CONSERVATION AND MANAGEMENT OF THE LIVING RESOURCES OF THE HIGH SEAS (Canlı Kaynakların Korunması ve Yönetimi — Madde 116 – 120)
Açık denizlerde balıkçılık yapmak bir açık deniz serbestisi olmakla birlikte, kaynakların sınırsız ve kontrolsüz şekilde tüketilebileceği anlamına gelmez. Bu kısım, açık deniz canlı kaynaklarının uluslararası toplum tarafından ortaklaşa korunması ve yönetilmesi kurallarını düzenler.
1. Açık Denizde Avlanma Hakkı ve Sınırları (Madde 116)
- Genel İlke: Kıyı devleti olsun ya da denize kıyısı bulunmasın, tüm devletlerin vatandaşları açık denizde balık avlama hakkına sahiptir.
- 3 Temel Sınırlama: Bu hak mutlak ve keyfi olmayıp şu üç şarta tabidir:
1. Devletlerin taraf olduğu diğer uluslararası anlaşma yükümlülüklerine uymak,
2. Kıyı devletlerinin kıta sahanlığı ve MEB hakları ile sınır aşan (straddling) ve uzaklara göç eden (highly migratory) balık stoklarına ilişkin hak ve menfaatlerini gözetmek,
3. Bu bölümde öngörülen ortak koruma kurallarına riayet etmek.
2. Devletlerin Kendi Vatandaşlarını Düzenleme Görevi (Madde 117)
- Her bayrak devleti, açık denizde avlanan kendi vatandaşları ve kendi bayrağını taşıyan balıkçı gemileri için canlı kaynakların tükenmesini önleyecek ulusal koruma tedbirleri almak ve bunları denetlemekle yükümlüdür.
3. Devletler Arası Zorunlu İş Birliği ve RFMO’lar (Madde 118)
- Aynı deniz alanında veya aynı balık stokları üzerinde avlanan devletler, kaynakların muhafazası için birbirleriyle doğrudan müzakerelere girmekle yükümlüdür.
- İhtiyaç duyulan deniz alanlarında ortak yönetim ve denetimi sağlamak amacıyla Bölgesel Balıkçılık Yönetim Örgütleri (Regional Fisheries Management Organizations – RFMO) kurulması zorunlu bir hedef olarak belirlenmiştir.
4. Koruma İlkeleri: Bilimsel Veri ve Azami Sürdürülebilir Verim (Madde 119)
- Azami Sürdürülebilir Verim (MSY – Maximum Sustainable Yield): Avlanma kotaları ve koruma tedbirleri belirlenirken; mevcut en güvenilir bilimsel verilere dayanılarak balık popülasyonlarının biyolojik olarak kendini yenileyebileceği en yüksek verim seviyesinde (MSY) tutulması esastır.
- Besin Zinciri ve Bağımlı Türler: Hedeflenen balık türü avlanırken, o türle beslenen veya ekosistemi paylaşan diğer deniz canlılarının üreme dengesinin bozulmaması gözetilir.
- Veri Paylaşımı: Avlanma istatistikleri, av gücü (fishing effort) ve bilimsel gözlem raporları düzenli olarak ilgili uluslararası kuruluşlara ve tüm ilgili devletlere iletilir.
- Ayrımcılık Yasağı: Belirlenen açık deniz koruma tedbirleri hiçbir devletin balıkçısına karşı şeklen veya fiilen ayrımcı şekilde uygulanamaz.
5. Açık Denizde Deniz Memelilerinin Korunması (Madde 120)
- Madde 65’te düzenlenen deniz memelilerinin korunması rejimi açık deniz sularında da aynen geçerlidir.
- Devletler veya yetkili uluslararası kuruluşlar (özellikle IWC – Uluslararası Balinacılık Komisyonu), açık denizde balinaların ve diğer deniz memelilerinin avlanmasını tamamen yasaklayabilir veya genel kurallardan çok daha katı koruma rejimleri getirebilir.