kanalı):
plaintext
M/V Nişantası - M/V Nişantası - M/V Nişantası  (Çağrılan istasyon 3 kez)
THIS IS / BURASI
M/V YILDIZ - M/V YILDIZ - M/V YILDIZ  (Çağıran istasyon 3 kez)
OVER / TAMAM

6. Telsiz Haberleşmesindeki Kesin Yasaklar

  • Gemi Kaptanı veya ehliyetli telsiz operatörünün izni olmadan telsiz cihazını kullanmak,
  • Yanıltıcı / Sahte tehlike alarmı (False Distress Alert) yayınlamak,
  • Geminin adını veya çağrı işaretini vermeden anonim yayın yapmak,
  • Tehlike, aciliyet veya emniyet trafiği devam ederken araya girmek veya haberleşmeyi engellemek,
  • Telsizden müzik çalmak, genel ahlaka aykırı veya hakaret içerikli konuşmalar yapmak,
  • Uluslararası tahsisli 52 kanalın dışında frekanslarda yayın yapmak.

7. Haberleşmede Öncelik Sıralaması ve Sinyal Karşılıkları

Öncelik NoHaberleşme TürüTelsiz TelefonDSC ÖnceliğiTelsiz Telgraf
3TEHLİKE (Distress)MAYDAY (x3)DISTRESSSOS (...---...)
2ACELELİK (Urgency)PAN PAN (x3)URGENCYXXX (-..- -..- -..-)
1EMNİYET (Safety)SÉCURITÉ (x3)SAFETYTTT (- - -)
0RUTİN (Routine)Standart ÇağrıROUTINE—
Bu ders anlaşıldı mı?