Bu Derste
Bu dersin sonunda:
- gemiye etkiyen statik ve dinamik kuvvetleri sayıp boyuna, enine ve yerel mukavemet ayrımını yapabileceksiniz,
- ağırlık ile kaldırma kuvveti eşitken bile teknenin neden eğildiğini açıklayabileceksiniz,
- basit bir yük dağılımından kesme kuvveti ve eğilme momenti eğrilerini çıkarabileceksiniz,
- kamburlaşma ve çökmeyi, durgun suda ve dalgada nasıl oluştuklarıyla birlikte anlatabileceksiniz,
- tekne kirişi, tarafsız eksen ve kesit modülü kavramlarını kullanabileceksiniz,
- racking, burulma, panting, dövülme, gerilme yığılması ve yorulmayı tanıyabileceksiniz,
- yükleme sırasında mukavemetin nasıl denetlendiğini söyleyebileceksiniz.
Bir gemi, uzunluğu yüzlerce metreyi bulan, suyun üzerinde yatan içi boş bir kirişe benzer. Bu kirişi aynı anda yükün ağırlığı aşağı, su yukarı iter; dalgalar onu bir uçtan kaldırıp bir uçtan bırakır, yalpa onu yana yatırır. Bu ders, bütün bu kuvvetlerin tekneyi nasıl zorladığını anlatır.
Dersin en önemli fikri şudur: geminin toplam ağırlığı toplam kaldırma kuvvetine eşit olsa bile, bu eşitlik gemi boyunca her noktada sağlanmaz. Bir yerde ağırlık fazladır, bir yerde kaldırma kuvveti. Tekne bu farkları bir uçtan diğerine aktarmak zorunda kalır ve bunu yaparken eğilir. Kesme kuvveti, eğilme momenti, kamburlaşma ve çökme bu basit gerçeğin sonuçlarıdır.
Bu ders, sonraki bütün yapı derslerinin “neden”ini verir. Bölüm 7–11’de tanıtılan her yapı elemanı, burada anlatılan kuvvetlerden birine veya birkaçına karşı koymak için oradadır. Kesme kuvveti ve eğilme momentinin sayısal hesabı ve yükleme bilgisayarının kullanımı ise Yük İşlemleri ve Stabilite serisinde işlenir.
Temel Kavramlar
- Statik ve dinamik kuvvet: Gemi durgun suda dururken de var olan kuvvetler ile hareket ve dalgayla ortaya çıkan, zamanla değişen kuvvetler.
- Yük eğrisi (load curve): Gemi boyunca birim boydaki kaldırma kuvveti ile ağırlığın farkı.
- Kesme kuvveti (shear force, SF): Bir kesitin iki tarafını düşey olarak birbirine göre kaydırmaya çalışan kuvvet.
- Eğilme momenti (bending moment, BM): Bir kesitte tekneyi eğmeye çalışan moment.
- Tekne kirişi (hull girder): Boyuna eğilmede bir bütün olarak çalışan tekne.
- Gerilme: Birim alana düşen kuvvet; çekme (uzatan) veya basma (kısaltan).
Gemiye Hangi Kuvvetler Etkir?
Statik kuvvetler gemi durgun suda hareketsizken de vardır:
- tekne yapısının, makinelerin ve donanımın ağırlığı,
- yükün, yakıtın, balastın ve diğer değişken ağırlıkların ağırlığı,
- suyun kaldırma kuvveti,
- suyun dip ve bordalara uyguladığı hidrostatik basınç,
- tanklardaki sıvıların tank sınırlarına uyguladığı basınç.
Dinamik kuvvetler gemi hareket ederken veya dalgalı denizde ortaya çıkar ve zamanla değişir:
- dalgaların gemi boyunca değişen kaldırma kuvveti ve çarpma etkileri,
- yalpa (rolling), baş-kıç vurma (pitching) ve dalıp çıkma (heaving) hareketlerinden doğan atalet kuvvetleri,
- rüzgâr kuvvetleri,
- makine ve pervaneden kaynaklanan titreşimler,
- yanaşma, havuzlama ve karaya oturma gibi durumlarda tekneye gelen yerel kuvvetler.
Bu kuvvetlerin etkileri üç düzeyde incelenir: teknenin bir bütün olarak boyuna eğilmesi (boyuna mukavemet), kesitin enine biçim değiştirmesi (enine mukavemet) ve belirli bölgelere gelen yoğun yükler (yerel mukavemet). Ders de bu sırayı izler.
Toplamlar Eşitse Gemi Neden Eğilir?
Dengede yüzen bir geminin toplam ağırlığı toplam kaldırma kuvvetine eşittir (Bölüm 3). Ama bu eşitlik yalnızca toplamlar için geçerlidir.
Önce basit bir durumu düşünelim: homojen, dikdörtgen prizma biçiminde bir kütük. Kütüğün her parçasının ağırlığı tam olarak o parçanın altındaki kaldırma kuvvetiyle karşılanır. Kütüğü düşüncede eşit dilimlere bölseniz bile her dilim aynı derinlikte yüzmeye devam eder. Dilimler arasında bir zorlama olmadığından kütük eğilmez.
Gemide durum farklıdır. Ağırlıklar düzensiz dağılmıştır: makine dairesi, dolu ambarlar, boş tanklar ve ince uçlar, metre başına çok farklı ağırlıklara sahiptir. Kaldırma kuvveti ise teknenin su altı biçimine bağlıdır: dolgun orta gövdede fazla, ince uçlarda azdır. Gemiyi su geçirmez perdelerle bölünmüş bağımsız parçalar gibi düşünürsek, her parça kendi ağırlığına ve hacmine göre farklı bir derinlikte yüzmek isterdi. Ama parçalar birbirine kaynaklıdır ve bunu yapamazlar. Her kesimdeki ağırlık fazlası veya kaldırma fazlası komşu kesimlere aktarılır ve tekne bir kiriş gibi eğilmeye zorlanır.
Kesme Kuvveti ve Eğilme Momenti
Gemi boyunca her noktada birim boydaki kaldırma kuvveti ile birim boydaki ağırlığın farkına yük, bunun gemi boyunca çizilmiş grafiğine yük eğrisi denir. Bu eğriden iki büyüklük çıkar:
- Kesme kuvveti: Bir kesitin bir tarafındaki toplam ağırlık ile toplam kaldırma kuvveti arasındaki farktır. Kesitin iki tarafını düşey olarak birbirine göre kaydırmaya çalışır. Yük eğrisinin uçtan itibaren toplanmasıyla bulunur ve geminin uçlarında sıfırdır.
- Eğilme momenti: Bir kesitin bir tarafındaki ağırlık ve kaldırma kuvvetlerinin o kesite göre oluşturduğu toplam momenttir; tekneyi o kesitte eğer. Kesme kuvveti eğrisinin uçtan itibaren toplanmasıyla bulunur. Uçlarda sıfırdır ve kesme kuvvetinin sıfır olduğu kesitte en büyük değerini alır.
Adım adım bir örnek
Boyu 100 m olan dikdörtgen bir mavna, boyunca düzgün dağılmış 10 t/m kaldırma kuvvetiyle yüzsün. Mavnanın ortadaki 40 m’lik kısmına metre başına 15 ton, uçlardaki 30’ar metrelik kısımlara metre başına yaklaşık 6,7 ton yük konmuş olsun.
- Toplamları kontrol edelim: kaldırma 100 × 10 = 1.000 t; ağırlık 2 × 30 × 6,7 + 40 × 15 ≈ 1.000 t. Toplamlar eşit, mavna dengede yüzüyor.
- Uçlarda kaldırma (10) ağırlıktan (6,7) fazla; ortada ağırlık (15) kaldırmadan (10) fazla.
- Kesme kuvveti baştan itibaren 30 m boyunca metre başına yaklaşık 3,3 t artar ve 30. metrede 100 tona ulaşır. Ortadaki 40 m boyunca metre başına 5 t azalır; 50. metrede sıfır olur, 70. metrede −100 tona iner. Son 30 m’de yeniden sıfıra döner.
- Eğilme momenti kesme kuvvetinin toplamıdır; kesme kuvvetinin sıfır olduğu gemi ortasında en büyük değeri 2.500 t·m‘ye ulaşır.
- Uçlar yukarı itilip orta aşağı çekildiği için mavna çökme yönünde eğilir.
Bu basit örnek gerçek gemiler için de geçerli iki genel sonuç verir:
- Kesme kuvveti genellikle gemi boyunun yaklaşık dörtte bir ve dörtte üç noktaları civarında, ağırlık ve kaldırma dağılımının en çok değiştiği yerlerde büyüktür.
- Eğilme momenti genellikle gemi ortası bölgesinde en büyüktür. Bu yüzden boyuna mukavemet en çok gemi ortasında önem taşır.
Kamburlaşma ve Çökme
Teknenin boyuna eğilmesi iki biçimde olur:
- Kamburlaşma (hogging): Geminin ortası yukarı doğru bükülür, baş ve kıç aşağı sarkar. Güverte hattı tümsek bir eğri çizer. Güverte çekme, dip basma gerilmesi altındadır.
- Çökme, bel verme (sagging): Geminin ortası aşağı doğru bükülür, baş ve kıç yukarı kalkar. Güverte hattı çukur bir eğri çizer. Güverte basma, dip çekme gerilmesi altındadır.
Hangisinin olacağı iki şeye bağlıdır.
Durgun suda eğilmenin yönünü ağırlık dağılımı belirler. Ağırlıklar uçlarda toplanmışsa, örneğin uç ambarlar dolu, orta ambarlar boşsa, gemi kamburlaşır. Ağırlıklar gemi ortasında toplanmışsa çöker; yukarıdaki mavna buna örnektir. Kıçta makineli boş veya balastlı gemiler, makine ağırlığı kıçta ve baş pik tankı dolu olduğunda çoğunlukla kamburlaşma eğilimindedir.
Dalgalı denizde dalganın konumu kaldırma kuvvetinin dağılımını değiştirir. Etki, boyu gemi boyuna yakın dalgalarda en büyüktür:
- Dalga tepesi gemi ortasında, çukurları uçlarda olduğunda ortadaki kaldırma artar, uçlardaki azalır: gemi kamburlaşır.
- Dalga çukuru gemi ortasında, tepeleri uçlarda olduğunda uçlardaki kaldırma artar, ortadaki azalır: gemi çöker.
Gemi dalgalar arasında ilerlerken bu iki durum birbirini sürekli izler; tekne her dalgada bir kamburlaşır, bir çöker. Tekneye etkiyen toplam eğilme momenti, durgun su eğilme momenti ile dalga eğilme momentinin toplamıdır. Durgun suda zaten kamburlaşmış bir gemi, dalga tepesi ortasına geldiğinde daha da büyük bir kamburlaşma momentine maruz kalır. Bu yüzden gemi limandan ayrılmadan önce durgun su eğilme momentinin izin verilen sınırlar içinde olması sağlanır.
Bunu gemide görmenin bir yolu da vardır: mastoride okunan draftın baş ve kıç draft ortalamasından farklı olması, teknenin durgun suda eğildiğini gösterir (Bölüm 4).
Tekne Neden Bir I-Kiriş Gibi Çalışır?
Boyuna eğilme bakımından tekne, içi boş ve uzun bir kiriştir; buna tekne kirişi denir. Davranışı inşaatta kullanılan I-kirişe benzer:
- I-kirişin üst ve alt flanşları eğilme gerilmelerinin büyük kısmını taşır. Gemide bu görevi mukavemet güvertesi (strength deck) ile dip ve iç dip kaplaması üstlenir.
- Flanşları birbirine bağlayan gövde (web) kesme kuvvetini taşır. Gemide bu görevi borda kaplaması ve varsa boyuna perdeler üstlenir.
Eğilen bir kirişte bir taraf uzarken diğeri kısalır. İkisinin arasında ne uzayan ne kısalan, gerilmenin sıfır olduğu yatay eksene tarafsız eksen (neutral axis) denir. Tarafsız eksen kesitteki boyuna malzemenin ağırlık merkezinden geçer; çoğu gemide derinliğin ortasına yakın, genellikle biraz altındadır. Eğilme gerilmesi tarafsız eksenden uzaklaştıkça artar ve güverte ile dipte en büyük değerine ulaşır.
Bir kesitin eğilmeye direnci kesit modülü (section modulus, Z) ile ifade edilir. Kesitteki en büyük eğilme gerilmesi şöyle bulunur:
σ = M / Z
Kesit modülü, boyuna malzemenin miktarına ve tarafsız eksenden uzaklığına bağlıdır. Tarafsız eksenden uzaktaki malzeme, yani güverte ve dipteki malzeme, kesit modülüne en fazla katkıyı yapar. Bir cetveli düşünün: yassı tarafından bükmek kolaydır, kenarından bükmek zordur; çünkü ikinci durumda malzeme eksenden uzaktadır. Klas kuralları gemi ortası bölgesindeki kesit modülü için bir alt sınır belirler.
Boyuna mukavemete yalnızca gemi boyunca kesintisiz devam eden elemanlar katılır:
- mukavemet güvertesi kaplaması, güverte stringer sacı ve güverte boyunaları,
- şiyer sırası ve borda kaplaması, borda boyunaları,
- dip kaplaması, omurga, iç dip kaplaması, merkez ve yan tülaniler, dip boyunaları,
- boyuna perdeler ve takviyeleri.
Ambar ağızları, mukavemet güvertesinde boyuna malzemenin kesildiği büyük açıklıklardır. Ambar ağızları arasındaki güverte şeritleri ve mezarnalar boyuna mukavemete katkı yapar; ambar ağzı köşeleri ise gerilme yığılmasının en yüksek olduğu yerlerdir.
Kesitin Biçimini Ne Bozar? Enine Mukavemet ve Racking
Tekne boyuna eğilmenin yanında, enine kesitinin biçimini değiştirmeye çalışan kuvvetlerin de etkisindedir:
- suyun dip ve bordalara uyguladığı hidrostatik basınç kesiti içeri doğru ezmeye çalışır,
- yükün, tanklardaki sıvıların ve güverte yükünün ağırlığı güverteleri ve dibi aşağı eğer,
- gemi yalpa yaparken üst yapı, güverte yükü ve teknenin üst kısmı atalet nedeniyle yana gitmek ister; bu da dikdörtgen kesiti bir paralelkenara dönüştürmeye zorlar. Bu biçim bozulmasına racking denir.
Enine mukavemeti, kesiti çerçeve gibi çevreleyen enine elemanlar sağlar: döşekler, postalar ve derin postalar, kemereler, bunları bağlayan braketler ve enine perdeler. Bir kitaplığı düşünün: rafları ve yanları ne kadar sağlam olursa olsun, arkasında bir panel yoksa yana itince paralelkenara döner. Enine perdeler, gemide o arka panelin görevini yapar ve racking’e karşı en etkili elemanlardır.
Tekne Neden Burulur?
Gemi dalgalara eğik açıyla girdiğinde başı bir yana, kıçı diğer yana yatmaya zorlanır; tekne boyuna ekseni etrafında burulur (torsion). Yükün iskele ve sancak arasında dengesiz dağılması da burulmaya yol açar.
Güvertesi büyük ölçüde kapalı gemilerde tekne kapalı bir kutu gibi davranır ve burulmaya dirençlidir. Konteyner gemileri gibi güverte genişliğinin büyük kısmı ambar ağzıyla açılmış gemilerde ise kesit üstü açık bir U biçimindedir ve burulma direnci düşüktür. Bir ayakkabı kutusunu kapağı kapalıyken ve açıkken burmayı deneyin; farkı hemen hissedersiniz. Konteyner gemilerinde burulma ambar ağızlarının biçimini bozar ve ambar köşelerinde yüksek gerilmelere yol açar. Bu yüzden bu gemilerde güverte seviyesinde, iki bordada kalın sacdan kapalı kutu biçiminde boyuna yapılar bulunur; bunlara burulma kutusu (torsion box) denir.
Belirli Bölgeleri Hangi Yükler Zorlar?
Teknenin bütününe etkiyen eğilme ve burulmanın yanında bazı bölgeler yoğun yerel yüklere maruz kalır:
- Panting: Baş ve kıç uçlarda dalga basıncının sürekli değişmesiyle borda kaplamasının içeri ve dışarı esnemesi. Baş tarafta dalgalar doğrudan çarptığı için daha belirgindir. Bu bölgelerde borda yapısı ek boyuna takviyeler ve sık kemerelerle güçlendirilir (Bölüm 11).
- Dövülme (pounding, slamming): Ağır denizde başın sudan çıkıp dalgaya yeniden çarpmasıyla baştaki düz dip kaplamasına gelen şiddetli darbeler. Draftın küçük olduğu balastlı seferlerde daha sık görülür. Bu bölgede dip kaplaması kalınlaştırılır, dip yapısı sıklaştırılır (Bölüm 8 ve 11).
- Yoğun yükler: Ağır makine yatakları, vinç ve direk tabanları, ağır yüklerin istiflendiği ambar tabanları ve güverte yükü alanları.
- Havuzlama yükleri: Havuzda geminin ağırlığı omurga ve dip yapısındaki birkaç noktaya yoğunlaşır.
- Titreşim: Ana makine ve pervaneden gelen titreşimler, özellikle kıç yapısında ve üst yapıda tekrarlanan yükler oluşturur.
- Buz yükleri: Buzlu sularda su hattı bölgesine buz basıncı etki eder.
Çatlaklar Nerede ve Neden Başlar?
Bir elemanın biçiminin aniden değiştiği noktalarda gerilme, elemanın geri kalanındaki ortalama gerilmenin birkaç katına çıkabilir; buna gerilme yığılması (stress concentration) denir. Başlıca nedenleri:
- ambar ağzı köşeleri ve güvertedeki diğer büyük açıklıklar,
- kesintiye uğrayan veya aniden biten yapı elemanları,
- keskin köşeli kesikler ve delikler,
- kaynak dikişleri ve kaynak hataları.
Bir kâğıdı ortasından yırtmak zordur; ama kenarına küçük bir çentik atarsanız kolayca yırtılır. Çentiğin ucunda gerilme yığılmıştır. Gemide de bu yüzden ambar ağzı köşeleri dik açılı değil yuvarlatılmış veya eliptik yapılır ve buralarda kalın levhalar kullanılır. Yapı elemanları aniden bitirilmez; braketlerle veya kademeli inceltilerek sonlandırılır.
Gemi ömrü boyunca dalgalar nedeniyle yüz milyonlarca kez tekrarlanan yük değişimlerine maruz kalır. Akma dayanımının çok altındaki gerilmeler bile yeterince çok tekrarlanırsa malzemede küçük çatlaklar başlatır ve bunlar zamanla büyür. Buna yorulma (fatigue) denir; bir ataşı defalarca bükünce kırılması gibi. Yorulma çatlakları en çok gerilme yığılması olan noktalarda başlar. Bu yüzden ambar köşeleri, braket uçları ve boyunaların perdelerden geçtiği yerler denetimlerde özel dikkatle incelenir (Bölüm 14).
Yükleme Sırasında Mukavemet Nasıl Korunur?
Klas kuruluşları her gemi için durgun suda izin verilen en büyük kesme kuvveti ve eğilme momenti değerlerini belirler. Bu değerler limanda ve denizde ayrı ayrı verilir; limandaki sınırlar, dalga etkisi olmadığı için daha yüksektir.
Yük ve balast dağılımının bu sınırlar içinde kalması için gemide iki araç bulunur:
- Yükleme kitapçığı (loading manual): Onaylanmış yükleme durumlarını, izin verilen kesme kuvveti ve eğilme momenti değerlerini ve yüklemeyle ilgili sınırlamaları içerir.
- Yükleme bilgisayarı (loading instrument): Herhangi bir yükleme durumu için gemi boyunca kesme kuvveti ve eğilme momentini hesaplayıp izin verilen değerlerle karşılaştıran onaylı yazılım.
Yükleme planı yalnızca son durum için değil, yükleme ve boşaltmanın her aşaması için kontrol edilir. Büyük dökme yük gemilerinde ambarlar çok hızlı doldurulup boşaltılabildiğinden, yanlış sırayla yapılan bir yükleme, gemi henüz limandayken tekneye izin verilenin üzerinde gerilme getirebilir. Bazı dökme yük gemileri, ağır yüklerin yalnızca belirli ambarlara konduğu atlamalı ambar yüklemesi (alternate hold loading) için tasarlanmıştır; buna izin verilip verilmediği yükleme kitapçığında yazar.
Sık Karıştırılan Noktalar
- Kamburlaşmada güverte çekme, çökmede basma altındadır; dip her zaman güvertenin tersidir.
- Dalga tepesi ortadaysa kamburlaşma, çukur ortadaysa çökme olur.
- Kesme kuvveti en büyükken eğilme momenti en büyük değildir; eğilme momenti kesme kuvvetinin sıfır olduğu yerde en büyüktür.
- Boyuna mukavemete yalnızca kesintisiz boyuna elemanlar katılır; kısa güverte parçaları ve parampet katılmaz.
- Racking enine, burulma boyuna eksen etrafında bir biçim bozulmasıdır.
- Yorulma, akma dayanımının altındaki ama çok tekrarlanan gerilmelerle oluşur.
- Limandaki izin verilen değerler denizdekinden yüksektir, çünkü limanda dalga yoktur.
Özet
- Kuvvetler statik ve dinamiktir; etkileri boyuna, enine ve yerel mukavemet olarak incelenir.
- Toplam ağırlık ve kaldırma eşit olsa bile boyunca dağılımları farklı olduğu için tekne eğilir.
- Kesme kuvveti yük eğrisinin, eğilme momenti kesme kuvvetinin toplamıdır; ikisi de uçlarda sıfırdır.
- Kesme kuvveti yaklaşık L/4 ve 3L/4’te, eğilme momenti gemi ortasında en büyüktür.
- Kamburlaşma: orta yukarı, güverte çekme; çökme: orta aşağı, güverte basma.
- Toplam moment = durgun su momenti + dalga momenti.
- Tekne kirişi: güverte ve dip flanş, borda gövde; σ = M / Z.
- Racking’e karşı enine perdeler, burulmaya karşı (konteyner gemilerinde) burulma kutusu.
- Panting ve dövülme baş tarafta yerel takviye gerektirir.
- Gerilme yığılması yuvarlatılmış köşe ve kademeli geçişle azaltılır; yorulma çatlakları bu noktalarda başlar.
- Yükleme kitapçığı ve yükleme bilgisayarıyla her aşama kontrol edilir; liman ve deniz sınırları ayrıdır.
Kendinizi Sınayın
- Homojen bir kütük neden eğilmez de gemi eğilir?
- Örnek mavnada kesme kuvveti nerede en büyüktür, eğilme momenti nerede?
- Uç ambarları dolu, orta ambarları boş bir gemi durgun suda hangi biçimde eğilir? Güverte hangi gerilme altındadır?
- Dalga çukuru gemi ortasındayken gemi kamburlaşmış mıdır, çökmüş müdür?
- Kesit modülü neden güverte ve dipteki malzemeden en çok etkilenir?
- Konteyner gemilerinde burulma kutusu neden gereklidir?
- Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
a) Enine perdeler racking’e karşı etkilidir.
b) Dövülme en çok balastlı seferlerde görülür.
c) Yorulma yalnızca akma dayanımını aşan gerilmelerde olur.
d) Ambar ağzı köşeleri yuvarlatılır. - Yükleme planı neden yalnızca son durum için değil her aşama için kontrol edilir?
Cevaplar
- Kütükte her dilimin ağırlığı tam altındaki kaldırma kuvvetine eşittir. Gemide ağırlık ve kaldırma boyunca farklı dağılır; fazlalıklar komşu kesimlere aktarılır ve tekne eğilir.
- Kesme kuvveti 30. ve 70. metrelerde (±100 t), eğilme momenti gemi ortasında (2.500 t·m).
- Kamburlaşır; güverte çekme gerilmesi altındadır.
- Çökmüştür (sagging).
- Çünkü tarafsız eksenden en uzaktaki malzeme oradadır; kesit modülüne en çok uzaktaki malzeme katkı yapar.
- Geniş ambar ağızları kesiti üstü açık U biçimine getirip burulma direncini düşürdüğü için; kapalı kutular bu direnci geri kazandırır.
- c) Yanlıştır; yorulma akma dayanımının çok altındaki ama çok tekrarlanan gerilmelerle oluşur.
- Yanlış sırayla yapılan yükleme, gemi limandayken ara aşamalarda izin verilenin üzerinde gerilme yaratabilir.
Başvuru Tabloları
| Konu | Değer veya ifade |
|---|---|
| Örnek mavna | L = 100 m; kaldırma 10 t/m; ağırlık ortadaki 40 m’de 15 t/m, uçlardaki 30’ar m’de ≈ 6,7 t/m; toplam ≈ 1.000 t |
| Örnek sonuçlar | SF en büyük ±100 t (30. ve 70. m); BM en büyük 2.500 t·m (ortada); çökme |
| SF’nin büyük olduğu yer | Yaklaşık L/4 ve 3L/4 |
| BM’nin büyük olduğu yer | Gemi ortası |
| Eğilme gerilmesi | σ = M / Z |
| Kamburlaşma | Güverte çekme, dip basma |
| Çökme | Güverte basma, dip çekme |
| Toplam moment | Durgun su + dalga |
| İzin verilen değerler | Limanda ve denizde ayrı; limandaki daha yüksek |
Terimler Sözlüğü (TR–EN)
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Statik / Dinamik kuvvet | Static / Dynamic force |
| Hidrostatik basınç | Hydrostatic pressure |
| Yalpa / Baş-kıç vurma / Dalıp çıkma | Rolling / Pitching / Heaving |
| Boyuna / Enine / Yerel mukavemet | Longitudinal / Transverse / Local strength |
| Yük eğrisi | Load curve |
| Kesme kuvveti | Shear force (SF) |
| Eğilme momenti | Bending moment (BM) |
| Kamburlaşma | Hogging |
| Çökme, bel verme | Sagging |
| Çekme / Basma gerilmesi | Tensile / Compressive stress |
| Durgun su eğilme momenti | Still water bending moment |
| Dalga eğilme momenti | Wave bending moment |
| Tekne kirişi | Hull girder |
| Flanş / Gövde | Flange / Web |
| Mukavemet güvertesi | Strength deck |
| Tarafsız eksen | Neutral axis |
| Kesit modülü | Section modulus (Z) |
| Racking | Racking |
| Burulma / Burulma kutusu | Torsion / Torsion box |
| Panting | Panting |
| Dövülme | Pounding, slamming |
| Gerilme yığılması | Stress concentration |
| Yorulma | Fatigue |
| Yükleme kitapçığı | Loading manual |
| Yükleme bilgisayarı | Loading instrument |
| Atlamalı ambar yüklemesi | Alternate hold loading |