Bu Derste

Bu dersin sonunda:

  • dış kaplamanın hangi bölgelerde neden daha kalın yapıldığını açıklayabilecek, açınım planını okuyabileceksiniz,
  • enine ve boyuna postalı bir bordanın elemanlarını ve çift bordanın yararlarını sayabileceksiniz,
  • güverte türlerini konumlarına ve görevlerine göre adlandırabileceksiniz,
  • ambar ağzı çevresindeki güverte yapısını (kemereler, öksüz kemereler, tülaniler, punteller) anlatabileceksiniz,
  • mezarnanın görevlerini ve yükseklik kuralını, ambar kapağı türlerini ve sızdırmazlık düzenini açıklayabileceksiniz,
  • gladoraların yararlarını, kasara ile güverte evi arasındaki farkı anlatabileceksiniz,
  • parampetin yapısını, boyuna mukavemetle ilişkisini ve su boşaltma ağızlarının önemini açıklayabileceksiniz.

Bölüm 8’de dibi kurduk. Bu derste teknenin yanlarını ve üstünü kapatıyoruz: önce bordanın kabuğu ve iskeleti, sonra güverte ve onu taşıyan elemanlar, ardından güvertedeki en büyük delik olan ambar ağzı ve onu kapatan kapaklar, en son da güvertenin üstüne çıkan yapılar: gladoralar, kasaralar, güverte evleri ve parampet.

Dersin ana fikri şudur: teknenin üst kısmı hem boyuna mukavemetin (güverte, tekne kirişinin üst flanşıdır) hem de su geçirmezliğin (ambar ağızları, kapılar ve kapaklar denizin içeri girebileceği yerlerdir) sınandığı yerdir. Ambar ağzı bu iki derdin kesiştiği noktadır: güverteyi keser, gerilmeyi köşelerinde toplar ve kapatılmazsa gemiye su alır.

Yapı kademeleri ve posta sistemleri (Bölüm 7) ile dip yapısı (Bölüm 8) bilinen kabul edilir. Perdeler ve tanklar Bölüm 10’da, baş ve kıç uçları Bölüm 11’de, vardavela, küpeşte, iskeleler ve güverte donanımı Bölüm 12’de, gemi tiplerine özgü düzenler Bölüm 13’te işlenir.

Temel Kavramlar

  • Dış kaplama (shell plating): Teknenin su geçirmez kabuğu.
  • Açınım planı (shell expansion plan): Eğrisel dış kaplamanın düz bir yüzeye açılmış çizimi.
  • Kemere (beam): Güverteyi taşıyan, borda bordaya uzanan enine eleman.
  • Puntel (pillar): Güverteyi alttaki güverteye veya iç dibe dayayan düşey taşıyıcı.
  • Mezarna (hatch coaming): Ambar ağzının çevresindeki düşey levha duvar.
  • Kasara (superstructure): Fribord güvertesi üzerinde, bordadan bordaya uzanan kapalı yapı.
  • Parampet (bulwark): Açık güvertenin kenarında yükselen levha duvar.

Dış Kaplama Her Yerde Aynı mı?

Dış kaplama teknenin su geçirmez kabuğudur. Su basıncını karşılar, borda ve dip yapısının parçası olarak boyuna mukavemete katılır, tekne kirişinin gövdesi olarak da kesme kuvvetini taşır (Bölüm 6). Sıraların adları ve orta kesitteki yerleri Bölüm 7’de verildi.

Kaplamanın her yerde aynı kalınlıkta olması gerekmez; kalınlık o bölgenin gerilmesine, su basıncına ve yerel yüklerine göre seçilir. Aşağıdaki bölgeler komşularından kalındır. Her birinin yanına nedenini yazalım:

Kalın yapılan bölge Neden?
Levha omurga ve şiyer sırası Boyuna eğilmede en yüksek gerilmeler buradadır
Gemi ortasındaki sintine sırası Dip ile borda arasındaki köşe; yüksek gerilme ve basınç
Baş dip ve panting bölgeleri Dövülme ve panting darbeleri (Bölüm 6)
Kıç bodoslama ve şaft çıkışı çevresi Pervane ve şaft kuvvetleri, titreşim
Demir loçaları çevresi, büyük açıklık kenarları Açıklık kenarında gerilme yığılması, zincir sürtünmesi
Buz kuşağı (ice belt) Buzlu sularda su hattına çarpan buz

Açınım planı

Açınım planı, teknenin eğrisel dış kaplamasının düz bir yüzeye açılmış gibi çizildiği yapı planıdır. Bir portakalın kabuğunu soyup masaya yaydığınızı düşünün: eğri yüzey düzleşir ve her parçanın yeri tek bakışta görünür.

Açınım planı

Planda her sıra bir harfle adlandırılır. Levha omurga genellikle K, yanındaki ilk sıra A harfiyle gösterilir; sıralar yukarı doğru B, C, D … diye devam eder. Bir sıradaki levhalar kıçtan başa numaralandırılır. Böylece her levha “C4” gibi tek bir adla tanımlanır: C sırasının kıçtan dördüncü levhası.

Planda ayrıca şunlar bulunur:

  • her levhanın kalınlığı ve çelik kalitesi,
  • armuz ve sokraların yerleri,
  • postaların, perdelerin ve güvertelerin kaplamayla kesiştiği hatlar,
  • deniz sandıkları, demir loçaları, borda çıkışları gibi açıklıklar.

Açınım planı üç iş için kullanılır: hasar raporunda hasarın yerini bildirmek, sörveylerde kaplama kalınlık ölçümlerini kaydetmek ve onarımda değiştirilecek levhaları belirlemek.

Borda Nasıl Takviye Edilir?

Postalar: teknenin kaburgaları

Postalar, dış kaplamanın iç yüzüne kaynaklanan ve teknenin kaburgalarını oluşturan enine elemanlardır. Altta döşeklere veya çift dibe, üstte kemerelere braketlerle bağlanırlar. Borda kaplamasının su basıncı altında içeri veya dışarı bükülmesini önler ve teknenin enine biçimini korurlar.

Enine postalı bir bordada şu elemanlar bulunur:

  • Ana postalar (main frames, hold frames): Ambar boyunca, iç dip veya alt kanat tankından ana güverteye ya da üst kanat tankına kadar uzanır. Alt uçları sintine braketi (bilge bracket) veya alt kanat tankına, üst uçları kemere braketi (beam knee) veya üst kanat tankına bağlanır.
  • Ara güverte postaları (tweendeck frames): Gladoralı gemilerde ara güverte ile üst güverte arasındaki postalar.
  • Derin postalar (web frames): Belirli aralıklarla konan, çok daha derin kesitli postalar; bordayı ve borda stringerlerini taşır.
  • Borda stringerleri (side stringers): Bordada boyuna uzanan, postaları birbirine bağlayan derin yatay elemanlar.

Boyuna postalı bordalarda ise kaplama sık aralıklı borda boyunalarıyla (side longitudinals) takviye edilir; boyunalar birkaç metrede bir konan derin postalarla taşınır (Bölüm 7).

Çift borda

Bazı gemilerde dış borda kaplamasının iç tarafına, belirli bir uzaklıkta ikinci bir boyuna kaplama konur. Böylece borda boyunca kanat tankları (wing tanks) veya boşluklar oluşur. Çift bordanın iki yararı vardır: çatışma gibi bordadan gelen hasarlarda ikinci bir engel oluşturur ve ambar içinde düzgün, takviyesiz bir borda yüzeyi sağlar. Tankerlerde ve yeni nesil dökme yük gemilerinde yaygındır (Bölüm 13).

Güverteler: Adları ve Görevleri

Güverteler, teknenin içini yatay olarak bölen ve üstünü kapatan sac kaplamalardır.

Konumlarına göre adlar

Güverte Tanımı
Ana güverte (main deck) Genellikle baştan kıça uzanan en üstteki tam güverte. Çoğu gemide üst güverte, mukavemet güvertesi ve fribord güvertesi bununla aynıdır.
Üst güverte (upper deck) Gövdenin en üstteki tam güvertesi; tek güverteli gemilerde ana güvertenin kendisi.
Alt güverte, ara güverte (lower deck, tweendeck) Ana güvertenin altındaki güverteler; kuru yük gemilerinde ara güvertelere gladora denir.
Kasara güverteleri Başüstü (forecastle deck), köprü güvertesi (bridge deck), kıçüstü (poop deck).
Filika güvertesi (boat deck) Can filikalarının ve mataforalarının bulunduğu üst yapı güvertesi.
Gezinti güvertesi (promenade deck) Yolcu gemilerinde yolcuların dolaştığı üst yapı güvertesi.
Pusula (miyar) güvertesi (compass deck) Köprüüstünün üzerindeki açık güverte (Bölüm 1).

Görevlerine göre adlar

Aynı güverte görevine göre başka adlarla da anılabilir:

  • Mukavemet güvertesi: Boyuna mukavemete katılan en üstteki güverte (Bölüm 6).
  • Fribord güvertesi: Fribordun ölçüldüğü güverte (Bölüm 4).
  • Perde güvertesi: Su geçirmez perdelerin yükseldiği en üst güverte (Bölüm 10).

Çoğu ticaret gemisinde bu üç ad da ana güverteyi gösterir; bu yüzden karıştırılırlar. Ama tanımları farklıdır ve bazı gemilerde farklı güverteleri gösterebilirler.

Güverte kaplaması

Güverte kaplaması sıralar halinde dizilen levhalardan oluşur. Bordaya en yakın sıra olan güverte stringer sacı, şiyer sırasıyla birlikte güverte-borda köşesini oluşturur ve en kalın güverte sırasıdır. Ambar ağızlarının dışında kalan ve gemi boyunca kesintisiz devam eden güverte şeritleri boyuna mukavemete katılır. Ambar ağızlarının arasında kalan kısa güverte parçaları ise boyuna mukavemete az katkı yaptığından daha ince yapılabilir.

Ambar ağzı köşeleri, güvertede gerilme yığılmasının en yüksek olduğu noktalardır (Bölüm 6). Bu yüzden köşeler yuvarlatılmış veya eliptik yapılır ve buralara çevredeki kaplamadan daha kalın köşe takviye sacları (insert plates) kaynaklanır.

Yaşam ve yolcu alanlarındaki ahşap, kompozit kaplama veya kaymaz boya yapının parçası değildir; ısı yalıtımı, kaymazlık ve görünüm içindir.

Güverteyi Kim Taşır? Kemereler, Tülaniler, Punteller

Ambar ağzı çevresinde güverte yapısı

Güverte yapısını bir ambar ağzının çevresinde dolaşarak tanıyalım:

  • Kemereler (beams): Güverte kaplamasının altında borda bordaya uzanan enine elemanlar. Enine postalı gemilerde her postaya bir kemere konur ve braketle postaya bağlanır. Böylece posta, kemere ve döşek birlikte kapalı bir enine çerçeve oluşturur. Kemereler iki bordayı birbirine bağlayarak bordaların içeri ve dışarı hareketini de önler.
  • Öksüz kemereler (half beams): Ambar ağzı yüzünden kesilen, bordadan ambar ağzı kenarına kadar uzanan kısa kemereler. Adı da buradan gelir: bir ucu bordaya dayanır, öbür ucu “sahipsiz” kalır.
  • Ambar ağzı yan tülanileri (hatch side girders): Ambar ağzının iki yanında boyuna uzanan derin elemanlar; öksüz kemerelerin iç uçlarını taşır. Genel olarak kemerelerin altından boyuna geçen ve onları taşıyan derin elemanlara güverte tülanisi, güverte görderi (deck girder) denir.
  • Ambar ağzı baş ve kıç kemereleri (hatch end beams): Ambar ağzının baş ve kıç kenarlarında borda bordaya uzanan derin kemereler; yan tülanilerin uçlarını taşır.
  • Derin kemereler (deck transverses): Boyuna postalı güvertelerde güverte boyunalarını taşıyan, seyrek aralıklı derin enine elemanlar.

Yükün yolunu izleyin: güverte kaplaması → kemereler (ve öksüz kemereler) → yan tülaniler → baş-kıç kemereleri → punteller ve perdeler.

Punteller

Punteller bir güverteyi alttaki güverteye veya iç dibe dayayan düşey taşıyıcılardır; genellikle boru veya kutu kesitlidir. Güverte tülanilerinin altına, özellikle ambar ağzı köşelerine ve ambar ağzı kemerelerinin altına konur. Perde konulamayan yerlerde perdenin yük taşıma görevini üstlenirler.

Doğru yerleştirme için üç kural vardır:

  1. Farklı güvertelerdeki punteller aynı düşey hat üzerinde, üst üste gelir; yük kesintisiz aşağı iner.
  2. Alt uçları, dolu döşek veya tülani ile desteklenen bir yerde iç dibe oturur; uçlar takviye levhası veya braketlerle bağlanır.
  3. Ambarda yükleme ve boşaltmayı engellememek için sayıları en aza indirilir.

Büyük dökme yük ve konteyner gemilerinin ambarlarında puntel bulunmaz; güverte derin yapılar ve perdeler tarafından taşınır.

Ambar Ağzı ve Mezarna

Ambar ağzı (hatchway), yükün ambara indirilip çıkarılması için güvertede açılan büyük açıklıktır. Çevresindeki düşey levha duvara mezarna (hatch coaming) denir. Mezarnanın üç görevi vardır:

  1. Güverteye gelen denizin ambara girmesini önlemek için ambar ağzını güverte seviyesinin üzerine yükseltmek,
  2. ambar kapağının oturduğu ve kilitlendiği yüzeyi oluşturmak,
  3. açıklık yüzünden kesilen güverteyi takviye etmek ve ambar ağzı çevresinde boyuna mukavemete katkı yapmak.

Açık güvertedeki mezarna yüksekliği yükleme hattı kurallarıyla belirlenir:

Yer En az mezarna yüksekliği
Fribord güvertesi ve baş taraftaki açık kasara güverteleri 600 mm
Diğer açık kasara güverteleri 450 mm

Mantık basittir: denizin en çok vurduğu yerde (fribord güvertesi ve baş taraf) mezarna daha yüksektir. Mezarnalar dış taraflarından mezarna payandalarıyla (coaming stays) güverteye desteklenir.

Ambar Kapakları

Ne yapmalıdır?

Ambar kapakları ambar ağzını hava ve su geçirmez kapatır, yükü her türlü hava koşulundan korur ve kapalıyken üzerine konan yükleri taşır. Tasarımda üç ölçüt aranır:

  • Kapalıyken dayanım: Güverte yükü, dalgalar ve gemi hareketlerinden doğan kuvvetlere dayanmalı.
  • Kapalıyken sızdırmazlık: Mezarnaya sıkıca kilitlenmeli ve hava geçirmez olmalı.
  • Açıkken serbestlik: Yükleme ve boşaltma için ambar ağzını mümkün olduğunca boş bırakmalı.

Eski gemilerde ambar ağızları kemerelerin üzerine dizilen ahşap kapak tahtaları ve üzerlerine gerilen branda örtülerle kapatılırdı. Günümüzde çelik ambar kapakları kullanılır.

Türleri

Ambar kapağı türleri ve sızdırmazlık
Tür Nasıl açılır? Nerede yaygın?
Katlanır (folding) Menteşeli paneller hidrolik silindirlerle katlanır, ambar ağzının ucunda dik toplanır Genel kargo, çok amaçlı gemiler
Uçta toplanan (single pull, end-stowing) Tekerlekli paneller tel halat veya zincirle çekilip ambar ağzının ucunda dik istiflenir Genel kargo gemileri
Kenarlarda toplanan (side rolling) Genellikle iki büyük panel tekerlekler üzerinde ambar ağzının iki yanına yuvarlanır Dökme yük gemileri
Ponton (lift-away pontoon) Tek parça büyük paneller liman veya gemi vinciyle kaldırılıp başka yere konur; üzerine konteyner istiflenir Konteyner gemileri
Ara güverte kapakları Ara güverte ile aynı seviyede oturan, üzerinden araç geçebilen düz kapaklar Gladoralar, Ro-Ro gemileri

Sızdırmazlık nasıl sağlanır?

Sızdırmazlık zinciri dört halkadan oluşur:

  1. Kapak kenarındaki lastik conta (gasket),
  2. mezarna üzerindeki sıkıştırma çubuğu (compression bar); conta bu çubuğa bastırılır,
  3. kapak kapandıktan sonra sıkılan kilitler (cleats); contanın gerekli basınçla oturmasını sağlar ve kapağı mezarnaya bağlayarak dalgaların ve gemi hareketlerinin kapağı oynatmasını önler,
  4. contadan sızabilecek suyu toplayıp güverteye akıtan tahliye kanalları.

Panellerin birbirine birleştiği yerlerde de benzer contalar bulunur.

Ambar kapaklarının sızdırmazlığı geminin ve yükün emniyeti için kritiktir. Contalar, sıkıştırma çubukları, kilitler ve tahliye kanalları düzenli denetlenir; aşınan ve sertleşen contalar değiştirilir. Sızdırmazlık hortumla su püskürtme veya ultrasonik sızdırmazlık testiyle kontrol edilir.

Gladoralar

Gladoralar, kuru yük gemilerinde ana güvertenin altında ambar boyunca uzanan ilave yükleme katlarıdır. Ad, İngilizce “between deck” (güverteler arası) ifadesinin kısaltması olan “tweendeck”ten gelir. Gladoraları olan gemiye gladoralı gemi (tweendecker) denir. Düzenli hatlarda çalışan genel kargo gemilerinde birden fazla gladora bulunabilir: üst gladora ve alt gladora.

Gladoraların karışık genel yükler için dört yararı vardır:

  • farklı limanlara gidecek yükler ayrı katlarda istiflenip ayrılır,
  • üstteki yükün ağırlığı alttaki yükü ezmez,
  • çuvallı ve sandıklı yüklerin düzgün istifi kolaylaşır,
  • ağır yükün bir kısmı gladoraya alınarak ağırlık düşey olarak dağıtılır.

Son madde stabiliteyle ilgilidir. Bütün ağır yük ambar tabanına konursa ağırlık merkezi aşırı alçalır; gemi aşırı stabil hale gelir ve sert, rahatsız yalpa yapar. Ağırlığın bir kısmını yukarı almak bu durumu önler.

Gladora güvertelerinde de ambar ağzı hizasında açıklıklar ve bunları kapatan ara güverte kapakları bulunur.

Kasara mı, Güverte Evi mi?

Kasaralar ve güverte evleri

Kasara (superstructure), fribord güvertesinin üzerinde, bordadan bordaya uzanan veya yan duvarları borda kaplamasından ancak çok az içeride olan kapalı yapıdır. Yan duvarları borda kaplamasının yukarı doğru devamı gibidir. Konumlarına göre üç kasara vardır:

  • Baş kasara (forecastle): Baş uçta. Başa gelen dalgalardan güverteyi korur, baştaki yedek kaldırma kuvvetini artırır, demirlemeanchoring ve bağlama donanımına yer sağlar.
  • Köprü kasarası (bridge superstructure): Gemi ortası civarında. Eski tip gemilerde makine dairesinin ve yaşam mahallerinin üzerindeydi.
  • Kıç kasara (poop): Kıç uçta. Kıçta makineli gemilerde yaşam bloğunun tabanını oluşturur.

Güverte evi (deckhouse), güverte üzerindeki ve yan duvarları bordadan belirgin biçimde içeride olan kapalı yapıdır. Kıçta makineli gemilerdeki yaşam bloğunun üst katları ve köprüüstü, kasara üzerine oturtulmuş güverte evleridir.

Ayrımın pratik önemi fribord hesabındadır: kapalı kasaralar fribord hesabında dikkate alınır ve fribordun azaltılmasına katkı yapar; güverte evleri ise kasara gibi değerlendirilmez.

Kasaraların ve uzun güverte evlerinin uçları, teknede ani biçim değişikliklerinin olduğu yerlerdir. Burada gerilme yığılması oluşacağından kasara uçlarının güverte ve borda ile birleştiği yerler kademeli geçişler ve braketlerle takviye edilir.

Parampet

Parampet, açık güvertelerin kenarında güverte stringerinin üzerinden yukarı yükselen düşey levha duvardır. İnsanların ve güverte yükünün denize düşmesini önler ve güverteye gelen denizin bir kısmını keser. İç tarafından belirli aralıklarla güverteye kaynaklanan parampet payandalarıyla (bulwark stays) desteklenir; üst kenarı bir profille veya yuvarlak kenarlı bir küpeşte ile bitirilir.

Parampet boyuna mukavemete katılmaz. Ama tekne kirişi eğildikçe parampet de bu eğilmeye zorlanır; mukavemet elemanı olmadığı halde gerilme alırsa çatlar ve çatlak şiyer sırasına ilerleyebilir. Bu yüzden gemi ortası bölgesinde parampet şiyer sırasının üst kenarına doğrudan kaynaklanmaz veya boyuna doğrultuda belirli aralıklarla kesintiye uğratılır.

Parampetin bir sakıncası da güverteye gelen suyu hapsetmesidir. Hapsolan su stabiliteyi bozar ve yapıya ek yük getirir. Bu yüzden parampetin alt kısmında suyun hızla denize akmasını sağlayan su boşaltma ağızları (freeing ports) açılır; toplam alanları parampetin uzunluğu ve yüksekliğine göre yükleme hattı kurallarıyla belirlenir.

Parampet olmayan açık güverte kenarlarında aynı koruma vardavelalarla sağlanır (Bölüm 12). Parampetlerin ve vardavelaların yüksekliği güverteden en az 1 metredir.

Sık Karıştırılan Noktalar

  • Açınım planında levha omurga K, yanındaki sıra A’dır. Sıradaki levhalar kıçtan başa numaralanır.
  • Posta ile derin posta, kemere ile derin kemere: Derin olanlar seyrek ve birincil taşıyıcıdır.
  • Öksüz kemere ambar ağzında kesilen kısa kemeredir; iç ucunu ambar ağzı yan tülanisi taşır.
  • Ana güverte, mukavemet güvertesi, fribord güvertesi ve perde güvertesi çoğu gemide aynıdır ama tanımları farklıdır.
  • Kasara bordadan bordaya uzanır; güverte evi bordadan belirgin içeridedir. Fribord hesabında yalnızca kapalı kasaralar dikkate alınır.
  • Parampet boyuna mukavemete katılmaz; bu yüzden gemi ortasında şiyer sırasından ayrılır veya kesintili yapılır.
  • Mezarna yüksekliği: 600 mm (fribord güvertesi ve baştaki açık kasara güverteleri), 450 mm (diğer açık kasara güverteleri).

Özet

  • Dış kaplama su geçirmez kabuktur; levha omurga, şiyer sırası, sintine sırası, baş dip ve panting bölgeleri, kıç bodoslama, demir loçası ve açıklık kenarları ile buz kuşağında kalındır.
  • Açınım planı: sıralar harfle (K, A, B …), levhalar kıçtan başa numarayla; hasar, kalınlık ölçümü ve onarımda kullanılır.
  • Borda: ana postalar, ara güverte postaları, derin postalar ve borda stringerleri; boyuna sistemde borda boyunaları.
  • Çift borda: bordadan gelen hasara ikinci engel ve düzgün ambar bordası.
  • Güverteler konuma (ana, üst, alt, kasara, filika, gezinti, pusula) ve göreve (mukavemet, fribord, perde) göre adlanır.
  • Güverte stringer sacı en kalın güverte sırasıdır; ambar ağzı köşeleri yuvarlatılır ve köşe takviye sacıyla güçlendirilir.
  • Güverteyi kemereler, öksüz kemereler, ambar ağzı yan tülanileri, baş-kıç kemereleri, derin kemereler ve punteller taşır.
  • Punteller üst üste gelir, iç dipte döşek veya tülani üzerine oturur, sayıları en azdadır.
  • Mezarna denizi keser, kapağı taşır, güverteyi takviye eder; en az 600 veya 450 mm.
  • Ambar kapakları: katlanır, uçta toplanan, kenarlarda toplanan, ponton, ara güverte; sızdırmazlık conta, sıkıştırma çubuğu, kilitler ve tahliye kanallarıyla sağlanır; hortum veya ultrasonik testle kontrol edilir.
  • Gladoralar yük ayrımı, ezilmenin önlenmesi, düzgün istif ve ağırlığın düşey dağıtımı için kullanılır.
  • Kasaralar (baş, köprü, kıç) fribord hesabına girer; güverte evleri girmez.
  • Parampet boyuna mukavemete katılmaz, su boşaltma ağızları gerektirir; parampet ve vardavela en az 1 m.

Kendinizi Sınayın

  1. Şiyer sırası ve levha omurga neden komşu sıralardan kalın yapılır?
  2. Açınım planındaki “D7” levhası nerededir?
  3. Çift bordanın iki yararını yazın.
  4. Öksüz kemerenin iç ucunu hangi eleman taşır?
  5. Puntellerin farklı güvertelerde üst üste konmasının nedeni nedir?
  6. Fribord güvertesindeki bir ambar ağzının mezarnası en az ne kadar yüksek olmalıdır?
  7. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
    a) Ponton kapaklar konteyner gemilerinde kullanılır.
    b) Kenarlarda toplanan kapaklar dökme yük gemilerinde yaygındır.
    c) Güverte evleri fribord hesabında kasara gibi değerlendirilir.
    d) Kilitler kapağı mezarnaya bağlar ve contayı sıkıştırır.
  8. Bütün ağır yük ambar tabanına konursa gemi nasıl davranır ve gladora bunu nasıl önler?
  9. Gemi ortasında parampet neden şiyer sırasına doğrudan kaynaklanmaz?

Cevaplar

  1. Boyuna eğilmede en yüksek gerilmeler tarafsız eksenden en uzak olan bu sıralarda oluşur.
  2. D sırasında (levha omurgadan sayıldığında A, B, C’den sonraki sıra), kıçtan yedinci levha.
  3. Bordadan gelen hasarlarda ikinci engel oluşturur; ambarda düzgün, takviyesiz borda yüzeyi sağlar.
  4. Ambar ağzı yan tülanisi.
  5. Yükün kesintisiz olarak düşey doğrultuda aşağıya aktarılması için.
  6. 600 mm.
  7. c) Yanlıştır; fribord hesabında yalnızca kapalı kasaralar dikkate alınır.
  8. Ağırlık merkezi aşırı alçalır, gemi aşırı stabil olur ve sert yalpa yapar; gladora ağır yükün bir kısmının yukarı alınmasına imkân verir.
  9. Parampet boyuna mukavemete katılmaz; tekne kirişi eğildikçe gerilme alıp çatlamaması ve çatlağın şiyer sırasına ilerlememesi için ayrılır veya kesintili yapılır.

Başvuru Tabloları

Konu Değer veya kural
Mezarna yüksekliği Fribord güvertesi ve baştaki açık kasara güverteleri: en az 600 mm; diğer açık kasara güverteleri: en az 450 mm
Parampet ve vardavela yüksekliği Güverteden en az 1 m
Açınım planı Levha omurga K; sıralar A, B, C … yukarı; levhalar kıçtan başa numaralı
Su boşaltma ağızları Toplam alan parampet uzunluğu ve yüksekliğine göre yükleme hattı kurallarıyla
Ambar kapağı Açılış Kullanım
Katlanır Hidrolik, katlanarak uçta Genel kargo, çok amaçlı
Uçta toplanan Halat/zincirle çekilip uçta dik Genel kargo
Kenarlarda toplanan İki panel yanlara yuvarlanır Dökme yük
Ponton Vinçle kaldırılır Konteyner
Ara güverte Düz, üzerinden araç geçer Gladora, Ro-Ro

Terimler Sözlüğü (TR–EN)

Türkçe İngilizce
Dış kaplama Shell plating
Buz kuşağı Ice belt
Açınım planı Shell expansion plan
Posta / Ana posta Frame / Main (hold) frame
Ara güverte postası Tweendeck frame
Sintine braketi / Kemere braketi Bilge bracket / Beam knee
Derin posta Web frame
Borda stringeri Side stringer
Borda boyunası Side longitudinal
Çift borda / Kanat tankı Double side / Wing tank
Ana / Üst / Alt güverte Main / Upper / Lower deck
Başüstü / Kıçüstü Forecastle deck / Poop deck
Filika güvertesi / Gezinti güvertesi Boat deck / Promenade deck
Güverte stringer sacı Deck stringer plate
Köşe takviye sacı Insert plate
Kemere / Öksüz kemere Beam / Half beam
Derin kemere Deck transverse
Güverte tülanisi, güverte görderi Deck girder
Ambar ağzı yan tülanisi Hatch side girder
Ambar ağzı baş/kıç kemeresi Hatch end beam
Puntel Pillar
Ambar ağzı Hatchway
Mezarna / Mezarna payandası Hatch coaming / Coaming stay
Ambar kapağı Hatch cover
Katlanır / Uçta toplanan / Kenarlarda toplanan / Ponton kapak Folding / Single pull / Side rolling / Pontoon cover
Lastik conta Gasket
Sıkıştırma çubuğu Compression bar
Kilit, kama Cleat
Gladora Tweendeck
Kasara Superstructure
Baş kasara / Köprü kasarası / Kıç kasara Forecastle / Bridge / Poop
Güverte evi Deckhouse
Parampet / Parampet payandası Bulwark / Bulwark stay
Su boşaltma ağzı Freeing port