Ağır Yük Vinç Operasyonu
Vinç bumunu borda dışına doğru açın: askıdaki yük, sanki bumun ucundan (jib) asılıymış gibi davranır. Bu, G’nin hem yukarı hem yana kayarak G′ konumuna gitmesiyle aynı etkiyi yapar ve gemi bir denge meyil açısına oturur.
Vinç
r: borda dışına yatay mesafe. h: omurgadan (K) bum ucuna yükseklik.
Hazır durumlar
Askıya alınan yükün etkisi, yükün gerçek yüksekliğinden değil, bum ucunun konumundan hesaplanır.
Neden bum ucundan hesaplanır?
Yük halatla asılı olduğu sürece serbestçe sallanabilir; halat gerilimi her zaman düşey olarak bum ucundaki makaradan geçer. Bu yüzden yükün gemiye etkisi, tıpkı yük bum ucuna sabitlenmiş gibi hesaplanır — yükün kendisi ambarın dibinde ya da rıhtımda olsa bile, havaya kalktığı an bu kural geçerli olur.
GG′dikey = w × (h − KG) / (Δ + w)
Denge açısı: GZ(θ) = GG′yatay × cosθ
Yük daha yükseğe kalktıkça (h arttıkça) G′ yükselir ve GM azalır; bum dışarı açıldıkça (r arttıkça) yatay kayma ve dolayısıyla meyil büyür.
Kritik an: yükün kalktığı an
- Yük hâlâ rıhtımda ya da ambar tabanındayken gemiye etkisi yoktur.
- Halat gerilip yük yerden kalktığı anda GG′ etkisi aniden tam değerine ulaşır — kademeli artmaz.
- Bu yüzden ağır kaldırmalarda başlangıç GM’sinin yeterince yüksek olması, kaldırma öncesi kontrol edilir.
- Bum ne kadar açılırsa (büyük r) meyil o kadar artar; outreach sınırlaması vinç kapasite tablolarında belirtilir.
Bu simülasyon eğitim amaçlıdır. Kutu formlu (duba tipi) bir gemi kesiti kullanılır: Δ = 12.000 t, KG = 7,50 m, KM = 8,50 m (GM = 1,00 m), draft 6 m. Gerçek gemilerde vinç kapasite tablosu ve yükleme bilgisayarı kullanılmalıdır.