GMDSS alt sistemleri
· Sinan Berat Kardaş
GMDSS alt sistemleri, uydu tabanlı ve yersel sistemlerin birlikte çalışarak tehlike alarmının her koşulda karaya ulaşmasını sağlar.
GMDSS Alt Sistemleri: Yersel ve Göksel Sistemler

A. Göksel (Uydu) Sistemlerinin Karşılaştırılması:
- COSPAS-SARSAT Sistemi:
- Alçak irtifalı kutupsal yörüngeli (LEOSAR) ve jeostatik (GEOSAR) uydulardan oluşur.
- Sadece 406 MHz Uydu EPIRB cihazlarından gelen tehlike alarmlarını ve mevkipositionleri Kurtarma Koordinasyon Merkezlerine (MRCC / RCC) iletir (rutin ses/veri haberleşmesi yapılamaz).
- Kutup bölgeleri (A4 alanı) dahil tüm dünyayı kapsar.
- Alçak irtifalı kutupsal yörüngeli (LEOSAR) ve jeostatik (GEOSAR) uydulardan oluşur.
- INMARSAT Sistemi:
- Ekvator üzerinde yaklaşık 36.000 km irtifada 4 ana jeostatik uydu bölgesinden (AOR-E, AOR-W, POR, IOR) oluşur.
- Tehlike alarmlarının yanı sıra sesli telefon, teleks, e-posta, faks ve genel haberleşmeyi sağlar.
- Kapsama Alanı: 76° Kuzey ile 76° Güney enlemlatitudeleri arasıdır. Kutupları (76° ötesini) görmez.
- Ekvator üzerinde yaklaşık 36.000 km irtifada 4 ana jeostatik uydu bölgesinden (AOR-E, AOR-W, POR, IOR) oluşur.
2. VHF (Very High Frequency) Haberleşmesinin Temel Özellikleri
- Frekans Bandı: 156 – 174 MHz aralığıdır.
- Yayılım Prensibi: Doğrudan görüş hattı (Line of Sight / Antenlerin birbirini görmesi prensibi).
- Güç Seviyeleri ve Haberleşme Menzilleri:
- Kıyı İstasyonları: 50 Watt güç → Yaklaşık 50 Deniz Milinautical mile.
- Gemi İstasyonları (High Power): 25 Watt güç → Yaklaşık 20–30 Deniz Mili.
- Düşük Güç (Low Power): 1 Watt güç → Yaklaşık 1 Deniz Mili (Liman içi, gemi içi ve yanaşma manevralarında zorunludur).
- Kıyı İstasyonları: 50 Watt güç → Yaklaşık 50 Deniz Milinautical mile.
3. VHF Kanal Yapısı ve Özel Kanallar
Uluslararası deniz bandında toplam 57 kanal (01–28 ve 60–88) tanımlıdır:
- Kanal 75 ve 76: Kanal 16’nın sağ ve solundaki koruma kanallarıdır (Guard Channels); Kanal 16’ya parazit yapmaması için sesli iletişime kapatılmıştır.
- Kanal 70 (156.525 MHz): Sadece VHF DSC (Sayısal Seçmeli Çağrı) kanalıdır. Bu kanalda kesinlikle sesli konuşma yapılamaz!
- Kanal 87 ve 88: AIS (Automatic Identification System / Otomatik Tanımlama Sistemi) veri iletimi için tahsis edilmiştir.
- Aktif Kullanılabilir Kanal Sayısı: 52 kanaldır.
4. En Çok Kullanılan Kritik VHF Kanalları ve Amaçları
| Kanal No | Frekans (MHz) | Tip | Tahsis / Kullanım Amacı |
|---|---|---|---|
| 16 | 156.800 | Simplex | Uluslararası Tehlike, Acelelik, Emniyet ve Çağrı/Buluşma Kanalı |
| 70 | 156.525 | Simplex | VHF DSC (Sayısal Seçmeli Çağrı) Nöbet ve Alarm Kanalı |
| 06 | 156.300 | Simplex | Arama ve Kurtarma (SAR) Koordinasyon Kanalı (Gemi-Hava araçları) |
| 13 | 156.650 | Simplex | Gemiler Arası Seyir Güvenliği ve Çatışmayı Önleme Kanalı |
| 67 | 156.375 | Simplex | Meteoroloji ve Seyir Emniyet Bilgilendirme Kanalı |
| 09, 10, 77 | Çeşitli | Simplex | Balıkçı gemileri çalışma kanalları |
| 72, 73 | Çeşitli | Simplex | Yatlar arası haberleşme kanalları |
| 15, 17 | Çeşitli | Simplex | Gemi İçi (On-board) Haberleşme (Çıkış gücü zorunlu 1 Watt) |
| 11, 12, 14, 68, 71, 74 | Çeşitli | Simplex | Gemiler arası operasyonel çalışma kanalları |
| 18, 19, 20, 21, 22, 80 | Çeşitli | Duplex | Liman operasyon, kılavuzluk ve VTS / Gemi Trafik Hizmetleri |
Simplex vs. Duplex:
- Simplex: Gönderme (Tx) ve Alma (Rx) aynı tek frekansta gerçekleşir (Örn: Kanal 16 = 156.800 MHz). İki taraf aynı anda konuşamaz; mandal basılıyken ses duyulmaz.
- Duplex: Gönderme ve alma iki farklı frekansta gerçekleşir (Örn: Kanal 20 → Tx: 157.000 MHz, Rx: 161.600 MHz). Telefon görüşmeleri ve sahil istasyonlarıyla haberleşmede kullanılır.
5. VHF Telsiz Telefon Çalışma Kuralları ve Haberleşme Disiplini
- Kanal 16 Disiplini: Kanal 16 sadece acil durumlar ve ilk çağrı/buluşma için kullanılır. Temas kurulduktan hemen sonra çalışma kanalına geçilmeli, olağan görüşmelerle meşgul edilmemelidir.
- Dinleme Kuralı (Listen Before Talk): Mandal basılmadan önce kanal birkaç saniye dinlenmeli, kanalda devam eden bir trafik olmadığı teyit edilmelidir.
- Gizlilik İlkesi: Telsizde duyulan üçüncü şahıslara ait özel ve ticari mesajlar kaydedilemez, paylaşılamaz ve yayınlanamaz.
- Haberleşmenin Kontrolü:
- Sahil istasyonu ile gemi arasındaki haberleşmeyi sahil istasyonu,
- İki gemi arasındaki haberleşmeyi çağrıyı ilk başlatan gemi yönetir.
- Sahil istasyonu ile gemi arasındaki haberleşmeyi sahil istasyonu,
- Standart Çağrı Yöntemi (Kanal 16 veya Çalışma Kanalı):
plaintext
M/V Nişantası - M/V Nişantası - M/V Nişantası (Çağrılan istasyon 3 kez)
THIS IS / BURASI
M/V YILDIZ - M/V YILDIZ - M/V YILDIZ (Çağıran istasyon 3 kez)
OVER / TAMAM
6. Telsiz Haberleşmesindeki Kesin Yasaklar
- Gemi Kaptanı veya ehliyetli telsiz operatörünün izni olmadan telsiz cihazını kullanmak,
- Yanıltıcı / Sahte tehlike alarmı (False Distress Alert) yayınlamak,
- Geminin adını veya çağrı işaretini vermeden anonim yayın yapmak,
- Tehlike, aciliyet veya emniyet trafiği devam ederken araya girmek veya haberleşmeyi engellemek,
- Telsizden müzik çalmak, genel ahlaka aykırı veya hakaret içerikli konuşmalar yapmak,
- Uluslararası tahsisli 52 kanalın dışında frekanslarda yayın yapmak.
7. Haberleşmede Öncelik Sıralaması ve Sinyal Karşılıkları
| Öncelik No | Haberleşme Türü | Telsiz Telefon | DSC Önceliği | Telsiz Telgraf |
|---|---|---|---|---|
| 3 | TEHLİKE (Distress) | MAYDAY (x3) | DISTRESS | SOS (...---...) |
| 2 | ACELELİK (Urgency) | PAN PAN (x3) | URGENCY | XXX (-..- -..- -..-) |
| 1 | EMNİYET (Safety) | SÉCURITÉ (x3) | SAFETY | TTT (- - -) |
| 0 | RUTİN (Routine) | Standart Çağrı | ROUTINE | — |
Bu ders anlaşıldı mı?